Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Antropologia fizyczna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WB-BI-24-20
Kod Erasmus / ISCED: 13.1 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Antropologia fizyczna
Jednostka: Wydział Biologii i Nauk o Środowisku
Grupy: Przedmioty dla II roku biologii I stopnia
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 1.00 LUB 2.00 (zmienne w czasie) Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się:

nauki biologiczne

Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

Efekty uczenia się: BI1_W01, BI1_W04,BI1_W05, BI1_U01, BI1_U02, BI1_U06, BI1_U010, BI1_K01, BI1_K05, BI1_K06

Wymagania wstępne:

Ukończony kurs anatomii funkcjonalnej człowieka.

Skrócony opis:

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z problemami współczesnej antropologii, wliczając w to, między innymi, wybrane aspekty prymatologii, problemy związane z antropogenezą, koncepcją ras ludzkich, biologicznym podłożem i ewolucją zachowań kulturowych, rozwojem ontogenetycznym człowieka oraz biologicznymi skutkami przemian kulturowych. Poznanie metod i instrumentarium badawczego pozwoli nabyć praktyczne umiejętności w zakresie antropologii fizycznej.

Pełny opis:

Przedmiot obejmuje takie zagadnienia, jak: definicja i typy antropologii, miejsce człowieka w świecie zwierząt, taksonomia prymatów i ich zróżnicowanie, cechy wspólne dla prymatów i człowieka oraz osobliwości naszego gatunku, które wyróżniają go spośród innych naczelnych w zakresie niektórych aspektów genetyki, budowy anatomicznej, morfologii i funkcji. Przedstawione zostaną najnowsze wyniki badań i poglądy na temat ewolucji człowieka, główne etapy antropogenezy i czynniki hominizacji. Scharakteryzowane zostaną międzypopulacyjne różnice w cechach morfologicznych człowieka oraz klasyczne i współczesne poglądy na koncepcję ras ludzkich. Student pozna ponadto główne etapy rozwoju ontogenetycznego człowieka i jego uwarunkowania, zrozumie rolę biologicznego podłoża w kształtowaniu i ewolucji ludzkich zachowań oraz pozna biologiczne skutki przemian kulturowych. W ćwiczeniowej części przedmiotu zademonstrowane zostaną między innymi, cechy somatoskopijne, punkty antropometryczne na kościach i na człowieku żywym, przyrządy pomiarowe i ich prawidłowe użycie oraz metody oceny wieku w chwili śmierci i płci na szkieletach. Student pozna podstawową metodykę badawczą w antropologii i jej zastosowania praktyczne.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1. Fleagle J. G., 2013. Primate Adaptation and Evolution, Elsevier LTD, Oxford;

2. Jurmain R., Kilgore L., Travathan W., Ciochon R L., 2013-14. Introduction to Physical Anthropology, 14th Edition. Cengage Learning, Boston;

3. Kaczmarek M., Wolański N., 2018. Rozwój biologiczny człowieka od poczęcia do śmierci, Wydawnictwo Naukowe PWN;

4. Kalat J. W., 2007. Biologiczne podstawy psychologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa;

5. Larsen C S, 2012. Essentials of Physical Anthropology, 2-nd edition. W.W. Norton & Company, Inc., New York;

6. Lasker G.W., 1976. Physical Anthropology (second edition). Holt, Rinehart and Winston, New York;

7. Malinowski A., Strzałko J (red.), 1985. Antropologia, PWN, Warszawa-Poznań;

8. Malinowski A., Wolański N., 1988. Metody Badań w Biologii Człowieka. Wybór Metod Antropologicznych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;

9. Malinowski A., Bożiłow W., 1997, Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Łódź.

10. Mitchen S., 1996. The prehistory of mind: the cognitive origins of art, religion and science, Thames and Hudson, London;

11. Moran E.F., 1982. Human Adaptability. An Introduction to Ecological Anthropology. Westview Press, Boulder;

12. Slice D.E., 2005. Modern Morphometrics in Physical Anthropology (Developments in Primatology: Progress and Prospects). Kluwer Academic / Plenum Publishers, New York.

13. Wolański N., 2022, Ekologia człowieka (tom 1 i 2), Wydawnictwo Naukowe PWN.

14. Grzelak J., Nieczuja-Dwojacka J., 2013, Metody badań w antropologii, skrypt dla studentów biologii, Wydawnictwo UKSW, Warszawa.

Literatura uzupełniająca:

1. Ayala F.J., 2009. Dar Karola Darwina dla Nauki i Religii. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

2. Budnik A., 2005, Uwarunkowania stanu i dynamiki biologicznej populacji kaszubskich w Polsce, Studium antropologiczne, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań;

3. Futuyma D.J., 2008. Ewolucja. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

4. Gibson G.A., 2010. Wszystko Przez Geny. Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice;

5. Little P., 2005. Zapisane w Genach. Świat Książki, Warszawa.

6. Rozwadowski A., 2009. Obrazy z przeszłości. Hermeneutyka sztuki naskalnej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań;

7. Siniarska A., Budnik A., Cios S., 2020. Human brain, evolution and nutrition. Brain and neural system create humanity, LAP Lambert Academic Publishing, Berlin, Mauritius.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

Efekty przedmiotowe w zakresie wiedzy:

Efekt przedmiotowy 1. Student rozumie i wymienia podstawowe zjawiska i procesy biologiczne w zakresie antropologii fizycznej

Efekt przedmiotowy 2. Student zna terminologię z zakresu antropologii fizycznej oraz ma znajomość rozwoju tej dyscypliny naukowej

Efekt przedmiotowy 3. Student zna techniki i narzędzia badawcze stosowane w antropologii fizycznej oraz potrafi wykorzystać je do analizy zjawisk z zakresu antropologii fizycznej

Efekty przedmiotowe w zakresie umiejętności:

Efekt przedmiotowy 4. Student podczas zajęć wykorzystuje techniki i przyrządy badawcze stosowane w antropologii fizycznej

Efekt przedmiotowy 5. Student korzysta z literatury z zakresu antropologii fizycznej, zarówno w języku polskim jak i angielskim

Efekt przedmiotowy 6. Student korzysta ze źródeł cyfrowych, zdobywając samodzielnie wiedzę w sposób ukierunkowany

Efekt przedmiotowy 7. Student bierze udział w dyskusji stosując terminologię naukową

Efekty kształcenia w zakresie kompetencji społecznych:

Efekt przedmiotowy 8. Student umie pracować w grupie, dostosowując się do pełnienia różnych ról

Efekt przedmiotowy 9. Student poznaje problematykę związaną z wykonywaniem zawodu

Efekt przedmiotowy 10. Student widzi potrzebę podnoszenia swoich kompetencji, zarówno osobistych jak i zawodowych

Przedmiotowe efekty kształcenia przypisane do wykładów (1-3).

Przedmiotowe efekty kształcenia przypisane do ćwiczeń (4-10).

Metody i kryteria oceniania:

Ocena z wykładów:

Egzamin końcowy składa się z egzaminu testowego. Obowiązuje materiał przekazany podczas wykładów. Do egzaminu może podejść student, który uzyskał pozytywną ocenę z zaliczenia ćwiczeń.

Ocena końcowa:

100–94% - 5

93–88% - 4,5

87–80 i - 4

79–70% - 3,5

69–60% - 3

59 i mniej - 2

Ocena z ćwiczeń:

Ocena końcowa z laboratoriów zależy od średniej uzyskanej z testów:

- Kolokwium 1 - pisemne. Test polega na opisaniu punktów antropologicznych na rysunkach.

- Kolokwium 2 - praktyczne. Kolokwium polega na prawidłowym wykonywaniu pomiarów antropologicznych.

- Kolokwium 3 - praktyczne. Kolokwium polega na prawidłowej ocenie materiałów kostnych.

Punktacja kolokwium:

100–94% - 5

93–88% - 4,5

87–80 i - 4

79–70% - 3,5

69–60% - 3

59 i mniej - 2

Student musi wypełnić zeszyt ćwiczeń podczas laboratoriów oraz umieć wyszukiwać i wybierać odpowiednie źródła (artykuły naukowe i źródła elektroniczne, również w języku angielskim). Student może mieć 1 nieusprawiedliwioną nieobecność.

Wiedza:

Na ocenę 2 (ndst.): student nie rozumie i nie wymienia podstawowych zjawisk i procesów biologicznych w zakresie antropologii fizycznej, nie objaśnia terminologii stosowanej na zajęciach, nie zna technik i narzędzi badawczych stosowanych w antropologii fizycznej oraz nie potrafi wykorzystać ich do analizy zjawisk z zakresu antropologii fizycznej

Na ocenę 3 (dst.): student na poziomie podstawowym rozumie i wymienia podstawowe zjawiska i procesy biologiczne w zakresie antropologii fizycznej, na podstawowym poziomie objaśnia terminologię stosowaną na zajęciach, na podstawowym poziomie zna techniki i narzędzia badawcze stosowane w antropologii fizycznej oraz na podstawowym poziomie potrafi wykorzystać je do analizy zjawisk z zakresu antropologii fizycznej

Na ocenę 4 (db.): student na dobrym poziomie rozumie i wymienia podstawowe zjawiska i procesy biologiczne w zakresie antropologii fizycznej, na dobrym poziomie objaśnia terminologię stosowaną na zajęciach, na dobrym poziomie zna techniki i narzędzia badawcze stosowane w antropologii fizycznej oraz potrafi wykorzystać je do analizy zjawisk z zakresu antropologii fizycznej

Na ocenę 5 (bdb.): student na bardzo dobrym poziomie rozumie i wymienia podstawowe zjawiska i procesy biologiczne w zakresie antropologii fizycznej, na bardzo dobrym poziomie objaśnia terminologię stosowaną na zajęciach, na bardzo dobrym poziomie zna techniki i narzędzia badawcze stosowane w antropologii fizycznej oraz potrafi wykorzystać je do analizy zjawisk z zakresu antropologii fizycznej

Umiejętności:

Na ocenę 2 (ndst.) student nie wykorzystuje technik i przyrządów badawczych stosowanych w antropologii fizycznej, nie korzysta z literatury z zakresu antropologii fizycznej, nie korzysta ze źródeł cyfrowych, nie zdobywa samodzielnie wiedzy, nie bierze udziału w dyskusji i/lub nie stosuje terminologii naukowej

Na ocenę 3 (dst.) student na poziomie dostatecznym wykorzystuje techniki i przyrządy badawcze stosowane w antropologii fizycznej, na poziomie dostatecznym korzysta z literatury z zakresu antropologii fizycznej, na poziomie dostatecznym korzysta ze źródeł cyfrowych i zdobywa samodzielnie podstawową wiedzę, na poziomie podstawowym bierze udziału w dyskusji, stosuje podstawową terminologię naukową

Na ocenę 4 (db.) student na dobrym poziomie wykorzystuje techniki i przyrządy badawcze stosowane w antropologii fizycznej, na dobrym poziomie korzysta z literatury z zakresu antropologii fizycznej, na dobrym poziomie korzysta ze źródeł cyfrowych i zdobywa samodzielnie bardziej zaawansowaną wiedzę, na dobrym poziomie bierze udziału w dyskusji, stosuje poprawną terminologię naukową

Na ocenę 5 (bdb.) student na bardzo dobrym poziomie wykorzystuje techniki i przyrządy badawcze stosowane w antropologii fizycznej, na bardzo dobrym poziomie korzysta z literatury z zakresu antropologii fizycznej, na bardzo dobrym poziomie korzysta ze źródeł cyfrowych i zdobywa samodzielnie zaawansowaną wiedzę, na dobrym poziomie bierze udziału w dyskusji, stosuje zaawansowaną terminologię naukową

Kompetencje społeczne:

Na ocenę 2 (ndst.) student nie potrafi pracować w grupie i/lub nie dostosowuje się do różnych ról w grupie, student nie zapoznaje się z problematyką związaną z wykonywaniem zawodu, student nie widzi potrzeby podnoszenia kompetencji

Na ocenę 3 (dst.) student na podstawowym poziomie potrafi pracować w grupie i dostosowuje się do różnych ról w grupie, student na podstawowym poziomie zapoznaje się z problematyką związaną z wykonywaniem zawodu, student na podstawowym poziomie widzi potrzeby podnoszenia kompetencji

Na ocenę 4 (db.) student na dobrym poziomie potrafi pracować w grupie i dobrze dostosowuje się do różnych ról w grupie, student na podstawowym dobrym zapoznaje się z problematyką związaną z wykonywaniem zawodu, student na podstawowym dobrym widzi potrzeby podnoszenia kompetencji, zarówno osobistych jak i zawodowych

Na ocenę 5 (bdb.) student doskonale potrafi pracować w grupie i bardzo dobrze dostosowuje się do różnych ról w grupie, student na bardzo dobrze zapoznaje się z problematyką związaną z wykonywaniem zawodu, student na doskonale widzi potrzeby podnoszenia kompetencji, zarówno osobistych jak i zawodowych

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-01 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Siniarska-Wolańska
Prowadzący grup: Anna Siniarska-Wolańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Zapoznanie studentów z powstaniem, ewolucją i zróżnicowaniem rodzaju Homo i stanowiskiem człowieka wśród kręgowców, w szczególności Naczelnych. Podstawą dla zrozumienia tych procesów są wiadomości z zakresu anatomii i fizjologii porównawczej, zjawisk rozwoju osobniczego (auksologii i gerontologii) oraz przystosowania do warunków środowiskowych.

Pełny opis:

1. Czym jest antropologia

Definicja antropologii; Historyczne ujęcia antropologii; Rozumienie terminu antropologia na świecie; Antropologia polska; Podział antropologii ogólnej; Badania antropologiczne po pierwszej wojnie światowej, w okresie międzywojennym i powojennym.

2.Metody stosowane w antropologii (1)

Antropometria i instrumenty pomiarowe; Kraniometria i kranioskopia; osteometria i osteoskopia, kefalometria i kefaloskopia, somatometria i somatoskopia; Metody opisowe i pomiarowe materiałów kostnych; Datowanie znalezisk.

3.Metody stosowane w antropologii (2)

Metody badania osobników żywych; Nowe metody badawcze stosowane ostatnio w antropologii: lingwistyka, badania genetyczne.

4. Filogeneza

Badania przeszłości naszego gatunku; Metody badawcze: paleontologia, archeologia, embriologia. Historia człowieka na tle naczelnych; Charakterystyka morfologiczne naczelnych: sposób poruszania się, uzębienie; Współczesne rodziny naczelnych, ich rozmieszczenie, wzajemne relacje, rozród, specjacje, etologia, zachowania prokulturowe.

5. Antropogeneza (1)

Pochodzenie i ewolucja rodzaju Homo; Przyczyny ewolucji: zmiany klimatu i tego konsekwencje; Rozprzestrzenienie się gatunku Homo sapiens.

6. Antropogeneza (2)

Ewolucja postawy ciała (dwunożność); Pokrycie potrzeb energetycznych; Ewolucja mózgowia; Wczesne zachowania narzędziowe; Wtórna obróbka narzędzi; Ewolucja biologiczna a kulturowa. Etnogeneza; Źródła zmienności ludzkich cech.

7. Zmienność populacji ludzkich

Zmienność budowy ciała człowieka na tle naczelnych; Dymorfizm płciowy; Genetyczne uwarunkowania właściwości biologicznych i psychicznych człowieka; Symetria i asymetria budowy ciała; Składniki tkankowe (konstytucjonalne) i typu budowy ciała; Postawa ciała i jej wady; Zróżnicowania fizjologiczne i biochemiczne człowieka; Rytmy biologiczne.

8. Ontogeneza (1)

Prawidłowości rozwoju osobniczego; Mechanizmy rozwoju: wzrastanie, różnicowanie i dojrzewanie, zjawisko catch-up, neurohormonalne sprzężenia zwrotne.

9. Ontogeneza (2)

Adjustacje rozwojowe w ontogenezie: dostosowania istniejące współcześnie, dostosowania oczekiwane w przyszłości; Możliwości oceny stanu biologicznego osobnika i populacji (biodemografia); Zmiany proporcji ciała z wiekiem. Stan zdrowia, stan odżywienia; Pomiar - norma – ocena.

10. Gatunek a populacja

Stan i dynamika populacji ludzkich; Struktura populacji ludzkich; Ruch naturalny a ruch wędrówkowy; Stan biologiczny populacji; Genetyka populacyjna człowieka; Dobór naturalny; Mutacje; Genetyka cech ilościowych; Sprawność reprodukcyjna.

11. Zróżnicowanie człowieka współczesnego (1)

Dotychczasowe próby klasyfikacji form ludzkich; Rasa, grupa morfologiczna, grupa etniczna; Koncepcje zróżnicowania wewnątrzgatunkowego człowieka; Mechanizmy rasogenezy.

12. Zróżnicowanie człowieka współczesnego (2)

Klasyfikacje gatunku ludzkiego w ujęciu historycznym i współczesnym (klasyfikacje geograficzne); Rasa a grupa etniczna; Klasyfikacje populacyjne; Metody badań populacyjnych.

13. Struktura etniczna ludności świata

Zróżnicowanie antropologiczne: Europa, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Azja, Afryka, Australia i Oceania.

14. Ekologia człowieka

Miejsce antropologii w ekologii człowieka; Kultura jako pozabiologiczny sposób przystosowania; Kultura materialna i niematerialna (duchowa). Przystosowania społeczno-kulturowe; Społeczeństwo i rozwój gospodarczy; Tradycja a nowoczesność w zakresie przystosowania do środowiska; Antropocenozy i urbicenozy; Przyczyny powstania siedlisk ludzkich. Rozwój osad ludzkich. Czym jest miasto, na czym polega system miejski, rozwój i zróżnicowanie miast; Współczesny podział na wsie i miasta zależnie od typu gospodarki; Urbanizacja a industrializacja.

15. Antropologia a ergonomia

Ergonomia jako ekologia człowieka pracującego; Ergonomia warunków pracy; Ergonomie branżowe; Ergonomia osób starszych i osób o ograniczonej sprawności ogólnej; Antropometria ergonomiczna (inżynieryjna).

Metody dydaktyczne: Wykłady tematyczne z prezentacjami multimedialnymi

Sposób weryfikacji: egzamin testowy, obowiązuje materiał na wykładach.

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu końcowego jest zaliczenie ćwiczeń.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1. Jurmain R., Kilgore L., Travathan W., Ciochon R L., 2013-14. Introduction to Physical Anthropology, 14th Edition. Cengage Learning, Boston;

2. Larsen C S, 2012. Essentials of Physical Anthropology, 2-nd edition. W.W. Norton & Company, Inc., New York;

3. Lasker G.W., 1976. Physical Anthropology (second edition). Holt, Rinehart and Winston, New York;

4. Malinowski A., Strzałko J (red.), 1985. Antropologia, PWN, Warszawa-Poznań;

5. Malinowski A., Wolański N., 1988. Metody Badań w Biologii Człowieka. Wybór Metod Antropologicznych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;

6. Malinowski A., Bożiłow W., 1997, Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Łódź.

7. Moran E.F., 1982. Human Adaptability. An Introduction to Ecological Anthropology. Westview Press, Boulder;

8. Slice D.E., 2005. Modern Morphometrics in Physical Anthropology (Developments in Primatology: Progress and Prospects). Kluwer Academic / Plenum Publishers, New York.

9. Grzelak J., Nieczuja-Dwojacka J., 2013, Metody badań w antropologii, skrypt dla studentów biologii, Wydawnictwo UKSW, Warszawa.

Literatura uzupełniająca:

1. Ayala F.J., 2009. Dar Karola Darwina dla Nauki i Religii. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

2. Futuyma D.J., 2008. Ewolucja. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

3. Gibson G.A., 2010. Wszystko Przez Geny. Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice;

4. Little P., 2005. Zapisane w Genach. Świat Książki, Warszawa.

Wymagania wstępne:

Wiadomości z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (zakończony)

Okres: 2021-02-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Siniarska-Wolańska
Prowadzący grup: Anna Siniarska-Wolańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Nieczuja-Dwojacka, Anna Siniarska-Wolańska
Prowadzący grup: Alicja Budnik, Justyna Marchewka-Długońska, Joanna Nieczuja-Dwojacka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzaminacyjny
Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Zapoznanie studentów z powstaniem, ewolucją i zróżnicowaniem rodzaju Homo i stanowiskiem człowieka wśród kręgowców, w szczególności Naczelnych. Podstawą dla zrozumienia tych procesów są wiadomości z zakresu anatomii i fizjologii porównawczej, zjawisk rozwoju osobniczego (auksologii i gerontologii) oraz przystosowania do warunków środowiskowych.

Pełny opis:

1. Czym jest antropologia

Definicja antropologii; Historyczne ujęcia antropologii; Rozumienie terminu antropologia na świecie; Antropologia polska; Podział antropologii ogólnej; Badania antropologiczne po pierwszej wojnie światowej, w okresie międzywojennym i powojennym.

2.Metody stosowane w antropologii (1)

Antropometria i instrumenty pomiarowe; Kraniometria i kranioskopia; osteometria i osteoskopia, kefalometria i kefaloskopia, somatometria i somatoskopia; Metody opisowe i pomiarowe materiałów kostnych; Datowanie znalezisk.

3.Metody stosowane w antropologii (2)

Metody badania osobników żywych; Nowe metody badawcze stosowane ostatnio w antropologii: lingwistyka, badania genetyczne.

4. Filogeneza

Badania przeszłości naszego gatunku; Metody badawcze: paleontologia, archeologia, embriologia. Historia człowieka na tle naczelnych; Charakterystyka morfologiczne naczelnych: sposób poruszania się, uzębienie; Współczesne rodziny naczelnych, ich rozmieszczenie, wzajemne relacje, rozród, specjacje, etologia, zachowania prokulturowe.

5. Antropogeneza (1)

Pochodzenie i ewolucja rodzaju Homo; Przyczyny ewolucji: zmiany klimatu i tego konsekwencje; Rozprzestrzenienie się gatunku Homo sapiens.

6. Antropogeneza (2)

Ewolucja postawy ciała (dwunożność); Pokrycie potrzeb energetycznych; Ewolucja mózgowia; Wczesne zachowania narzędziowe; Wtórna obróbka narzędzi; Ewolucja biologiczna a kulturowa. Etnogeneza; Źródła zmienności ludzkich cech.

7. Zmienność populacji ludzkich

Zmienność budowy ciała człowieka na tle naczelnych; Dymorfizm płciowy; Genetyczne uwarunkowania właściwości biologicznych i psychicznych człowieka; Symetria i asymetria budowy ciała; Składniki tkankowe (konstytucjonalne) i typu budowy ciała; Postawa ciała i jej wady; Zróżnicowania fizjologiczne i biochemiczne człowieka; Rytmy biologiczne.

8. Ontogeneza (1)

Prawidłowości rozwoju osobniczego; Mechanizmy rozwoju: wzrastanie, różnicowanie i dojrzewanie, zjawisko catch-up, neurohormonalne sprzężenia zwrotne.

9. Ontogeneza (2)

Adjustacje rozwojowe w ontogenezie: dostosowania istniejące współcześnie, dostosowania oczekiwane w przyszłości; Możliwości oceny stanu biologicznego osobnika i populacji (biodemografia); Zmiany proporcji ciała z wiekiem. Stan zdrowia, stan odżywienia; Pomiar - norma – ocena.

10. Gatunek a populacja

Stan i dynamika populacji ludzkich; Struktura populacji ludzkich; Ruch naturalny a ruch wędrówkowy; Stan biologiczny populacji; Genetyka populacyjna człowieka; Dobór naturalny; Mutacje; Genetyka cech ilościowych; Sprawność reprodukcyjna.

11. Zróżnicowanie człowieka współczesnego (1)

Dotychczasowe próby klasyfikacji form ludzkich; Rasa, grupa morfologiczna, grupa etniczna; Koncepcje zróżnicowania wewnątrzgatunkowego człowieka; Mechanizmy rasogenezy.

12. Zróżnicowanie człowieka współczesnego (2)

Klasyfikacje gatunku ludzkiego w ujęciu historycznym i współczesnym (klasyfikacje geograficzne); Rasa a grupa etniczna; Klasyfikacje populacyjne; Metody badań populacyjnych.

13. Struktura etniczna ludności świata

Zróżnicowanie antropologiczne: Europa, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Azja, Afryka, Australia i Oceania.

14. Ekologia człowieka

Miejsce antropologii w ekologii człowieka; Kultura jako pozabiologiczny sposób przystosowania; Kultura materialna i niematerialna (duchowa). Przystosowania społeczno-kulturowe; Społeczeństwo i rozwój gospodarczy; Tradycja a nowoczesność w zakresie przystosowania do środowiska; Antropocenozy i urbicenozy; Przyczyny powstania siedlisk ludzkich. Rozwój osad ludzkich. Czym jest miasto, na czym polega system miejski, rozwój i zróżnicowanie miast; Współczesny podział na wsie i miasta zależnie od typu gospodarki; Urbanizacja a industrializacja.

15. Antropologia a ergonomia

Ergonomia jako ekologia człowieka pracującego; Ergonomia warunków pracy; Ergonomie branżowe; Ergonomia osób starszych i osób o ograniczonej sprawności ogólnej; Antropometria ergonomiczna (inżynieryjna).

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1. Jurmain R., Kilgore L., Travathan W., Ciochon R L., 2013-14. Introduction to Physical Anthropology, 14th Edition. Cengage Learning, Boston;

2. Larsen C S, 2012. Essentials of Physical Anthropology, 2-nd edition. W.W. Norton & Company, Inc., New York;

3. Lasker G.W., 1976. Physical Anthropology (second edition). Holt, Rinehart and Winston, New York;

4. Malinowski A., Strzałko J (red.), 1985. Antropologia, PWN, Warszawa-Poznań;

5. Malinowski A., Wolański N., 1988. Metody Badań w Biologii Człowieka. Wybór Metod Antropologicznych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;

6. Malinowski A., Bożiłow W., 1997, Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Łódź.

7. Moran E.F., 1982. Human Adaptability. An Introduction to Ecological Anthropology. Westview Press, Boulder;

8. Slice D.E., 2005. Modern Morphometrics in Physical Anthropology (Developments in Primatology: Progress and Prospects). Kluwer Academic / Plenum Publishers, New York.

Literatura uzupełniająca:

1. Ayala F.J., 2009. Dar Karola Darwina dla Nauki i Religii. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

2. Futuyma D.J., 2008. Ewolucja. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa;

3. Gibson G.A., 2010. Wszystko Przez Geny. Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice;

4. Little P., 2005. Zapisane w Genach. Świat Książki, Warszawa.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (w trakcie)

Okres: 2023-02-01 - 2023-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Alicja Budnik
Prowadzący grup: Alicja Budnik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzaminacyjny
Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Wykłady:

30h - bezpośredni udział w wykładzie

20h - przygotowanie do egzaminu

10h - konsultacje

Razem: 60h (60/30 =2 ECTS


Ćwiczenia:

30h - bezpośredni udział w ćwiczeniach

10h - przygotowanie i przedstawienie wyników projektu

15h - przygotowanie do kolokwium

5h - konsultacje

Razem: 60h (60/30 =2 ECTS


Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-5 (2022-09-30)