Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw - Central Authentication System
Strona główna

History of Polish Literature (Positivism)

General data

Course ID: WH-FP-I-3-HLPPozyt-C
Erasmus code / ISCED: (unknown) / (unknown)
Course title: History of Polish Literature (Positivism)
Name in Polish: Historia literatury polskiej - Pozytywizm
Organizational unit: Faculty of Humanities
Course groups:
ECTS credit allocation (and other scores): 3.00 Basic information on ECTS credits allocation principles:
  • the annual hourly workload of the student’s work required to achieve the expected learning outcomes for a given stage is 1500-1800h, corresponding to 60 ECTS;
  • the student’s weekly hourly workload is 45 h;
  • 1 ECTS point corresponds to 25-30 hours of student work needed to achieve the assumed learning outcomes;
  • weekly student workload necessary to achieve the assumed learning outcomes allows to obtain 1.5 ECTS;
  • work required to pass the course, which has been assigned 3 ECTS, constitutes 10% of the semester student load.
Language: Polish
Subject level:

elementary

Learning outcome code/codes:

FP1_W14

FP1_U01

FP1_U02

FP1_U04

FP1_U07

FP1_U08

FP1_K06

Preliminary Requirements:

(in Polish) brak

Short description:

Level of the course: basic

Course aims:

The student knows and understands representative works of the epochs; is prepared for their historical and literary analysis considering their context; Much attention is paid to obtain the skill of comprehensive reading written texts conditioned by political situation of censorship; usage of so called Aesopian code, code strategies, reading the cypher to pass forbidden content; providing selected items of literature, introducing the student into their estimation and operational usage in indepent interpretation.

Entrance requirements:

knowledge about preceeding epochs, operating the notions: literary process, cultural formation, epoch, current, literary generation, literary geography, esthetics, poetics, styles, circulation. The student competently analyzes a literary text on the level preparing for contextual interpretation resulting from the epoch’s determinants.

Full description:

Course content:

Polish literature after 1863 seen through the prism of its representative texts. Authors’ esthetics, poetics, and styles; characteristic esthetics. poetics, and styles of individual literary generations (first and second generation of Polish positivists), trends and currents. Political context of post-January literature (trauma of the January Uprising, expression of slavery stress), restriction of freedom of speech (censorship, autocensorship, and Aesopian speech), literary certified experience of Siberia. Influence of Western concepts and doctrines (literature and philosophy, esthetics, ethics); expansion of natural and social sciences and their methodology. Literature and acceleration of civilization - the notion of modernity and its expression: anthropological aspect of the phenomenon, its individual and social costs (psychological and stressful). Antynomies in terms of outlook characteristic for the epoch; discussions about opposition: nature and culture, tradition and progress. Technical progress and its influence on culture - acceleration of information circulation expansion of mass media; mass culture and popular literature. Languages of post-January literature, its esthetics, poetics, and codes - bias (tendentiousness), realism, naturalism, symbolism, impressionism, loftiness, irony, caricature, grotesque.

Genological paradigms of literature of positivism.

Methods of assessment

Active participation in the classes and papers are the basis for receiving semester credit; the knowledge of the epoch (characteristic

phenomenons and processes) obtained during the classes and the knowledge acquired during self-studying; the competence of

synthesizing, systematizing, and evaluation.

The degree of advance in understanding the texts and the skill of contextual interpretation.

Bibliography:

Literatura:

1.Realistyczna powieść dziewiętnastowieczna – człowiek, miasto, pieniądz – kilka uwag o początkach nowoczesności: Honoriusz Balzac, Stracone złudzenia György Lukács, „Stracone złudzenia” Balzaca, w: Antropologia twórczości słownej… Ewa Paczoska, Latarnia czarnoksięska, czyli dziewiętnastowieczność i nowoczesność, w: E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010, s. 13-27; J. Parvi, Powieść o dziennikarzach i pisarzach: „Stracone złudzenia”, [w:] tegoż: Rzeczywistość i fantazja. Szkice o literaturze francuskiej XIX wieku, Warszawa 19893.

2.Polskie mitologie i demitologizacje – czyli jak i dlaczego tkwimy w XIX wieku: Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta; Bolesław Prus, Omyłka; M. Woźniakiewicz-Dziadosz, Powieści powstańcze Bolesławity, w: Zdziwienia Kraszewskim, red. M. Zielińska, Wrocław 1990; J. Maciejewski, Powstanie styczniowe a przełom kulturowy połowy wieku, w: Literatura południa wieku, Warszawa 1992

3.Nowe głosy – „młodzi” w literaturze. Manifesty pokolenia. J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; L. Powidaj, Polacy i Indianie; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna; F. Ehrenfeucht, O prawdzie w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 oraz Publicystyka okresu pozytywizmu. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

4.Najulubieńsza powieść młodych – o literaturze tendencyjnej: Sienkiewicz, Humoreski z teki Worszyłły; E. Orzeszkowa, Kilka uwag nad powieścią oraz P. Chmielowski, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985; M. Żmigrodzka, Strategia powieści tendencyjnej, w: tejże: Młodość pozytywizmu, Warszawa 1965;

5.Jak napisać idealną powieść pozytywistyczną – E. Orzeszkowa, Nad Niemnem; S. Eile, Ideał powieści pozytywistycznej, „Pamiętnik Literacki” 1974 z. 1; G. Borkowska, O „centrum” powieściowego świata w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w: Nowe stulecie trójcy powieściopisarzy, red. A. Z. Makowiecki, Warszawa 1992, s. 283 – 294;

6.Naturalizm i naturaliści. E. Zola, Germinal; A. Sygietyński, Współczesna powieść we Francji, w: tegoż: Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Kraków 1971; H. Suwała, Emil Zola, Warszawa 1968; H. Suwała, O kilku technikach narracyjnych naturalizmu, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 6;

7.Szyfrowany język pozytywistów – czym jest mowa ezopowa: E. Orzeszkowa, Siteczko; E. Orzeszkowa, Śmierć domu; E. Orzeszkowa, Panna Róża; H. Sienkiewicz, Legenda żeglarska; H. Sienkiewicz, HKT; A. Martuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, red. J. Maciejewski, Wrocław 1989;

8.Mistrzowie małej formy – różne oblicza pozytywistycznej nowelistyki: H. Sienkiewicz, Jamioł; H. Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa; M. Konopnicka, Martwa natura; B. Prus, Cienie; B. Prus, Pleśń świata; B. Prus, Sen; A. Martuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997; B. Bobrowska, Małe narracje Prusa, Gdańsk 2004.

9.Powieść-synteza: B. Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262); E. Paczoska, „Lalka” czyli rozpad świata, Warszawa 2008; Świat „Lalki”. 15 studiów, red. J. A. Malik, Lublin 2005 (wybrane teksty).

10. M. Konopnicka, Madonna (cykl); W. Olkusz, Szczęśliwy mariaż literatury z malarstwem. Rzecz o fascynacjach estetycznych Marii Konopnickiej, Opole 1984; J. Sztachelska, Pejzaże tęsknoty. Wiersze Marii Konopnickiej okresu „emigracyjnego”, w: Miejsca Konopnickiej. Przeżycia–pejzaż–pamięć, red. T. Budrewicz, M. Zięba, Kraków 2002

11. Powieść kobieca – niejednoznaczność powieści realistycznej, E. Orzeszkowa, Cham; G. Borkowska, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Cham, Kraków 1999; M. Gloger, Aryman nad brzegami Niemna. „Cham” E. Orzeszkowej jako manichejska parabola, w: Literatura i sztuka drugiej połowy XIX wieku. Światopoglądy – postawy – tradycje, red. B. Bobrowska, S. Fita, J. A. Malik, Lublin 2004; E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010, rozdz.: Granice i ograniczenia. Koniec XIX wieku na kresach; E. Kraskowska, Kilka uwag na temat powieści kobiecej, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6;

12.Polska szkoła nowoczesnej sztuki – w kręgu „Wędrowca”. Program polskiego naturalizmu, Antoni Sygietyński, Na skałach Calvados, Kraków 1956. Adolf Dygasiński, Co się dzieje w gniazdach?, w: tegoż: Pisma wybrane, red. B. Horodyski, t. 9, Warszawa 1950; H. Sienkiewicz, O naturalizmie w powieści, w: tegoż: Dzieła, red. J. Krzyżanowskiego; S. Witkiewicz, Malarstwo i krytyka u nas, w: tegoż: Sztuka i krytyka u nas, t. 1, oprac. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1971 E. Paczoska, Antoni Sygietyński – teoretyk w laboratorium naturalizmu, w: J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Rudzka, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Doświadczenia, poszukiwania, kreacje, Warszawa 1992, Warszawa1992; E. Paczoska, Adolf Dygasiński – drogi i bezdroża naturalizmu, w: Naturalizm i naturaliści w Polsce;

13.Pierwsza powieść dekadencka – Sienkiewicz, Bez dogmatu; E. Owczarz, „Na piedestale tragiczności” – „Bez dogmatu” Sienkiewicza, w: Problemy tragedii i tragizmu, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005; M. Gloger, Sienkiewicz nowoczesny, Bydgoszcz 2010 (tu: rozdział II); R. Koziołek, Martwe kobiety, w: Sienkiewicz dzisiaj. Eseje o twórczości autora „Trylogii”, Warszawa 2016, s. 305-320

14.Prus historiozoficzny czy nowoczesny: B. Prus, Faraon; Z legend dawnego Egiptu (nowela); L. Szaruga, Faraon jako powieść o państwie, „Teksty” 1975, nr 5; G. Leszczyński, „Przemija postać tego świata”. Stulecie Faraona, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998; J. Tomkowski, Geniusz i miliony, w: tegoż: Mój pozytywizm, Warszawa 1993; A. Martuszewska, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik, E. Paczoska, Lublin 2003, s. 151-171

Efekty kształcenia i opis ECTS: (in Polish)

Student wymienia i prezentuje dzieła charakterystyczne dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student będzie formułował opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki. Student zostanie przygotowany do historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem określonych kontekstów.

Student umiejętnie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki. Rozpoznaje motywy i jest w stanie przeprowadzić samodzielną analizę utworu w odniesieniu do problemów epoki.

W cyklu kształcenia zostanie wykształcona postawa kreatywności, otwartości i wrażliwości na literaturę i sztukę okresu.

ECTS:

udział w ćwiczeniach - 30h

przygotowanie do ćwiczeń - 45h

przygotowanie do kolokwium końcowego - 12h

konsultacje indywidualne z prowadzącym - 3h

Assessment methods and assessment criteria: (in Polish)

Na ocenę bardzo dobrą student wymienia i prezentuje dzieła charakterystyczne dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student sprawnie formułuje opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki. Student będzie sprawnie dokonywał historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student umiejętnie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Na ocenę dobrą student wymienia i prezentuje większość dzieł charakterystycznych dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student formułuje opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki i dokonuje historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student dobrze posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Na ocenę dostateczną student wymienia i prezentuje większość dzieł charakterystycznych dla epoki; w stopniu dostatecznym rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student formułuje podstawowe opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki i dokonuje elementarnej historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student dostatecznie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Aktywność na zajęciach.

Practical placement: (in Polish)

nie dotyczy

Classes in period "Winter semester 2019/20" (past)

Time span: 2019-10-01 - 2020-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Classes, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Ewelina Pocheć, Joanna Zajkowska
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - graded credit
Classes - graded credit
Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Student będzie znał i rozumiał dzieła reprezentatywne dla epoki; zostanie przygotowany do ich historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem kontekstów. Szczególnie wiele uwagi poświęcone zostanie wykształceniu umiejętności kompetentnej lektury tekstów pisanych w uwarunkowanej politycznie sytuacji zaostrzenia cenzury, w tzw. mowie ezopowej, strategiom kodu, deszyfracji przekazywanych przez nie treści zakazanych. Przewiduje się też zapoznanie z wybraną literaturą przedmiotu, wdrożenie do jej oceny oraz operacyjnego wykorzystania w toku samodzielnej interpretacji.

Wymagania wstępne: Wiadomości dotyczące epok poprzedzających, operowanie pojęciami: proces literacki, formacja kulturowa, epoka, prąd, pokolenie literackie, geografia literacka, estetyki, poetyki, style, obiegi. Student powinien umiejętnie analizować tekst literacki na poziomie przygotowującym do interpretacji kontekstowej wynikającej z uwarunkowań epoki.

Full description: (in Polish)

Literatura polska po roku 1863 widziana przez pryzmat reprezentatywnych dla niej tekstów. Autorskie estetyki, poetyki i style; estetyki, poetyki i style charakterystyczne dla poszczególnych pokoleń literackich (pierwszego i drugiego pokolenia pozytywistów polskich), kierunków i prądów. Kontekst polityczny literatury postyczniowej (trauma powstania styczniowego, ekspresja stresu niewoli), ograniczenia swobody mówienia (cenzura, autocenzura i mowa ezopowa), literacko zaświadczone doświadczenie Sybiru. Wpływ koncepcji i doktryn zachodnich (literatura a filozofia, estetyka, etyka); ekspansja nauk przyrodniczych i społecznych oraz ich metodologii. Literatura wobec przyspieszenia cywilizacyjnego – pojęcie nowoczesności i jej przejawy, aspekt antropologiczny zjawiska, jego koszty społeczne i jednostkowe (psychologiczne – stresogenne). Antynomie światopoglądowe charakterystyczne dla epoki; dyskusje wokół opozycji: natura – kultura, tradycja – postęp. Przejawy postępu technicznego i jego wpływ na kulturę – przyspieszenie obiegu informacji, ekspansja środków masowego przekazu; kultura masowa i literatura popularna. Języki literatury postyczniowej, jej estetyki, poetyki i kody – tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, wzniosłość, ironia, karykatura, groteska. Paradygmaty genologiczne literatury okresu pozytywizmu.

Metody oceny:

Aktywność na zajęciach i referaty będą stanowiły podstawę do uzyskania zaliczenia semestralnego. Weryfikacji będą podlegały zdobyte na zajęciach oraz przyswojone w toku samodzielnej pracy studenta wiadomości o epoce (zjawiskach i procesach jej właściwych) oraz kompetencje w zakresie ich syntetyzowania, systematyzowania oraz wartościowania. Oceniany będzie także stopień zaawansowania rozumienia tekstu oraz umiejętności w zakresie interpretacji kontekstowej.

Bibliography: (in Polish)

Literatura:

1.Realistyczna powieść dziewiętnastowieczna – człowiek, miasto, pieniądz – kilka uwag o początkach nowoczesności: Honoriusz Balzac, Stracone złudzenia György Lukács, „Stracone złudzenia” Balzaca, w: Antropologia twórczości słownej… Ewa Paczoska, Latarnia czarnoksięska, czyli dziewiętnastowieczność i nowoczesność, w: E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010, s. 13-27; J. Parvi, Powieść o dziennikarzach i pisarzach: „Stracone złudzenia”, [w:] tegoż: Rzeczywistość i fantazja. Szkice o literaturze francuskiej XIX wieku, Warszawa 19893.

2.Polskie mitologie i demitologizacje – czyli jak i dlaczego tkwimy w XIX wieku: Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta; Bolesław Prus, Omyłka; M. Woźniakiewicz-Dziadosz, Powieści powstańcze Bolesławity, w: Zdziwienia Kraszewskim, red. M. Zielińska, Wrocław 1990; J. Maciejewski, Powstanie styczniowe a przełom kulturowy połowy wieku, w: Literatura południa wieku, Warszawa 1992

3.Nowe głosy – „młodzi” w literaturze. Manifesty pokolenia. J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; L. Powidaj, Polacy i Indianie; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna; F. Ehrenfeucht, O prawdzie w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 oraz Publicystyka okresu pozytywizmu. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

4.Najulubieńsza powieść młodych – o literaturze tendencyjnej: Sienkiewicz, Humoreski z teki Worszyłły; E. Orzeszkowa, Kilka uwag nad powieścią oraz P. Chmielowski, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985; M. Żmigrodzka, Strategia powieści tendencyjnej, w: tejże: Młodość pozytywizmu, Warszawa 1965;

5.Jak napisać idealną powieść pozytywistyczną – E. Orzeszkowa, Nad Niemnem; S. Eile, Ideał powieści pozytywistycznej, „Pamiętnik Literacki” 1974 z. 1; G. Borkowska, O „centrum” powieściowego świata w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w: Nowe stulecie trójcy powieściopisarzy, red. A. Z. Makowiecki, Warszawa 1992, s. 283 – 294;

6.Naturalizm i naturaliści. E. Zola, Germinal; A. Sygietyński, Współczesna powieść we Francji, w: tegoż: Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Kraków 1971; H. Suwała, Emil Zola, Warszawa 1968; H. Suwała, O kilku technikach narracyjnych naturalizmu, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 6;

7.Szyfrowany język pozytywistów – czym jest mowa ezopowa: E. Orzeszkowa, Siteczko; E. Orzeszkowa, Śmierć domu; E. Orzeszkowa, Panna Róża; H. Sienkiewicz, Legenda żeglarska; H. Sienkiewicz, HKT; A. Martuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, red. J. Maciejewski, Wrocław 1989;

8.Mistrzowie małej formy – różne oblicza pozytywistycznej nowelistyki: H. Sienkiewicz, Jamioł; H. Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa; M. Konopnicka, Martwa natura; B. Prus, Cienie; B. Prus, Pleśń świata; B. Prus, Sen; A. Martuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997; B. Bobrowska, Małe narracje Prusa, Gdańsk 2004.

9.Powieść-synteza: B. Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262); E. Paczoska, „Lalka” czyli rozpad świata, Warszawa 2008; Świat „Lalki”. 15 studiów, red. J. A. Malik, Lublin 2005 (wybrane teksty).

10. M. Konopnicka, Madonna (cykl); W. Olkusz, Szczęśliwy mariaż literatury z malarstwem. Rzecz o fascynacjach estetycznych Marii Konopnickiej, Opole 1984; J. Sztachelska, Pejzaże tęsknoty. Wiersze Marii Konopnickiej okresu „emigracyjnego”, w: Miejsca Konopnickiej. Przeżycia–pejzaż–pamięć, red. T. Budrewicz, M. Zięba, Kraków 2002

11. Powieść kobieca – niejednoznaczność powieści realistycznej, E. Orzeszkowa, Cham; G. Borkowska, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Cham, Kraków 1999; M. Gloger, Aryman nad brzegami Niemna. „Cham” E. Orzeszkowej jako manichejska parabola, w: Literatura i sztuka drugiej połowy XIX wieku. Światopoglądy – postawy – tradycje, red. B. Bobrowska, S. Fita, J. A. Malik, Lublin 2004; E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010, rozdz.: Granice i ograniczenia. Koniec XIX wieku na kresach; E. Kraskowska, Kilka uwag na temat powieści kobiecej, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6;

12.Polska szkoła nowoczesnej sztuki – w kręgu „Wędrowca”. Program polskiego naturalizmu, Antoni Sygietyński, Na skałach Calvados, Kraków 1956. Adolf Dygasiński, Co się dzieje w gniazdach?, w: tegoż: Pisma wybrane, red. B. Horodyski, t. 9, Warszawa 1950; H. Sienkiewicz, O naturalizmie w powieści, w: tegoż: Dzieła, red. J. Krzyżanowskiego; S. Witkiewicz, Malarstwo i krytyka u nas, w: tegoż: Sztuka i krytyka u nas, t. 1, oprac. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1971 E. Paczoska, Antoni Sygietyński – teoretyk w laboratorium naturalizmu, w: J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Rudzka, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Doświadczenia, poszukiwania, kreacje, Warszawa 1992, Warszawa1992; E. Paczoska, Adolf Dygasiński – drogi i bezdroża naturalizmu, w: Naturalizm i naturaliści w Polsce;

13.Pierwsza powieść dekadencka – Sienkiewicz, Bez dogmatu; E. Owczarz, „Na piedestale tragiczności” – „Bez dogmatu” Sienkiewicza, w: Problemy tragedii i tragizmu, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005; M. Gloger, Sienkiewicz nowoczesny, Bydgoszcz 2010 (tu: rozdział II); R. Koziołek, Martwe kobiety, w: Sienkiewicz dzisiaj. Eseje o twórczości autora „Trylogii”, Warszawa 2016, s. 305-320

14.Prus historiozoficzny czy nowoczesny: B. Prus, Faraon; Z legend dawnego Egiptu (nowela); L. Szaruga, Faraon jako powieść o państwie, „Teksty” 1975, nr 5; G. Leszczyński, „Przemija postać tego świata”. Stulecie Faraona, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998; J. Tomkowski, Geniusz i miliony, w: tegoż: Mój pozytywizm, Warszawa 1993; A. Martuszewska, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik, E. Paczoska, Lublin 2003, s. 151-171

Classes in period "Winter semester 2020/21" (past)

Time span: 2020-10-01 - 2021-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Classes, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Course homepage: https://teams.microsoft.com/l/team/19%3ae3673aa24e9945b39df4957779c8d273%40thread.tacv2/conversations?groupId=4faa8b57-cf62-406d-ac3e-19d4ed10bb5c&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - graded credit
Classes - graded credit
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Student będzie znał i rozumiał dzieła reprezentatywne dla epoki; zostanie przygotowany do ich historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem kontekstów. Szczególnie wiele uwagi poświęcone zostanie wykształceniu umiejętności kompetentnej lektury tekstów pisanych w uwarunkowanej politycznie sytuacji zaostrzenia cenzury, w tzw. mowie ezopowej, strategiom kodu, deszyfracji przekazywanych przez nie treści zakazanych. Przewiduje się też zapoznanie z wybraną literaturą przedmiotu, wdrożenie do jej oceny oraz operacyjnego wykorzystania w toku samodzielnej interpretacji.

Wymagania wstępne: Wiadomości dotyczące epok poprzedzających, operowanie pojęciami: proces literacki, formacja kulturowa, epoka, prąd, pokolenie literackie, geografia literacka, estetyki, poetyki, style, obiegi. Student powinien umiejętnie analizować tekst literacki na poziomie przygotowującym do interpretacji kontekstowej wynikającej z uwarunkowań epoki.

Full description: (in Polish)

Literatura polska po roku 1863 widziana przez pryzmat reprezentatywnych dla niej tekstów. Autorskie estetyki, poetyki i style; estetyki, poetyki i style charakterystyczne dla poszczególnych pokoleń literackich (pierwszego i drugiego pokolenia pozytywistów polskich), kierunków i prądów. Kontekst polityczny literatury postyczniowej (trauma powstania styczniowego, ekspresja stresu niewoli), ograniczenia swobody mówienia (cenzura, autocenzura i mowa ezopowa), literacko zaświadczone doświadczenie Sybiru. Wpływ koncepcji i doktryn zachodnich (literatura a filozofia, estetyka, etyka); ekspansja nauk przyrodniczych i społecznych oraz ich metodologii. Literatura wobec przyspieszenia cywilizacyjnego – pojęcie nowoczesności i jej przejawy, aspekt antropologiczny zjawiska, jego koszty społeczne i jednostkowe (psychologiczne – stresogenne). Antynomie światopoglądowe charakterystyczne dla epoki; dyskusje wokół opozycji: natura – kultura, tradycja – postęp. Przejawy postępu technicznego i jego wpływ na kulturę – przyspieszenie obiegu informacji, ekspansja środków masowego przekazu; kultura masowa i literatura popularna. Języki literatury postyczniowej, jej estetyki, poetyki i kody – tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, wzniosłość, ironia, karykatura, groteska. Paradygmaty genologiczne literatury okresu pozytywizmu.

Metody oceny:

Aktywność na zajęciach i referaty będą stanowiły podstawę do uzyskania zaliczenia semestralnego. Weryfikacji będą podlegały zdobyte na zajęciach oraz przyswojone w toku samodzielnej pracy studenta wiadomości o epoce (zjawiskach i procesach jej właściwych) oraz kompetencje w zakresie ich syntetyzowania, systematyzowania oraz wartościowania. Oceniany będzie także stopień zaawansowania rozumienia tekstu oraz umiejętności w zakresie interpretacji kontekstowej.

Bibliography: (in Polish)

ZAKRES TEMATÓW - wraz z opracowaniami

1. Zajęcia organizacyjne

2. Realistyczna powieść dziewiętnastowieczna – człowiek, miasto, pieniądz – kilka uwag o początkach nowoczesności: Honoriusz Balzac, Stracone złudzenia György Lukács, „Stracone złudzenia” Balzaca, w: Antropologia twórczości słownej… Ewa Paczoska, Latarnia czarnoksięska, czyli dziewiętnastowieczność i nowoczesność, w: E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010, s. 13-27; J. Parvi, Powieść o dziennikarzach i pisarzach: „Stracone złudzenia”, [w:] tegoż: Rzeczywistość i fantazja. Szkice o literaturze francuskiej XIX wieku, Warszawa 19893.

3. Polskie mitologie i demitologizacje – czyli jak i dlaczego tkwimy w XIX wieku: Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta; Bolesław Prus, Omyłka; M. Woźniakiewicz-Dziadosz, Powieści powstańcze Bolesławity, w: Zdziwienia Kraszewskim, red. M. Zielińska, Wrocław 1990; J. Maciejewski, Powstanie styczniowe a przełom kulturowy połowy wieku, w: Literatura południa wieku, Warszawa 1992

4. Nowe głosy – „młodzi” w literaturze. Manifesty pokolenia. J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; L. Powidaj, Polacy i Indianie; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna; F. Ehrenfeucht, O prawdzie w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 oraz Publicystyka okresu pozytywizmu. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

5. Najulubieńsza powieść młodych – o literaturze tendencyjnej: Sienkiewicz, Humoreski z teki Worszyłły; E. Orzeszkowa, Kilka uwag nad powieścią oraz P. Chmielowski, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985; M. Żmigrodzka, Strategia powieści tendencyjnej, w: tejże: Młodość pozytywizmu, Warszawa 1965;

6. Jak napisać idealną powieść pozytywistyczną – E. Orzeszkowa, Nad Niemnem; S. Eile, Ideał powieści pozytywistycznej, „Pamiętnik Literacki” 1974 z. 1; G. Borkowska, O „centrum” powieściowego świata w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w: Nowe stulecie trójcy powieściopisarzy, red. A. Z. Makowiecki, Warszawa 1992, s. 283 – 294;

7. Naturalizm i naturaliści europejscy. E. Zola, Germinal; A. Sygietyński, Współczesna powieść we Francji, w: tegoż: Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Kraków 1971; H. Suwała, Emil Zola, Warszawa 1968; H. Suwała, O kilku technikach narracyjnych naturalizmu, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 6;

8. Szyfrowany język pozytywistów – czym jest mowa ezopowa: E. Orzeszkowa, Siteczko; E. Orzeszkowa, Śmierć domu; E. Orzeszkowa, Panna Róża; H. Sienkiewicz, Legenda żeglarska; H. Sienkiewicz, HKT; A. Martuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, red. J. Maciejewski, Wrocław 1989;

9. Mistrzowie małej formy – różne oblicza pozytywistycznej nowelistyki: H. Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa; M. Konopnicka, Martwa natura; B. Prus, Cienie; B. Prus, Pleśń świata; B. Prus, Sen; A. Martuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997; B. Bobrowska, Małe narracje Prusa, Gdańsk 2004.

10. Powieść-synteza: B. Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262); E. Paczoska, „Lalka” czyli rozpad świata, Warszawa 2008; Świat „Lalki”. 15 studiów, red. J. A. Malik, Lublin 2005 (wybrane teksty).

11. Polskie naturalizmy - A. Sygietyński, Na skałach Calvados, Skałotocz palczak; A. Dygasiński, Zając; Opracowania: E. Paczoska, Antoni Sygietyński – teoretyk w laboratorium naturalizmu, w: J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Tomaszewska, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Poszukiwania, doświadczenia, kreacje, W. 1992.

12. M. Konopnicka, Madonna (cykl); W. Olkusz, Szczęśliwy mariaż literatury z malarstwem. Rzecz o fascynacjach estetycznych Marii Konopnickiej, Opole 1984; J. Sztachelska, Pejzaże tęsknoty. Wiersze Marii Konopnickiej okresu „emigracyjnego”, w: Miejsca Konopnickiej. Przeżycia–pejzaż–pamięć, red. T. Budrewicz, M. Zięba, Kraków 2002

13. Powieść kobieca – niejednoznaczność powieści realistycznej, E. Orzeszkowa, Cham; G. Borkowska, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Cham, Kraków 1999; M. Gloger, Aryman nad brzegami Niemna. „Cham” E. Orzeszkowej jako manichejska parabola, w: Literatura i sztuka drugiej połowy XIX wieku. Światopoglądy – postawy – tradycje, red. B. Bobrowska, S. Fita, J. A. Malik, Lublin 2004; E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010, rozdz.: Granice i ograniczenia. Koniec XIX wieku na kresach; E. Kraskowska, Kilka uwag na temat powieści kobiecej, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6;

14. Pierwsza powieść dekadencka – Sienkiewicz, Bez dogmatu; E. Owczarz, „Na piedestale tragiczności” – „Bez dogmatu” Sienkiewicza, w: Problemy tragedii i tragizmu, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005; M. Gloger, Sienkiewicz nowoczesny, Bydgoszcz 2010 (tu: rozdział II); R. Koziołek, Martwe kobiety, w: Sienkiewicz dzisiaj. Eseje o twórczości autora „Trylogii”, Warszawa 2016, s. 305-320;

15. Prus historiozoficzny czy nowoczesny: B. Prus, Faraon; Z legend dawnego Egiptu (nowela); L. Szaruga, Faraon jako powieść o państwie, „Teksty” 1975, nr 5; G. Leszczyński, „Przemija postać tego świata”. Stulecie Faraona, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998; J. Tomkowski, Geniusz i miliony, w: tegoż: Mój pozytywizm, Warszawa 1993; A. Martuszewska, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik, E. Paczoska, Lublin 2003, s. 151-171

Classes in period "Winter semester 2021/22" (past)

Time span: 2021-10-01 - 2022-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Classes, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Course homepage: https://teams.microsoft.com/l/team/19%3aHolpu-K3_nK6JraSUxoKTm4gCwwAd1_U6g7zVnpTktc1%40thread.tacv2/conversations?groupId=96a786c1-10dc-4f5e-b2b2-459e0271b810&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - graded credit
Classes - graded credit
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Student będzie znał i rozumiał dzieła reprezentatywne dla epoki; zostanie przygotowany do ich historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem kontekstów. Szczególnie wiele uwagi poświęcone zostanie wykształceniu umiejętności kompetentnej lektury tekstów pisanych w uwarunkowanej politycznie sytuacji zaostrzenia cenzury, w tzw. mowie ezopowej, strategiom kodu, deszyfracji przekazywanych przez nie treści zakazanych. Przewiduje się też zapoznanie z wybraną literaturą przedmiotu, wdrożenie do jej oceny oraz operacyjnego wykorzystania w toku samodzielnej interpretacji.

Wymagania wstępne: Wiadomości dotyczące epok poprzedzających, operowanie pojęciami: proces literacki, formacja kulturowa, epoka, prąd, pokolenie literackie, geografia literacka, estetyki, poetyki, style, obiegi. Student powinien umiejętnie analizować tekst literacki na poziomie przygotowującym do interpretacji kontekstowej wynikającej z uwarunkowań epoki.

Full description: (in Polish)

Literatura polska po roku 1863 widziana przez pryzmat reprezentatywnych dla niej tekstów. Autorskie estetyki, poetyki i style; estetyki, poetyki i style charakterystyczne dla poszczególnych pokoleń literackich (pierwszego i drugiego pokolenia pozytywistów polskich), kierunków i prądów. Kontekst polityczny literatury postyczniowej (trauma powstania styczniowego, ekspresja stresu niewoli), ograniczenia swobody mówienia (cenzura, autocenzura i mowa ezopowa), literacko zaświadczone doświadczenie Sybiru. Wpływ koncepcji i doktryn zachodnich (literatura a filozofia, estetyka, etyka); ekspansja nauk przyrodniczych i społecznych oraz ich metodologii. Literatura wobec przyspieszenia cywilizacyjnego – pojęcie nowoczesności i jej przejawy, aspekt antropologiczny zjawiska, jego koszty społeczne i jednostkowe (psychologiczne – stresogenne). Antynomie światopoglądowe charakterystyczne dla epoki; dyskusje wokół opozycji: natura – kultura, tradycja – postęp. Przejawy postępu technicznego i jego wpływ na kulturę – przyspieszenie obiegu informacji, ekspansja środków masowego przekazu; kultura masowa i literatura popularna. Języki literatury postyczniowej, jej estetyki, poetyki i kody – tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, wzniosłość, ironia, karykatura, groteska. Paradygmaty genologiczne literatury okresu pozytywizmu.

Metody oceny:

Aktywność na zajęciach i referaty będą stanowiły podstawę do uzyskania zaliczenia semestralnego. Weryfikacji będą podlegały zdobyte na zajęciach oraz przyswojone w toku samodzielnej pracy studenta wiadomości o epoce (zjawiskach i procesach jej właściwych) oraz kompetencje w zakresie ich syntetyzowania, systematyzowania oraz wartościowania. Oceniany będzie także stopień zaawansowania rozumienia tekstu oraz umiejętności w zakresie interpretacji kontekstowej.

Bibliography: (in Polish)

ZAKRES TEMATÓW - wraz z opracowaniami

1. Zajęcia organizacyjne

2. Realistyczna powieść dziewiętnastowieczna – człowiek, miasto, pieniądz – kilka uwag o początkach nowoczesności: Honoriusz Balzac, Stracone złudzenia György Lukács, „Stracone złudzenia” Balzaca, w: Antropologia twórczości słownej… Ewa Paczoska, Latarnia czarnoksięska, czyli dziewiętnastowieczność i nowoczesność, w: E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010, s. 13-27; J. Parvi, Powieść o dziennikarzach i pisarzach: „Stracone złudzenia”, [w:] tegoż: Rzeczywistość i fantazja. Szkice o literaturze francuskiej XIX wieku, Warszawa 19893.

3. Polskie mitologie i demitologizacje – czyli jak i dlaczego tkwimy w XIX wieku: Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta; Bolesław Prus, Omyłka; M. Woźniakiewicz-Dziadosz, Powieści powstańcze Bolesławity, w: Zdziwienia Kraszewskim, red. M. Zielińska, Wrocław 1990; J. Maciejewski, Powstanie styczniowe a przełom kulturowy połowy wieku, w: Literatura południa wieku, Warszawa 1992

4. Nowe głosy – „młodzi” w literaturze. Manifesty pokolenia. J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; L. Powidaj, Polacy i Indianie; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna; F. Ehrenfeucht, O prawdzie w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 oraz Publicystyka okresu pozytywizmu. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

5. Najulubieńsza powieść młodych – o literaturze tendencyjnej: Sienkiewicz, Humoreski z teki Worszyłły; E. Orzeszkowa, Kilka uwag nad powieścią oraz P. Chmielowski, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985; M. Żmigrodzka, Strategia powieści tendencyjnej, w: tejże: Młodość pozytywizmu, Warszawa 1965;

6. Jak napisać idealną powieść pozytywistyczną – E. Orzeszkowa, Nad Niemnem; S. Eile, Ideał powieści pozytywistycznej, „Pamiętnik Literacki” 1974 z. 1; G. Borkowska, O „centrum” powieściowego świata w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w: Nowe stulecie trójcy powieściopisarzy, red. A. Z. Makowiecki, Warszawa 1992, s. 283 – 294;

7. Naturalizm i naturaliści europejscy. E. Zola, Germinal; A. Sygietyński, Współczesna powieść we Francji, w: tegoż: Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Kraków 1971; H. Suwała, Emil Zola, Warszawa 1968; H. Suwała, O kilku technikach narracyjnych naturalizmu, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 6;

8. Szyfrowany język pozytywistów – czym jest mowa ezopowa: E. Orzeszkowa, Siteczko; E. Orzeszkowa, Śmierć domu; E. Orzeszkowa, Panna Róża; H. Sienkiewicz, Legenda żeglarska; H. Sienkiewicz, HKT; A. Martuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, red. J. Maciejewski, Wrocław 1989;

9. Mistrzowie małej formy – różne oblicza pozytywistycznej nowelistyki: H. Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa; M. Konopnicka, Martwa natura; B. Prus, Cienie; B. Prus, Pleśń świata; B. Prus, Sen; A. Martuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997; B. Bobrowska, Małe narracje Prusa, Gdańsk 2004.

10. Powieść-synteza: B. Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262); E. Paczoska, „Lalka” czyli rozpad świata, Warszawa 2008; Świat „Lalki”. 15 studiów, red. J. A. Malik, Lublin 2005 (wybrane teksty).

11. Polskie naturalizmy - A. Sygietyński, Na skałach Calvados, Skałotocz palczak; A. Dygasiński, Zając; Opracowania: E. Paczoska, Antoni Sygietyński – teoretyk w laboratorium naturalizmu, w: J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Tomaszewska, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Poszukiwania, doświadczenia, kreacje, W. 1992.

12. M. Konopnicka, Madonna (cykl); W. Olkusz, Szczęśliwy mariaż literatury z malarstwem. Rzecz o fascynacjach estetycznych Marii Konopnickiej, Opole 1984; J. Sztachelska, Pejzaże tęsknoty. Wiersze Marii Konopnickiej okresu „emigracyjnego”, w: Miejsca Konopnickiej. Przeżycia–pejzaż–pamięć, red. T. Budrewicz, M. Zięba, Kraków 2002

13. Powieść kobieca – niejednoznaczność powieści realistycznej, E. Orzeszkowa, Cham; G. Borkowska, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Cham, Kraków 1999; M. Gloger, Aryman nad brzegami Niemna. „Cham” E. Orzeszkowej jako manichejska parabola, w: Literatura i sztuka drugiej połowy XIX wieku. Światopoglądy – postawy – tradycje, red. B. Bobrowska, S. Fita, J. A. Malik, Lublin 2004; E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010, rozdz.: Granice i ograniczenia. Koniec XIX wieku na kresach; E. Kraskowska, Kilka uwag na temat powieści kobiecej, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6;

14. Pierwsza powieść dekadencka – Sienkiewicz, Bez dogmatu; E. Owczarz, „Na piedestale tragiczności” – „Bez dogmatu” Sienkiewicza, w: Problemy tragedii i tragizmu, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005; M. Gloger, Sienkiewicz nowoczesny, Bydgoszcz 2010 (tu: rozdział II); R. Koziołek, Martwe kobiety, w: Sienkiewicz dzisiaj. Eseje o twórczości autora „Trylogii”, Warszawa 2016, s. 305-320;

15. Prus historiozoficzny czy nowoczesny: B. Prus, Faraon; Z legend dawnego Egiptu (nowela); L. Szaruga, Faraon jako powieść o państwie, „Teksty” 1975, nr 5; G. Leszczyński, „Przemija postać tego świata”. Stulecie Faraona, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998; J. Tomkowski, Geniusz i miliony, w: tegoż: Mój pozytywizm, Warszawa 1993; A. Martuszewska, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik, E. Paczoska, Lublin 2003, s. 151-171

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość periodyzacji poprzednich epok literackich, najważniejszych twórców i ich dzieł ze szczególnym uwzględnieniem romantyzmu polskiego.

Classes in period "Winter semester 2022/23" (in progress)

Time span: 2022-10-01 - 2023-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Classes, 30 hours more information
Coordinators: Magdalena Bober-Jankowska, Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - graded credit
Classes - graded credit
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs)

(in Polish) Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

(in Polish) 3 pkt. ECTS.

1 pkt. ECTS. - obecność na zajęciach

2 pkt. ECTS - samodzielne przygotowywanie się do zajęć (lektura utworów z epoki oraz opracowań, przygotowywanie się do kolokwiów)

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Student będzie znał i rozumiał dzieła reprezentatywne dla epoki; zostanie przygotowany do ich historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem kontekstów. Szczególnie wiele uwagi poświęcone zostanie wykształceniu umiejętności kompetentnej lektury tekstów pisanych w uwarunkowanej politycznie sytuacji zaostrzenia cenzury, w tzw. mowie ezopowej, strategiom kodu, deszyfracji przekazywanych przez nie treści zakazanych. Przewiduje się też zapoznanie z wybraną literaturą przedmiotu, wdrożenie do jej oceny oraz operacyjnego wykorzystania w toku samodzielnej interpretacji.

Wymagania wstępne: Wiadomości dotyczące epok poprzedzających, operowanie pojęciami: proces literacki, formacja kulturowa, epoka, prąd, pokolenie literackie, geografia literacka, estetyki, poetyki, style, obiegi. Student powinien umiejętnie analizować tekst literacki na poziomie przygotowującym do interpretacji kontekstowej wynikającej z uwarunkowań epoki.

Full description: (in Polish)

Literatura polska po roku 1863 widziana przez pryzmat reprezentatywnych dla niej tekstów. Autorskie estetyki, poetyki i style; estetyki, poetyki i style charakterystyczne dla poszczególnych pokoleń literackich (pierwszego i drugiego pokolenia pozytywistów polskich), kierunków i prądów. Kontekst polityczny literatury postyczniowej (trauma powstania styczniowego, ekspresja stresu niewoli), ograniczenia swobody mówienia (cenzura, autocenzura i mowa ezopowa), literacko zaświadczone doświadczenie Sybiru. Wpływ koncepcji i doktryn zachodnich (literatura a filozofia, estetyka, etyka); ekspansja nauk przyrodniczych i społecznych oraz ich metodologii. Literatura wobec przyspieszenia cywilizacyjnego – pojęcie nowoczesności i jej przejawy, aspekt antropologiczny zjawiska, jego koszty społeczne i jednostkowe (psychologiczne – stresogenne). Antynomie światopoglądowe charakterystyczne dla epoki; dyskusje wokół opozycji: natura – kultura, tradycja – postęp. Przejawy postępu technicznego i jego wpływ na kulturę – przyspieszenie obiegu informacji, ekspansja środków masowego przekazu; kultura masowa i literatura popularna. Języki literatury postyczniowej, jej estetyki, poetyki i kody – tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, wzniosłość, ironia, karykatura, groteska. Paradygmaty genologiczne literatury okresu pozytywizmu.

Metody oceny:

Aktywność na zajęciach i referaty będą stanowiły podstawę do uzyskania zaliczenia semestralnego. Weryfikacji będą podlegały zdobyte na zajęciach oraz przyswojone w toku samodzielnej pracy studenta wiadomości o epoce (zjawiskach i procesach jej właściwych) oraz kompetencje w zakresie ich syntetyzowania, systematyzowania oraz wartościowania. Oceniany będzie także stopień zaawansowania rozumienia tekstu oraz umiejętności w zakresie interpretacji kontekstowej.

Bibliography: (in Polish)

ZAKRES TEMATÓW - wraz z opracowaniami

1. Zajęcia organizacyjne

2. Realistyczna powieść dziewiętnastowieczna – człowiek, miasto, pieniądz – kilka uwag o początkach nowoczesności: Honoriusz Balzac, Stracone złudzenia György Lukács, „Stracone złudzenia” Balzaca, w: Antropologia twórczości słownej… Ewa Paczoska, Latarnia czarnoksięska, czyli dziewiętnastowieczność i nowoczesność, w: E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku. Śladami nowoczesności, Warszawa 2010, s. 13-27; J. Parvi, Powieść o dziennikarzach i pisarzach: „Stracone złudzenia”, [w:] tegoż: Rzeczywistość i fantazja. Szkice o literaturze francuskiej XIX wieku, Warszawa 19893.

3. Polskie mitologie i demitologizacje – czyli jak i dlaczego tkwimy w XIX wieku: Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta; Bolesław Prus, Omyłka; M. Woźniakiewicz-Dziadosz, Powieści powstańcze Bolesławity, w: Zdziwienia Kraszewskim, red. M. Zielińska, Wrocław 1990; J. Maciejewski, Powstanie styczniowe a przełom kulturowy połowy wieku, w: Literatura południa wieku, Warszawa 1992

4. Nowe głosy – „młodzi” w literaturze. Manifesty pokolenia. J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; L. Powidaj, Polacy i Indianie; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna; F. Ehrenfeucht, O prawdzie w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 oraz Publicystyka okresu pozytywizmu. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002.

5. Najulubieńsza powieść młodych – o literaturze tendencyjnej: Sienkiewicz, Humoreski z teki Worszyłły; E. Orzeszkowa, Kilka uwag nad powieścią oraz P. Chmielowski, Utylitaryzm w literaturze, w: Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985; M. Żmigrodzka, Strategia powieści tendencyjnej, w: tejże: Młodość pozytywizmu, Warszawa 1965;

6. Jak napisać idealną powieść pozytywistyczną – E. Orzeszkowa, Nad Niemnem; S. Eile, Ideał powieści pozytywistycznej, „Pamiętnik Literacki” 1974 z. 1; G. Borkowska, O „centrum” powieściowego świata w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, w: Nowe stulecie trójcy powieściopisarzy, red. A. Z. Makowiecki, Warszawa 1992, s. 283 – 294;

7. Naturalizm i naturaliści europejscy. E. Zola, Germinal; A. Sygietyński, Współczesna powieść we Francji, w: tegoż: Pisma krytycznoliterackie, oprac. T. Weiss, Kraków 1971; H. Suwała, Emil Zola, Warszawa 1968; H. Suwała, O kilku technikach narracyjnych naturalizmu, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 6;

8. Szyfrowany język pozytywistów – czym jest mowa ezopowa: E. Orzeszkowa, Siteczko; E. Orzeszkowa, Śmierć domu; E. Orzeszkowa, Panna Róża; H. Sienkiewicz, Legenda żeglarska; H. Sienkiewicz, HKT; A. Martuszewska, Pozytywistyczna mowa ezopowa w kontekście literackich kategorii dotyczących milczenia i przemilczenia, w: Z domu niewoli. Sytuacja polityczna a kultura literacka w drugiej połowie XIX wieku, red. J. Maciejewski, Wrocław 1989;

9. Mistrzowie małej formy – różne oblicza pozytywistycznej nowelistyki: H. Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa; M. Konopnicka, Martwa natura; B. Prus, Cienie; B. Prus, Pleśń świata; B. Prus, Sen; A. Martuszewska, Pozytywistyczne parabole, Gdańsk 1997; B. Bobrowska, Małe narracje Prusa, Gdańsk 2004.

10. Powieść-synteza: B. Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262); E. Paczoska, „Lalka” czyli rozpad świata, Warszawa 2008; Świat „Lalki”. 15 studiów, red. J. A. Malik, Lublin 2005 (wybrane teksty).

11. Polskie naturalizmy - A. Sygietyński, Na skałach Calvados, Skałotocz palczak; A. Dygasiński, Zając; Opracowania: E. Paczoska, Antoni Sygietyński – teoretyk w laboratorium naturalizmu, w: J. Kulczycka-Saloni, D. Knysz-Tomaszewska, E. Paczoska, Naturalizm i naturaliści w Polsce. Poszukiwania, doświadczenia, kreacje, W. 1992.

12. M. Konopnicka, Madonna (cykl); W. Olkusz, Szczęśliwy mariaż literatury z malarstwem. Rzecz o fascynacjach estetycznych Marii Konopnickiej, Opole 1984; J. Sztachelska, Pejzaże tęsknoty. Wiersze Marii Konopnickiej okresu „emigracyjnego”, w: Miejsca Konopnickiej. Przeżycia–pejzaż–pamięć, red. T. Budrewicz, M. Zięba, Kraków 2002

13. Powieść kobieca – niejednoznaczność powieści realistycznej, E. Orzeszkowa, Cham; G. Borkowska, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Cham, Kraków 1999; M. Gloger, Aryman nad brzegami Niemna. „Cham” E. Orzeszkowej jako manichejska parabola, w: Literatura i sztuka drugiej połowy XIX wieku. Światopoglądy – postawy – tradycje, red. B. Bobrowska, S. Fita, J. A. Malik, Lublin 2004; E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010, rozdz.: Granice i ograniczenia. Koniec XIX wieku na kresach; E. Kraskowska, Kilka uwag na temat powieści kobiecej, „Teksty Drugie” 1993, nr 4-5-6;

14. Pierwsza powieść dekadencka – Sienkiewicz, Bez dogmatu; E. Owczarz, „Na piedestale tragiczności” – „Bez dogmatu” Sienkiewicza, w: Problemy tragedii i tragizmu, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 2005; M. Gloger, Sienkiewicz nowoczesny, Bydgoszcz 2010 (tu: rozdział II); R. Koziołek, Martwe kobiety, w: Sienkiewicz dzisiaj. Eseje o twórczości autora „Trylogii”, Warszawa 2016, s. 305-320;

15. Prus historiozoficzny czy nowoczesny: B. Prus, Faraon; Z legend dawnego Egiptu (nowela); L. Szaruga, Faraon jako powieść o państwie, „Teksty” 1975, nr 5; G. Leszczyński, „Przemija postać tego świata”. Stulecie Faraona, w: Trzy pokolenia. Pamięci Profesor Janiny Kulczyckiej-Saloni, Warszawa 1998; J. Tomkowski, Geniusz i miliony, w: tegoż: Mój pozytywizm, Warszawa 1993; A. Martuszewska, Stracone złudzenia młodego faraona, w: Prus i inni. Prace ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Ficie, red. J. A. Malik, E. Paczoska, Lublin 2003, s. 151-171

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość periodyzacji poprzednich epok literackich, najważniejszych twórców i ich dzieł ze szczególnym uwzględnieniem romantyzmu polskiego.

Course descriptions are protected by copyright.
Copyright by Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
contact accessibility statement USOSweb 6.8.0.0-5 (2022-09-30)