Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
AKTUALNOŚCI KATALOG MÓJ USOSWEB DLA STUDENTÓW DLA PRACOWNIKÓW DLA WSZYSTKICH
Historia literatury polskiej - Młoda Polska
katalog przedmiotów - pomoc

Historia literatury polskiej - Młoda Polska

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-FP-C-HLP-MP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Historia literatury polskiej - Młoda Polska
Jednostka: Instytutu Filologii Polskiej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu: podstawowy
Symbol/Symbole efektów kształcenia: FP1_W01
FP1_W03
FP1_W08
FP1_W14
FP1_W18
FP1_U02
FP1_U03
FP1_U04
FP1_U07
FP1_K01
FP1_K05
FP1_K06
Skrócony opis:

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu:

Celem zajęć jest wyrobienie umiejętności interpretacji utworów literackich epoki. Po skończonym cyklu zajęć student powinien umieć:

- odnaleźć oraz zastosować do lektury utworów literackich polskiego modernizmu „wewnętrzne” kategorie epoki,

- sproblematyzować refleksję zawartą w utworze w kontekście kluczowych dla jej literackiej świadomości nurtów światopoglądowych, estetycznych i filozoficznych,

- wskazać w wybranych utworach podstawowe dylematy epoki, a jednocześnie te same dylematy pogłębić o ujęcie właściwe danej wypowiedzi literackiej,

- określić i opisać rygory młodopolskiej wypowiedzi literackiej.

Wymagania wstępne:

Umiejętność:

- wskazania na zjawiska literackie decydujące o specyfice dziewiętnastowiecznej kultury,

- rozróżniania i opisu podstawowych zjawisk literackich lat 1890-1918

- analizy, interpretacji i wartościowania utworów literackich.

Pełny opis:

Treści merytoryczne:

Przedmiotem zabiegów interpretacyjnych są najbardziej znaczące i reprezentatywne dla epoki utwory literackie W. Berenta, S. Przybyszewskiego, T. Micińskiego, K. Przerwy-Tetmajera, L. Staffa, B. Leśmiana, R. Jaworskiego, S. Wyspiańskiego, I. Dąbrowskiego, K. Irzykowskiego, J. Żuławskiego, J. Kasprowicza, Z. Przesmyckiego. Kontekstem dla ich interpretacji są następujące zagadnienia: specyfika literackiej ekspresji nastrojów schyłkowych (fenomen dekadentyzmu); problem rozrachunków inteligenckich w prozie pierwszego dziesięciolecia epoki; „powieści o wieku nerwowym”; naturalistyczne kontynuacje w literaturze lat 90 XIX wieku; problematyka artystowska; młodopolskie antyutopie i rewizje pozytywistycznych ideałów społecznych; kryzys języka tradycji chrześcijańskiej; młodopolski autotematyzm (poszukiwanie formuły literatury służącej przemianie wewnętrznej jednostki i narodu); „teksty likwidacyjne” epoki – rewizje młodopolskiej kultury u progu I wojny światowej. Kontekstem interpretacyjnym wybranych utworów są też zagadnienia związane z problematyką genologiczną epoki, ujawniającą się w takich gatunkach literackich modernizmu, jak powieść artystowska, powieść fantastyczna, powieść-antyutopia, dramat symbolistyczny, poemat prozą, a także zagadnienia związane z głównymi nurtami światopoglądowymi: nietzscheanizm, bergsonizm, schopenchaueryzm, franciszkanizm.

Metody oceny:

kolokwium pisemne.

Literatura:

1. Ignacy Dąbrowski, Śmierć.

D. Knysz-Rudzka, Ignacy Dąbrowski czyli naturalistyczne progi Młodej Polski, [w:] J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Rudzka, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Poszukiwania. Doświadczenia, kreacje, Warszawa 1992; M. Głowiński, Powieść młodopolska, Kraków 1997, s. 222-264 /tu: Od dokumentu do wyznania: o powieści w pierwszej osobie/, Elementy narracji i czasu psychologicznego w „Śmierci” I. Dąbrowskiego, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego” 1987, nr 12-13.

2. Stanisław Przybyszewski, Requiem aeternam.

T. Walas, Przybyszewski a dekadentyzm, w: S. Przybyszewski, w 50-lecie śmierci pisarza, Wrocław 1982; E. Boniecki, Struktura „nagiej duszy”. Studium o Stanisławie Przybyszewskim, Warszawa 1993; G. Matuszek, Stanisław Przybyszewski – pisarz nowoczesny. Eseje i proza-próba monografii, Kraków 2008, s. 170-182.

3. Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Preludia w: Poezje wybrane.

[BN I,123]

T. Walas, Światopogląd dekadencki, w: taż, Ku otchłani (dekadentyzm w literaturze polskiej 1890-1905), Kraków 1986; K. Wyka, Wstępne objawy uczuciowości modernistycznej, w: tenże, Młoda Polska, t. I, Kraków 1977.

4. S. Przybyszewski, Złote runo

S. Przybyszewski, O dramacie i scenie, w: Myśl teatralna Młodej Polski, Warszawa 1966 (lub: Młoda Polska. Materiały do ćwiczeń. Opracowania, Warszawa 1996); M. Podraza-Kwiatkowska, Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski, Kraków 2001 (tu: Teoria symbolizmu).

5. Jerzy Żuławski, Na srebrnym globie

D. Trześniowski, Młodopolskie źródła fantasy. Trylogia księżycowa Jerzego Żuławskiego, w: Modernistyczne źródła dwudziestowieczności, red. M. Dąbrowski, A. Z. Makowiecki, Warszawa 2003; H. Karwacka, O trylogii fantastycznej Jerzego Żuławskiego, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego nr 25 (1962); J. Miklaszewska, Antyutopia w literaturze Młodej Polski, Wrocław 1988 /tu.: Jerzy Żuławski - między utopią a katastrofizmem/.

6. Jan Kasprowicz, Hymny

W. Gutowski, Wśród szyfrów transcendencji. Szkice o sacrum chrześcijańskim w literaturze polskiej XX wieku, Toruń 1994, s. 51-73; J. J. Lipski, Twórczość Jana Kasprowicza w latach 1891-1906, Warszawa 1975 /tu: fragmenty poświęcone Hymnom/.

7. Leopold Staff, Sny o potędze

I. Maciejewska, Sny o potędze i sny o znużeniu. (Początki twórczości Leopolda Staffa), „Przegląd Humanistyczny” 1963, nr 2; J. Prokop, Z przemian w literaturze polskiej lat 1907 - 1917, Wrocław 1970 (tu rozdział: Ku klasycyzmowi).

8. S. Wyspiański, Warszawianka

A. Łempicka,, Warszawianka", w: tejże: Wyspiański - pisarz dramatyczny: idee i formy, Kraków 1973;

9. Tadeusz Miciński, W mroku gwiazd

H. Floryńska, Spadkobiercy Króla-Ducha. O recepcji filozofii Słowackiego w światopoglądzie polskiego modernizmu, Wrocław 1976 /tu: Lucyferyzm i heroizm/; E. Boniecki, „Duch się we mnie wichrzy”. Tadeusz Miciński wobec zagadki człowieka, Warszawa 2000; W. Gutowski, „W mroku gwiazd”. Poemat metafizycznego protestu i rozpaczliwej nadziei, w: tenże, Wprowadzenie do Księgi Tajemnej. Studia o twórczości Tadeusza Micińskiego, Bydgoszcz 2002.

10. Wacław Berent, Próchno

M. Podraza-Kwiatkowska, Bóg, ofiara, clown czy psychopata? O roli artysty na przełomie XIX i XX w., w: tejże, Symbolizm symbolika w poezji Młodej Polski, Kraków 1994,; J. Kaluta, „Ona - sztuka”. Funkcje postaci kobiecych w „Próchnie” W. Berenta, „Pamiętnik Literacki” 1994, z. 2; M. Zaczyński, Niemoc serdeczna. O człowieku w „Próchnie" Berenta, w: Studia o Berencie, red. J. Paszek, Katowice 1984; A. Makowiecki. Młodopolski portret artysty, Warszawa 1971 (rozdział V i VI).

11. Karol Irzykowski, Pałuba

A. Budrecka, Wstęp [do:] K. Irzykowski, Pałuba, Ossolineum 1981; A. Werner, Człowiek, literatura i konwencje, w: Z problemów literatury polskiej XX w., t. 1, Warszawa 1965, s. 327-370; M. Popiel, Dwie koncepcje modernistycznej szczerości, w: taż, Wyspiański. Mitologia nowoczesnego artysty, Kraków 2007, s. 238-249; E. Paczoska, Tajemnice „ Pałuby ", w: J. Kulczycka - Saloni, D. Knysz - Rudzka, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Poszukiwania. Doświadczenia, Kreacje, Warszawa 1992, s. 231 -240.

12. R. Jaworski, Historie maniaków /tu: Medi; Bania doktora Lipka/

M. Głowiński, Wstęp [do:] R. Jaworski, Historie Maniaków, Kraków 1978; K. Kłosiński, Wokół „Historii Maniaków” Stylizacja, Brzydota. Groteska, Kraków 1992; A. Łebkowska, Romana Jaworskiego gry z odbiorcą „Historii maniaków”, „Pamiętnik Literacki” 1981, z. 1; R. Nycz, Gest śmiechu. Z przemian świadomości literackiej początku XX wieku, w: tegoż: Język modernizmu, Wrocław 2002.

13. Stanisław Wyspiański, Wyzwolenie. [BN I, 200]

M. Prussak, Przestrzenie „Wyzwolenia”, w: taż, Wyspiański w labiryncie teatru, Warszawa 2005, s. 88-99; E. Miodońska-Brookes, „Tragedia Edypa” i „tragedie drobnoustrojów”. Dzieło sztuki jako miara rzeczywistości /Glossy do „Wyzwolenia” S. Wyspiańskiego/, w: Studia o dramacie i teatrze Stanisława Wyspiańskiego, red. J. Błoński, J. Popiel, Kraków 1994.

14. Przygody Sindbada Żeglarza B. Leśmiana

P. Coates, Identyczność i nieideniyczność w twórczości Bolesława Leśmiana: studium o tautologii, paradoksie i lustrze, Warszawa 1982; A. Czabanowska-Wróbel, Baśń w literaturze Młodej Polski, Kraków 1996; B. Przyłuski, Wstęp, w: B. Leśmian, Klechdy polskie, Londyn 1956.

Efekty kształcenia:

Celem zajęć jest przekazanie wiedzy, dotyczącej literatury lat 1890-1918 oraz wyrobienie umiejętności interpretacji utworów literackich epoki, należących do różnych prądów estetycznych, filozoficznych i politycznych. Po skończonym cyklu zajęć student powinien umieć:

WIEDZA

1. określić i opisać rygory młodopolskiej wypowiedzi literackiej,

2. wskazać w wybranych utworach podstawowe dylematy epoki;

UMIEJĘTNOŚCI:

3. odnaleźć oraz zastosować do lektury utworów literackich polskiego modernizmu "wewnętrzne" kategorie epoki,

4. sproblematyzować refleksję zawartą w utworze w kontekście kluczowych dla jej literackiej świadomości nurtów światopoglądowych, filozoficznych i estetycznych;

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

5. współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.