Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw - Central Authentication System
Strona główna

History of Polish Literature (Positivism)

General data

Course ID: WH-FP-I-3-HLPPozyt-W
Erasmus code / ISCED: (unknown) / (unknown)
Course title: History of Polish Literature (Positivism)
Name in Polish: Historia literatury polskiej - Pozytywizm
Organizational unit: Faculty of Humanities
Course groups:
ECTS credit allocation (and other scores): 3.00 Basic information on ECTS credits allocation principles:
  • the annual hourly workload of the student’s work required to achieve the expected learning outcomes for a given stage is 1500-1800h, corresponding to 60 ECTS;
  • the student’s weekly hourly workload is 45 h;
  • 1 ECTS point corresponds to 25-30 hours of student work needed to achieve the assumed learning outcomes;
  • weekly student workload necessary to achieve the assumed learning outcomes allows to obtain 1.5 ECTS;
  • work required to pass the course, which has been assigned 3 ECTS, constitutes 10% of the semester student load.

view allocation of credits
Language: Polish
Subject level:

elementary

Learning outcome code/codes:

FP1_W14

FP1_U02

FP1_U04

FP1_U07

FP1_K06




Short description:

Course Level: Basic

Course Objectives: The student acquires the skill of understanding key issues of Polish positivism, and the ability to put it in

comparative European perspective, Ability to present issues of the literary epoch discussed in the lecture. Knowledge and

understanding of such concepts as formation, literary period, literary generation, the aesthetic current; to perceive the complexity of

cultural and literary processes; merger and presentation of problems of larger literary historical units, and their operational decomposition in order to specify the distinctive features of characteristic currents and poetics of Polish literature of the second half of

the nineteenth century. The ability to perceive the elements of conscious references made by the authors of the literary works of the

period to the tradition and innovation changes. To make the student sensitive to intellectual values, aesthetic and ethical values of the

texts of the era.

Full description:

Course contents: The 19th century formation: epochs and currents. Positivism between modernity and modernism. Positivism in the

nineteenth century Poland - determinants of consciousness: experience of the January Uprising (trauma, anomy, social and individual

disintegration), experience of accelerating civilization (anthropological aspect of the phenomenon). Polish transformation formula.

After-January creators and the phenomenon of Polish Romanticism. Positivist reflection on the psychology of the individual genius.

The mental situation of the starting generation of writers (the pressure syndrome of "great fathers", the Bloom category of "fear of the

influence").

Trauma of the January Uprising as the generation experience. Expression of the Warsaw events and insurrection in literature and

visual arts. Poetics and topics of the literature of the November and January Uprisings - the paradigm unity.

Name of the epoch, - the Polish and European nomenclature practice. Polish positivism on the European background - the inspiration

of the West: A. Comte, J.S. Mill, H. Spencer, H.T. Buckle, Ch. Darwin, E. Renan. "Plagiarism" of philosophical breakthroughs in Poland

and the native premises of the breakthrough. 'Przedburzowcy’ - aspect of the settlement and the aspect of group awareness. Another

face of outlook of the second half of mid-nineteenth century - the inspiration of metaphysical irrationalism - A. Schopenhauer, G.T.

Fechner, R.H. Lotze, E. von Hartmann, W, Wundt. Metaphysical doctrines influence on literature - transcendence of realists. Short

stories and a parabolic novel.

Map of ideological attitudes after the January Uprising: 'Stańczycy', Warsaw young conservatives, positivists. Social outlook aspect of

the "young", its diagnostic-therapeutic character, a polemic against the romantic tradition.

Chronological framework and internal caesuras of the epoch. The concept of generation experience. First and second generation of

Polish positivists - representatives, specificity of creative programs and practices.

Aesthetic aspect of the "young". Utilitarianism and the postulate of didacticism. Biased literature, its poetics (typical persuasive tricks, a

character and theme). A biased novel and the Biedermeier one.

The concept of "deductive literature" and "inductive literature" - twilight of biased idea. Mimetism and realism postulate. Poetics of "mature realism".

Political slavery and the situation of speech - censorship and self-censorship. Press, book, theatre censorship, Aesopian language

and its typical clues.

Literary life after the January Uprising. Professionalization of the writer's profession. Institutions of intellectual life, expansion of themmass media - the role of the press. Great writers of the period of journalists.

Picture prose, short stories and storytelling. Episode of a biased story, masterpieces of realistic stories, a parabolic novel. Poetics of the story cycle. French Naturalism - the currents aesthetic assumptions. Reception of Naturalism in Poland - the role of "Wanderer"; a slogan: "it's not what but how". Native experiments and reminiscents of typical themes and naturalistic techniques in works of the epoch.

Positivist masterpieces - an "ideal" of a realistic novel and 'Nad Niemnem' and 'Cham' by Orzeszkowa and ‘Lalka' and 'Emancypantki'

by Prus. The evolution of the individual workshops of after-January authors.

Syndrome of crisis - an escape into nature and antiquity, the history, utopia, or mysticism. Literature of positivism in search of God -

Biblical themes in literature of the period.

Positivist Parnassus. Romantic martyrological topics of after-January poetry. Reception and adaptation of European achievements of

Parnassism and symbolism. Poetics of lyrical cycle.

Functions of the theatre of the epoch. Types of theaters - their repertoire specificity and the audience. Strands of dramatic writing:

influence of French drama and bourgeois comedy, the role of Fredro tradition.

Bibliography:

Literature:

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 [tu: Wstęp, ORZESZKOWA Eliza: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T. T. Jeża; ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander: Pleśń społeczna i literacka, My i wy; CHMIELOWSKI Piotr: Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; EHRENFEUCHT Feliks: O prawdzie w literaturze; PRUS Bolesław: Słówko o krytyce pozytywnej, SIENKIEWICZ Henryk: O naturalizmie w powieści, O powieści historycznej, SYGIETYŃSKI Antoni: Współczesna powieść we Francji, Nasz ruch powieściowy].

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1890. Antologia. Oprac. S. Fita, Warszawa 2002; [tu: Powidaj, Polacy i Indianie; J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna]

Asnyk Adam, Poezje wybrane, Toruń 2000 (cykle: Sen grobów, Nad głębiami);

Bałucki Michał, Dom otwarty. Oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Dygasiński Adolf, Pisma wybrane,. Red. B. Horodyski, Warszawa 1949-1954; t.1: Beldonek; t. 3: Zając; nowele: Mysikrólik, czyli Gody życia;

Faleński Felicjan Medard, Wybór utworów. Oprac. M. Grzędzielska, Wrocław 1971 (BN I 202); (cykle: Melodie z domu niewoli, Odgłosy z gór);

Gomulicki Wiktor, Strofy uliczne (cykl)

Konopnicka Maria, Poezje. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Konopnicka Maria, Imagina, Warszawa 1980;

Konopnicka Maria, Nowele. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962: cykl Na normandzkim brzegu oraz cykl: Na drodze (Miłosierdzie gminy, Urbanowa, Martwa natura; z cyklu: Na drodze: U źródła, Na werendzie, Na rynku, Dym, Józefowa, Mendel Gdański, Nasza szkapa);

Kraszewski Józef Ignacy, Hrabina Cosel, Warszawa 1988;

Kraszewski Józef Ignacy, Dziecię Starego Miasta. Wstęp W. Danek, przejrz. I uzup. S. Burkot, Wrocław 1988 (BN I 71);

Kraszewski Józef Ignacy, Szalona, oprac. B. Górska, Kraków 1986

Orzeszkowa Eliza, Pisma zebrane. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1947-1953; t.1: Marta; t.15: Cham; t.36: Gloria victis (cykl), Warszawa 1986; Opowiadania, Czytelnik 1958 (Julianka, Panna Antonina, Romanowa, Tadeusz, W zimowy wieczór, Pieśń przerwana, Ogniwa)

Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN i 292);

Orzeszkowa Eliza, Zygmunt Ławicz i jego koledzy

Prus Bolesław, Pisma. Red. Z. Szweykowski, Warszawa 1948-1952; t.14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Prus Bolesław, Kroniki. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN i 285);

Prus Bolesław, Lalka. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262);

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania. Oprac. T. Żabski, Wrocław 1996 (BN I 291) - Cienie, Omyłka, Powracająca fala, Grzechy dzieciństwa, On, Nawrócony, Sen;

Sienkiewicz Henryk, Dzieła. Wydanie zbiorowe. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1948-1955; t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań. Oprac. T. Bujnicki, Wrocław 1992 (BN I 231) Humoreski z teki Worszyłły, Szkice węglem, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Latarnik, Janko Muzykant, Bartek Zwycięzca, Orso, Pójdźmy za Nim;

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Szymański Adam, Szkice. Wstęp i oprac. B. Burdziej, Kraków 1998;

Świętochowski Aleksander, Dumania pesymisty, Warszawa 2002;

Świętochowski Aleksander, Nowele i opowiadania. Oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 181) - cykl: O życie: Damian Capenko, Chawa Rubin, Karl Krug; Oddechy, Woły, Sam w sobie, Klub szachistów, Dwaj fIlozofowie),

Świętochowski Aleksander, Ojciec Makary

Witkiewicz Stanisław, Pisma zebrane. Red. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1970; t. 1: Na przełęczy;

Zapolska Gabriela, Dzieła wybrane. Red. J. Skórnicki, T. Weiss, Kraków 1957-1958; t.1: Kaśka Kariatyda; t.3: Janka; t. 13: Tamten; Sezonowa miłość, Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974

Literatura przedmiotu

Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria IV, t. I – IV, Warszawa 1965;

Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1992;

Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu, seria I – III, Wrocław 1980-1984;

Z badań nad literaturą i sztuką drugiego pokolenia pozytywistów polskich. Studia i szkice. Red. Z. Piasecki, Opole 1992;

Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne. Red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992;

Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu. Red. G. Matuszek, Kraków 2001;

Efekty kształcenia i opis ECTS: (in Polish)

Student wymienia i prezentuje dzieła charakterystyczne dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student będzie formułował opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki. Student zostanie przygotowany do historycznoliterackiej analizy z uwzględnieniem określonych kontekstów.

Student umiejętnie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki. Rozpoznaje motywy i jest w stanie przeprowadzić samodzielną analizę utworu w odniesieniu do problemów epoki.

W cyklu kształcenia zostanie wykształcona postawa kreatywności, otwartości i wrażliwości na literaturę i sztukę okresu.

ECTS:

udział w wykładzie - 30h

przygotowanie do wykładu - 45h

przygotowanie do kolokwium końcowego - 12h

konsultacje indywidualne z prowadzącym - 3h

Assessment methods and assessment criteria: (in Polish)

Na ocenę bardzo dobrą student wymienia i prezentuje dzieła charakterystyczne dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student sprawnie formułuje opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki. Student będzie sprawnie dokonywał historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student umiejętnie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Na ocenę dobrą student wymienia i prezentuje większość dzieł charakterystycznych dla epoki; rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student formułuje opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki i dokonuje historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student dobrze posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Na ocenę dostateczną student wymienia i prezentuje większość dzieł charakterystycznych dla epoki; w stopniu dostatecznym rozpoznaje i rozróżnia główne nurty i prądy XIX wieku. Student formułuje podstawowe opinie o literaturze w oparciu o znajomość problematyki reprezentatywnych dzieł epoki i dokonuje elementarnej historycznoliterackiej analizy pozytywistycznych tekstów z uwzględnieniem określonych kontekstów. Student dostatecznie posługuje się terminami i pojęciami ważnymi dla epoki.

Practical placement: (in Polish)

Nie dotyczy.

Classes in period "Winter semester 2019/20" (past)

Time span: 2019-10-01 - 2020-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Lectures, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - examination
Lectures - examination
Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description:

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Nabycie przez studentów następujących umiejętności i rozumienie najważniejszych zagadnień pozytywizmu polskiego; umiejętność umieszczenia go w porównawczej perspektywie europejskiej. Umiejętność problematyzowania zagadnień związanych z epoką literacką, której dotyczy wykład. Znajomość i rozumienie takich pojęć, jak: formacja, okres literacki, pokolenie literackie, prąd estetyczny; dostrzegania złożoności procesów kulturowych i literackich, scalania i problematyzowania większych jednostek historycznoliterackich oraz ich operacyjnego dekomponowania w celu dookreślenia cech dystynktywnych prądów i poetyk charakterystycznych dla literatury polskiej 2. połowy XIX wieku. Umiejętność dostrzegania w dziełach literackich okresu elementów świadomych autorskich nawiązań do tradycji i znamion nowatorstwa. Uwrażliwienie na walory intelektualne, estetyczne i etyczne tekstów epoki.

Full description:

Course contents: The 19th century formation: epochs and currents. Positivism between modernity and modernism. Positivism in the

nineteenth century Poland - determinants of consciousness: experience of the January Uprising (trauma, anomy, social and individual

disintegration), experience of accelerating civilization (anthropological aspect of the phenomenon). Polish transformation formula.

After-January creators and the phenomenon of Polish Romanticism. Positivist reflection on the psychology of the individual genius.

The mental situation of the starting generation of writers (the pressure syndrome of "great fathers", the Bloom category of "fear of the

influence").

Trauma of the January Uprising as the generation experience. Expression of the Warsaw events and insurrection in literature and

visual arts. Poetics and topics of the literature of the November and January Uprisings - the paradigm unity.

Name of the epoch, - the Polish and European nomenclature practice. Polish positivism on the European background - the inspiration

of the West: A. Comte, J.S. Mill, H. Spencer, H.T. Buckle, Ch. Darwin, E. Renan. "Plagiarism" of philosophical breakthroughs in Poland

and the native premises of the breakthrough. 'Przedburzowcy’ - aspect of the settlement and the aspect of group awareness. Another

face of outlook of the second half of mid-nineteenth century - the inspiration of metaphysical irrationalism - A. Schopenhauer, G.T.

Fechner, R.H. Lotze, E. von Hartmann, W, Wundt. Metaphysical doctrines influence on literature - transcendence of realists. Short

stories and a parabolic novel.

Map of ideological attitudes after the January Uprising: 'Stańczycy', Warsaw young conservatives, positivists. Social outlook aspect of

the "young", its diagnostic-therapeutic character, a polemic against the romantic tradition.

Chronological framework and internal caesuras of the epoch. The concept of generation experience. First and second generation of

Polish positivists - representatives, specificity of creative programs and practices.

Aesthetic aspect of the "young". Utilitarianism and the postulate of didacticism. Biased literature, its poetics (typical persuasive tricks, a

character and theme). A biased novel and the Biedermeier one.

The concept of "deductive literature" and "inductive literature" - twilight of biased idea. Mimetism and realism postulate. Poetics of "mature realism".

Political slavery and the situation of speech - censorship and self-censorship. Press, book, theatre censorship, Aesopian language

and its typical clues.

Literary life after the January Uprising. Professionalization of the writer's profession. Institutions of intellectual life, expansion of themmass media - the role of the press. Great writers of the period of journalists.

Picture prose, short stories and storytelling. Episode of a biased story, masterpieces of realistic stories, a parabolic novel. Poetics of the story cycle. French Naturalism - the currents aesthetic assumptions. Reception of Naturalism in Poland - the role of "Wanderer"; a slogan: "it's not what but how". Native experiments and reminiscents of typical themes and naturalistic techniques in works of the epoch.

Positivist masterpieces - an "ideal" of a realistic novel and 'Nad Niemnem' and 'Cham' by Orzeszkowa and ‘Lalka' and 'Emancypantki'

by Prus. The evolution of the individual workshops of after-January authors.

Syndrome of crisis - an escape into nature and antiquity, the history, utopia, or mysticism. Literature of positivism in search of God -

Biblical themes in literature of the period.

Positivist Parnassus. Romantic martyrological topics of after-January poetry. Reception and adaptation of European achievements of

Parnassism and symbolism. Poetics of lyrical cycle.

Functions of the theatre of the epoch. Types of theaters - their repertoire specificity and the audience. Strands of dramatic writing:

influence of French drama and bourgeois comedy, the role of Fredro tradition.

Bibliography: (in Polish)

Literatura:

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 [tu: Wstęp, ORZESZKOWA Eliza: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T. T. Jeża; ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander: Pleśń społeczna i literacka, My i wy; CHMIELOWSKI Piotr: Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; EHRENFEUCHT Feliks: O prawdzie w literaturze; PRUS Bolesław: Słówko o krytyce pozytywnej, SIENKIEWICZ Henryk: O naturalizmie w powieści, O powieści historycznej, SYGIETYŃSKI Antoni: Współczesna powieść we Francji, Nasz ruch powieściowy].

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1890. Antologia. Oprac. S. Fita, Warszawa 2002; [tu: Powidaj, Polacy i Indianie; J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna]

Asnyk Adam, Poezje wybrane, Toruń 2000 (cykle: Sen grobów, Nad głębiami);

Bałucki Michał, Dom otwarty. Oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Dygasiński Adolf, Pisma wybrane,. Red. B. Horodyski, Warszawa 1949-1954; t.1: Beldonek; t. 3: Zając; nowele: Mysikrólik, czyli Gody życia;

Faleński Felicjan Medard, Wybór utworów. Oprac. M. Grzędzielska, Wrocław 1971 (BN I 202); (cykle: Melodie z domu niewoli, Odgłosy z gór);

Gomulicki Wiktor, Strofy uliczne (cykl)

Konopnicka Maria, Poezje. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Konopnicka Maria, Imagina, Warszawa 1980;

Konopnicka Maria, Nowele. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962: cykl Na normandzkim brzegu oraz cykl: Na drodze (Miłosierdzie gminy, Urbanowa, Martwa natura; z cyklu: Na drodze: U źródła, Na werendzie, Na rynku, Dym, Józefowa, Mendel Gdański, Nasza szkapa);

Kraszewski Józef Ignacy, Hrabina Cosel, Warszawa 1988;

Kraszewski Józef Ignacy, Dziecię Starego Miasta. Wstęp W. Danek, przejrz. I uzup. S. Burkot, Wrocław 1988 (BN I 71);

Kraszewski Józef Ignacy, Szalona, oprac. B. Górska, Kraków 1986

Orzeszkowa Eliza, Pisma zebrane. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1947-1953; t.1: Marta; t.15: Cham; t.36: Gloria victis (cykl), Warszawa 1986; Opowiadania, Czytelnik 1958 (Julianka, Panna Antonina, Romanowa, Tadeusz, W zimowy wieczór, Pieśń przerwana, Ogniwa)

Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN i 292);

Orzeszkowa Eliza, Zygmunt Ławicz i jego koledzy

Prus Bolesław, Pisma. Red. Z. Szweykowski, Warszawa 1948-1952; t.14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Prus Bolesław, Kroniki. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN i 285);

Prus Bolesław, Lalka. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262);

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania. Oprac. T. Żabski, Wrocław 1996 (BN I 291) - Cienie, Omyłka, Powracająca fala, Grzechy dzieciństwa, On, Nawrócony, Sen;

Sienkiewicz Henryk, Dzieła. Wydanie zbiorowe. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1948-1955; t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań. Oprac. T. Bujnicki, Wrocław 1992 (BN I 231) Humoreski z teki Worszyłły, Szkice węglem, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Latarnik, Janko Muzykant, Bartek Zwycięzca, Orso, Pójdźmy za Nim;

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Szymański Adam, Szkice. Wstęp i oprac. B. Burdziej, Kraków 1998;

Świętochowski Aleksander, Dumania pesymisty, Warszawa 2002;

Świętochowski Aleksander, Nowele i opowiadania. Oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 181) - cykl: O życie: Damian Capenko, Chawa Rubin, Karl Krug; Oddechy, Woły, Sam w sobie, Klub szachistów, Dwaj fIlozofowie),

Świętochowski Aleksander, Ojciec Makary

Witkiewicz Stanisław, Pisma zebrane. Red. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1970; t. 1: Na przełęczy;

Zapolska Gabriela, Dzieła wybrane. Red. J. Skórnicki, T. Weiss, Kraków 1957-1958; t.1: Kaśka Kariatyda; t.3: Janka; t. 13: Tamten; Sezonowa miłość, Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974

Literatura przedmiotu

Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria IV, t. I – IV, Warszawa 1965;

Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1992;

Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu, seria I – III, Wrocław 1980-1984;

Z badań nad literaturą i sztuką drugiego pokolenia pozytywistów polskich. Studia i szkice. Red. Z. Piasecki, Opole 1992;

Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne. Red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992;

Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu. Red. G. Matuszek, Kraków 2001;

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość polskiej i europejskiej literatury dawnej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury romantyzmu.

Classes in period "Winter semester 2020/21" (past)

Time span: 2020-10-01 - 2021-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Lectures, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Course homepage: https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3ameeting_N2YxOGFhMDYtOWFiNC00NzM1LTlkYmQtZTk5NzhmNjlkZmUz%40thread.v2/0?context=%7b%22Tid%22%3a%2212578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3%22%2c%22Oid%22%3a%224abd583a-7551-4576-b578-974eb8bf18c7%22%7d
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - examination
Lectures - examination
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description:

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Nabycie przez studentów następujących umiejętności i rozumienie najważniejszych zagadnień pozytywizmu polskiego; umiejętność umieszczenia go w porównawczej perspektywie europejskiej. Umiejętność problematyzowania zagadnień związanych z epoką literacką, której dotyczy wykład. Znajomość i rozumienie takich pojęć, jak: formacja, okres literacki, pokolenie literackie, prąd estetyczny; dostrzegania złożoności procesów kulturowych i literackich, scalania i problematyzowania większych jednostek historycznoliterackich oraz ich operacyjnego dekomponowania w celu dookreślenia cech dystynktywnych prądów i poetyk charakterystycznych dla literatury polskiej 2. połowy XIX wieku. Umiejętność dostrzegania w dziełach literackich okresu elementów świadomych autorskich nawiązań do tradycji i znamion nowatorstwa. Uwrażliwienie na walory intelektualne, estetyczne i etyczne tekstów epoki.

Full description:

Course contents: The 19th century formation: epochs and currents. Positivism between modernity and modernism. Positivism in the

nineteenth century Poland - determinants of consciousness: experience of the January Uprising (trauma, anomy, social and individual

disintegration), experience of accelerating civilization (anthropological aspect of the phenomenon). Polish transformation formula.

After-January creators and the phenomenon of Polish Romanticism. Positivist reflection on the psychology of the individual genius.

The mental situation of the starting generation of writers (the pressure syndrome of "great fathers", the Bloom category of "fear of the

influence").

Trauma of the January Uprising as the generation experience. Expression of the Warsaw events and insurrection in literature and

visual arts. Poetics and topics of the literature of the November and January Uprisings - the paradigm unity.

Name of the epoch, - the Polish and European nomenclature practice. Polish positivism on the European background - the inspiration

of the West: A. Comte, J.S. Mill, H. Spencer, H.T. Buckle, Ch. Darwin, E. Renan. "Plagiarism" of philosophical breakthroughs in Poland

and the native premises of the breakthrough. 'Przedburzowcy’ - aspect of the settlement and the aspect of group awareness. Another

face of outlook of the second half of mid-nineteenth century - the inspiration of metaphysical irrationalism - A. Schopenhauer, G.T.

Fechner, R.H. Lotze, E. von Hartmann, W, Wundt. Metaphysical doctrines influence on literature - transcendence of realists. Short

stories and a parabolic novel.

Map of ideological attitudes after the January Uprising: 'Stańczycy', Warsaw young conservatives, positivists. Social outlook aspect of

the "young", its diagnostic-therapeutic character, a polemic against the romantic tradition.

Chronological framework and internal caesuras of the epoch. The concept of generation experience. First and second generation of

Polish positivists - representatives, specificity of creative programs and practices.

Aesthetic aspect of the "young". Utilitarianism and the postulate of didacticism. Biased literature, its poetics (typical persuasive tricks, a

character and theme). A biased novel and the Biedermeier one.

The concept of "deductive literature" and "inductive literature" - twilight of biased idea. Mimetism and realism postulate. Poetics of "mature realism".

Political slavery and the situation of speech - censorship and self-censorship. Press, book, theatre censorship, Aesopian language

and its typical clues.

Literary life after the January Uprising. Professionalization of the writer's profession. Institutions of intellectual life, expansion of themmass media - the role of the press. Great writers of the period of journalists.

Picture prose, short stories and storytelling. Episode of a biased story, masterpieces of realistic stories, a parabolic novel. Poetics of the story cycle. French Naturalism - the currents aesthetic assumptions. Reception of Naturalism in Poland - the role of "Wanderer"; a slogan: "it's not what but how". Native experiments and reminiscents of typical themes and naturalistic techniques in works of the epoch.

Positivist masterpieces - an "ideal" of a realistic novel and 'Nad Niemnem' and 'Cham' by Orzeszkowa and ‘Lalka' and 'Emancypantki'

by Prus. The evolution of the individual workshops of after-January authors.

Syndrome of crisis - an escape into nature and antiquity, the history, utopia, or mysticism. Literature of positivism in search of God -

Biblical themes in literature of the period.

Positivist Parnassus. Romantic martyrological topics of after-January poetry. Reception and adaptation of European achievements of

Parnassism and symbolism. Poetics of lyrical cycle.

Functions of the theatre of the epoch. Types of theaters - their repertoire specificity and the audience. Strands of dramatic writing:

influence of French drama and bourgeois comedy, the role of Fredro tradition.

Bibliography: (in Polish)

Literatura:

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 [tu: Wstęp, ORZESZKOWA Eliza: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T. T. Jeża; ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander: Pleśń społeczna i literacka, My i wy; CHMIELOWSKI Piotr: Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; EHRENFEUCHT Feliks: O prawdzie w literaturze; PRUS Bolesław: Słówko o krytyce pozytywnej, SIENKIEWICZ Henryk: O naturalizmie w powieści, O powieści historycznej, SYGIETYŃSKI Antoni: Współczesna powieść we Francji, Nasz ruch powieściowy].

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1890. Antologia. Oprac. S. Fita, Warszawa 2002; [tu: Powidaj, Polacy i Indianie; J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna]

Asnyk Adam, Poezje wybrane, Toruń 2000 (cykle: Sen grobów, Nad głębiami);

Bałucki Michał, Dom otwarty. Oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Dygasiński Adolf, Pisma wybrane,. Red. B. Horodyski, Warszawa 1949-1954; t.1: Beldonek; t. 3: Zając; nowele: Mysikrólik, czyli Gody życia;

Faleński Felicjan Medard, Wybór utworów. Oprac. M. Grzędzielska, Wrocław 1971 (BN I 202); (cykle: Melodie z domu niewoli, Odgłosy z gór);

Gomulicki Wiktor, Strofy uliczne (cykl)

Konopnicka Maria, Poezje. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Konopnicka Maria, Imagina, Warszawa 1980;

Konopnicka Maria, Nowele. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962: cykl Na normandzkim brzegu oraz cykl: Na drodze (Miłosierdzie gminy, Urbanowa, Martwa natura; z cyklu: Na drodze: U źródła, Na werendzie, Na rynku, Dym, Józefowa, Mendel Gdański, Nasza szkapa);

Kraszewski Józef Ignacy, Hrabina Cosel, Warszawa 1988;

Kraszewski Józef Ignacy, Dziecię Starego Miasta. Wstęp W. Danek, przejrz. I uzup. S. Burkot, Wrocław 1988 (BN I 71);

Kraszewski Józef Ignacy, Szalona, oprac. B. Górska, Kraków 1986

Orzeszkowa Eliza, Pisma zebrane. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1947-1953; t.1: Marta; t.15: Cham; t.36: Gloria victis (cykl), Warszawa 1986; Opowiadania, Czytelnik 1958 (Julianka, Panna Antonina, Romanowa, Tadeusz, W zimowy wieczór, Pieśń przerwana, Ogniwa)

Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN i 292);

Orzeszkowa Eliza, Zygmunt Ławicz i jego koledzy

Prus Bolesław, Pisma. Red. Z. Szweykowski, Warszawa 1948-1952; t.14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Prus Bolesław, Kroniki. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN i 285);

Prus Bolesław, Lalka. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262);

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania. Oprac. T. Żabski, Wrocław 1996 (BN I 291) - Cienie, Omyłka, Powracająca fala, Grzechy dzieciństwa, On, Nawrócony, Sen;

Sienkiewicz Henryk, Dzieła. Wydanie zbiorowe. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1948-1955; t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań. Oprac. T. Bujnicki, Wrocław 1992 (BN I 231) Humoreski z teki Worszyłły, Szkice węglem, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Latarnik, Janko Muzykant, Bartek Zwycięzca, Orso, Pójdźmy za Nim;

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Szymański Adam, Szkice. Wstęp i oprac. B. Burdziej, Kraków 1998;

Świętochowski Aleksander, Dumania pesymisty, Warszawa 2002;

Świętochowski Aleksander, Nowele i opowiadania. Oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 181) - cykl: O życie: Damian Capenko, Chawa Rubin, Karl Krug; Oddechy, Woły, Sam w sobie, Klub szachistów, Dwaj fIlozofowie),

Świętochowski Aleksander, Ojciec Makary

Witkiewicz Stanisław, Pisma zebrane. Red. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1970; t. 1: Na przełęczy;

Zapolska Gabriela, Dzieła wybrane. Red. J. Skórnicki, T. Weiss, Kraków 1957-1958; t.1: Kaśka Kariatyda; t.3: Janka; t. 13: Tamten; Sezonowa miłość, Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974

Literatura przedmiotu

Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria IV, t. I – IV, Warszawa 1965;

Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1992;

Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu, seria I – III, Wrocław 1980-1984;

Z badań nad literaturą i sztuką drugiego pokolenia pozytywistów polskich. Studia i szkice. Red. Z. Piasecki, Opole 1992;

Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne. Red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992;

Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu. Red. G. Matuszek, Kraków 2001;

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość polskiej i europejskiej literatury dawnej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury romantyzmu.

Classes in period "Winter semester 2021/22" (past)

Time span: 2021-10-01 - 2022-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Lectures, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Course homepage: https://teams.microsoft.com/l/team/19%3aoiee8fX8tz8fJBgtL0gy49q8mtER2mOKzrCgdJPy2001%40thread.tacv2/conversations?groupId=d1f3ec98-f859-4043-93aa-74b0f320180e&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - examination
Lectures - examination
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Nabycie przez studentów następujących umiejętności i rozumienie najważniejszych zagadnień pozytywizmu polskiego; umiejętność umieszczenia go w porównawczej perspektywie europejskiej. Umiejętność problematyzowania zagadnień związanych z epoką literacką, której dotyczy wykład. Znajomość i rozumienie takich pojęć, jak: formacja, okres literacki, pokolenie literackie, prąd estetyczny; dostrzegania złożoności procesów kulturowych i literackich, scalania i problematyzowania większych jednostek historycznoliterackich oraz ich operacyjnego dekomponowania w celu dookreślenia cech dystynktywnych prądów i poetyk charakterystycznych dla literatury polskiej 2. połowy XIX wieku. Umiejętność dostrzegania w dziełach literackich okresu elementów świadomych autorskich nawiązań do tradycji i znamion nowatorstwa. Uwrażliwienie na walory intelektualne, estetyczne i etyczne tekstów epoki.

Full description:

Course contents: The 19th century formation: epochs and currents. Positivism between modernity and modernism. Positivism in the

nineteenth century Poland - determinants of consciousness: experience of the January Uprising (trauma, anomy, social and individual

disintegration), experience of accelerating civilization (anthropological aspect of the phenomenon). Polish transformation formula.

After-January creators and the phenomenon of Polish Romanticism. Positivist reflection on the psychology of the individual genius.

The mental situation of the starting generation of writers (the pressure syndrome of "great fathers", the Bloom category of "fear of the

influence").

Trauma of the January Uprising as the generation experience. Expression of the Warsaw events and insurrection in literature and

visual arts. Poetics and topics of the literature of the November and January Uprisings - the paradigm unity.

Name of the epoch, - the Polish and European nomenclature practice. Polish positivism on the European background - the inspiration

of the West: A. Comte, J.S. Mill, H. Spencer, H.T. Buckle, Ch. Darwin, E. Renan. "Plagiarism" of philosophical breakthroughs in Poland

and the native premises of the breakthrough. 'Przedburzowcy’ - aspect of the settlement and the aspect of group awareness. Another

face of outlook of the second half of mid-nineteenth century - the inspiration of metaphysical irrationalism - A. Schopenhauer, G.T.

Fechner, R.H. Lotze, E. von Hartmann, W, Wundt. Metaphysical doctrines influence on literature - transcendence of realists. Short

stories and a parabolic novel.

Map of ideological attitudes after the January Uprising: 'Stańczycy', Warsaw young conservatives, positivists. Social outlook aspect of

the "young", its diagnostic-therapeutic character, a polemic against the romantic tradition.

Chronological framework and internal caesuras of the epoch. The concept of generation experience. First and second generation of

Polish positivists - representatives, specificity of creative programs and practices.

Aesthetic aspect of the "young". Utilitarianism and the postulate of didacticism. Biased literature, its poetics (typical persuasive tricks, a

character and theme). A biased novel and the Biedermeier one.

The concept of "deductive literature" and "inductive literature" - twilight of biased idea. Mimetism and realism postulate. Poetics of "mature realism".

Political slavery and the situation of speech - censorship and self-censorship. Press, book, theatre censorship, Aesopian language

and its typical clues.

Literary life after the January Uprising. Professionalization of the writer's profession. Institutions of intellectual life, expansion of themmass media - the role of the press. Great writers of the period of journalists.

Picture prose, short stories and storytelling. Episode of a biased story, masterpieces of realistic stories, a parabolic novel. Poetics of the story cycle. French Naturalism - the currents aesthetic assumptions. Reception of Naturalism in Poland - the role of "Wanderer"; a slogan: "it's not what but how". Native experiments and reminiscents of typical themes and naturalistic techniques in works of the epoch.

Positivist masterpieces - an "ideal" of a realistic novel and 'Nad Niemnem' and 'Cham' by Orzeszkowa and ‘Lalka' and 'Emancypantki'

by Prus. The evolution of the individual workshops of after-January authors.

Syndrome of crisis - an escape into nature and antiquity, the history, utopia, or mysticism. Literature of positivism in search of God -

Biblical themes in literature of the period.

Positivist Parnassus. Romantic martyrological topics of after-January poetry. Reception and adaptation of European achievements of

Parnassism and symbolism. Poetics of lyrical cycle.

Functions of the theatre of the epoch. Types of theaters - their repertoire specificity and the audience. Strands of dramatic writing:

influence of French drama and bourgeois comedy, the role of Fredro tradition.

Bibliography: (in Polish)

Literatura:

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 [tu: Wstęp, ORZESZKOWA Eliza: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T. T. Jeża; ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander: Pleśń społeczna i literacka, My i wy; CHMIELOWSKI Piotr: Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; EHRENFEUCHT Feliks: O prawdzie w literaturze; PRUS Bolesław: Słówko o krytyce pozytywnej, SIENKIEWICZ Henryk: O naturalizmie w powieści, O powieści historycznej, SYGIETYŃSKI Antoni: Współczesna powieść we Francji, Nasz ruch powieściowy].

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1890. Antologia. Oprac. S. Fita, Warszawa 2002; [tu: Powidaj, Polacy i Indianie; J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna]

Asnyk Adam, Poezje wybrane, Toruń 2000 (cykle: Sen grobów, Nad głębiami);

Bałucki Michał, Dom otwarty. Oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Dygasiński Adolf, Pisma wybrane,. Red. B. Horodyski, Warszawa 1949-1954; t.1: Beldonek; t. 3: Zając; nowele: Mysikrólik, czyli Gody życia;

Faleński Felicjan Medard, Wybór utworów. Oprac. M. Grzędzielska, Wrocław 1971 (BN I 202); (cykle: Melodie z domu niewoli, Odgłosy z gór);

Gomulicki Wiktor, Strofy uliczne (cykl)

Konopnicka Maria, Poezje. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Konopnicka Maria, Imagina, Warszawa 1980;

Konopnicka Maria, Nowele. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962: cykl Na normandzkim brzegu oraz cykl: Na drodze (Miłosierdzie gminy, Urbanowa, Martwa natura; z cyklu: Na drodze: U źródła, Na werendzie, Na rynku, Dym, Józefowa, Mendel Gdański, Nasza szkapa);

Kraszewski Józef Ignacy, Hrabina Cosel, Warszawa 1988;

Kraszewski Józef Ignacy, Dziecię Starego Miasta. Wstęp W. Danek, przejrz. I uzup. S. Burkot, Wrocław 1988 (BN I 71);

Kraszewski Józef Ignacy, Szalona, oprac. B. Górska, Kraków 1986

Orzeszkowa Eliza, Pisma zebrane. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1947-1953; t.1: Marta; t.15: Cham; t.36: Gloria victis (cykl), Warszawa 1986; Opowiadania, Czytelnik 1958 (Julianka, Panna Antonina, Romanowa, Tadeusz, W zimowy wieczór, Pieśń przerwana, Ogniwa)

Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN i 292);

Orzeszkowa Eliza, Zygmunt Ławicz i jego koledzy

Prus Bolesław, Pisma. Red. Z. Szweykowski, Warszawa 1948-1952; t.14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Prus Bolesław, Kroniki. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN i 285);

Prus Bolesław, Lalka. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262);

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania. Oprac. T. Żabski, Wrocław 1996 (BN I 291) - Cienie, Omyłka, Powracająca fala, Grzechy dzieciństwa, On, Nawrócony, Sen;

Sienkiewicz Henryk, Dzieła. Wydanie zbiorowe. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1948-1955; t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań. Oprac. T. Bujnicki, Wrocław 1992 (BN I 231) Humoreski z teki Worszyłły, Szkice węglem, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Latarnik, Janko Muzykant, Bartek Zwycięzca, Orso, Pójdźmy za Nim;

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Szymański Adam, Szkice. Wstęp i oprac. B. Burdziej, Kraków 1998;

Świętochowski Aleksander, Dumania pesymisty, Warszawa 2002;

Świętochowski Aleksander, Nowele i opowiadania. Oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 181) - cykl: O życie: Damian Capenko, Chawa Rubin, Karl Krug; Oddechy, Woły, Sam w sobie, Klub szachistów, Dwaj fIlozofowie),

Świętochowski Aleksander, Ojciec Makary

Witkiewicz Stanisław, Pisma zebrane. Red. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1970; t. 1: Na przełęczy;

Zapolska Gabriela, Dzieła wybrane. Red. J. Skórnicki, T. Weiss, Kraków 1957-1958; t.1: Kaśka Kariatyda; t.3: Janka; t. 13: Tamten; Sezonowa miłość, Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974

Literatura przedmiotu

Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria IV, t. I – IV, Warszawa 1965;

Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1992;

Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu, seria I – III, Wrocław 1980-1984;

Z badań nad literaturą i sztuką drugiego pokolenia pozytywistów polskich. Studia i szkice. Red. Z. Piasecki, Opole 1992;

Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne. Red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992;

Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu. Red. G. Matuszek, Kraków 2001;

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość polskiej i europejskiej literatury dawnej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury romantyzmu.

Classes in period "Winter semester 2022/23" (in progress)

Time span: 2022-10-01 - 2023-01-31
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Lectures, 30 hours more information
Coordinators: Joanna Zajkowska
Group instructors: Joanna Zajkowska
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - examination
Lectures - examination
(in Polish) E-Learning:

(in Polish) E-Learning (pełny kurs)

(in Polish) Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

(in Polish) 3 pkt. ECTS.

1 pkt. ECTS - obecność na wykładzie

2 pkt. ECTS - samodzielne przygotowywanie się do egzaminu (lektura literatury z epoki oraz wskazanych opracowań)

Type of subject:

obligatory

(in Polish) Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

(in Polish) nie dotyczy

Short description: (in Polish)

Poziom przedmiotu: podstawowy

Cele przedmiotu: Nabycie przez studentów następujących umiejętności i rozumienie najważniejszych zagadnień pozytywizmu polskiego; umiejętność umieszczenia go w porównawczej perspektywie europejskiej. Umiejętność problematyzowania zagadnień związanych z epoką literacką, której dotyczy wykład. Znajomość i rozumienie takich pojęć, jak: formacja, okres literacki, pokolenie literackie, prąd estetyczny; dostrzegania złożoności procesów kulturowych i literackich, scalania i problematyzowania większych jednostek historycznoliterackich oraz ich operacyjnego dekomponowania w celu dookreślenia cech dystynktywnych prądów i poetyk charakterystycznych dla literatury polskiej 2. połowy XIX wieku. Umiejętność dostrzegania w dziełach literackich okresu elementów świadomych autorskich nawiązań do tradycji i znamion nowatorstwa. Uwrażliwienie na walory intelektualne, estetyczne i etyczne tekstów epoki.

Full description:

Course contents: The 19th century formation: epochs and currents. Positivism between modernity and modernism. Positivism in the

nineteenth century Poland - determinants of consciousness: experience of the January Uprising (trauma, anomy, social and individual

disintegration), experience of accelerating civilization (anthropological aspect of the phenomenon). Polish transformation formula.

After-January creators and the phenomenon of Polish Romanticism. Positivist reflection on the psychology of the individual genius.

The mental situation of the starting generation of writers (the pressure syndrome of "great fathers", the Bloom category of "fear of the

influence").

Trauma of the January Uprising as the generation experience. Expression of the Warsaw events and insurrection in literature and

visual arts. Poetics and topics of the literature of the November and January Uprisings - the paradigm unity.

Name of the epoch, - the Polish and European nomenclature practice. Polish positivism on the European background - the inspiration

of the West: A. Comte, J.S. Mill, H. Spencer, H.T. Buckle, Ch. Darwin, E. Renan. "Plagiarism" of philosophical breakthroughs in Poland

and the native premises of the breakthrough. 'Przedburzowcy’ - aspect of the settlement and the aspect of group awareness. Another

face of outlook of the second half of mid-nineteenth century - the inspiration of metaphysical irrationalism - A. Schopenhauer, G.T.

Fechner, R.H. Lotze, E. von Hartmann, W, Wundt. Metaphysical doctrines influence on literature - transcendence of realists. Short

stories and a parabolic novel.

Map of ideological attitudes after the January Uprising: 'Stańczycy', Warsaw young conservatives, positivists. Social outlook aspect of

the "young", its diagnostic-therapeutic character, a polemic against the romantic tradition.

Chronological framework and internal caesuras of the epoch. The concept of generation experience. First and second generation of

Polish positivists - representatives, specificity of creative programs and practices.

Aesthetic aspect of the "young". Utilitarianism and the postulate of didacticism. Biased literature, its poetics (typical persuasive tricks, a

character and theme). A biased novel and the Biedermeier one.

The concept of "deductive literature" and "inductive literature" - twilight of biased idea. Mimetism and realism postulate. Poetics of "mature realism".

Political slavery and the situation of speech - censorship and self-censorship. Press, book, theatre censorship, Aesopian language

and its typical clues.

Literary life after the January Uprising. Professionalization of the writer's profession. Institutions of intellectual life, expansion of themmass media - the role of the press. Great writers of the period of journalists.

Picture prose, short stories and storytelling. Episode of a biased story, masterpieces of realistic stories, a parabolic novel. Poetics of the story cycle. French Naturalism - the currents aesthetic assumptions. Reception of Naturalism in Poland - the role of "Wanderer"; a slogan: "it's not what but how". Native experiments and reminiscents of typical themes and naturalistic techniques in works of the epoch.

Positivist masterpieces - an "ideal" of a realistic novel and 'Nad Niemnem' and 'Cham' by Orzeszkowa and ‘Lalka' and 'Emancypantki'

by Prus. The evolution of the individual workshops of after-January authors.

Syndrome of crisis - an escape into nature and antiquity, the history, utopia, or mysticism. Literature of positivism in search of God -

Biblical themes in literature of the period.

Positivist Parnassus. Romantic martyrological topics of after-January poetry. Reception and adaptation of European achievements of

Parnassism and symbolism. Poetics of lyrical cycle.

Functions of the theatre of the epoch. Types of theaters - their repertoire specificity and the audience. Strands of dramatic writing:

influence of French drama and bourgeois comedy, the role of Fredro tradition.

Bibliography: (in Polish)

Literatura:

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni Wrocław 1985 [tu: Wstęp, ORZESZKOWA Eliza: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T. T. Jeża; ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander: Pleśń społeczna i literacka, My i wy; CHMIELOWSKI Piotr: Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; EHRENFEUCHT Feliks: O prawdzie w literaturze; PRUS Bolesław: Słówko o krytyce pozytywnej, SIENKIEWICZ Henryk: O naturalizmie w powieści, O powieści historycznej, SYGIETYŃSKI Antoni: Współczesna powieść we Francji, Nasz ruch powieściowy].

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1890. Antologia. Oprac. S. Fita, Warszawa 2002; [tu: Powidaj, Polacy i Indianie; J. Supiński, Szkoła polska gospodarstwa społecznego [Praca]; A. Świętochowski, Praca u podstaw. Ogólne jej pojęcie; Praca organiczna]

Asnyk Adam, Poezje wybrane, Toruń 2000 (cykle: Sen grobów, Nad głębiami);

Bałucki Michał, Dom otwarty. Oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Dygasiński Adolf, Pisma wybrane,. Red. B. Horodyski, Warszawa 1949-1954; t.1: Beldonek; t. 3: Zając; nowele: Mysikrólik, czyli Gody życia;

Faleński Felicjan Medard, Wybór utworów. Oprac. M. Grzędzielska, Wrocław 1971 (BN I 202); (cykle: Melodie z domu niewoli, Odgłosy z gór);

Gomulicki Wiktor, Strofy uliczne (cykl)

Konopnicka Maria, Poezje. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Konopnicka Maria, Nowele. Oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962: cykl Na normandzkim brzegu oraz cykl: Na drodze (Miłosierdzie gminy, Urbanowa, Martwa natura; z cyklu: Na drodze: U źródła, Na werendzie, Na rynku, Dym, Józefowa, Mendel Gdański, Nasza szkapa);

Kraszewski Józef Ignacy, Hrabina Cosel, Warszawa 1988;

Kraszewski Józef Ignacy, Dziecię Starego Miasta. Wstęp W. Danek, przejrz. I uzup. S. Burkot, Wrocław 1988 (BN I 71);

Kraszewski Józef Ignacy, Szalona, oprac. B. Górska, Kraków 1986

Orzeszkowa Eliza, Pisma zebrane. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1947-1953; t.1: Marta; t.15: Cham; t.36: Gloria victis (cykl), Warszawa 1986; Opowiadania, Czytelnik 1958 (Julianka, Panna Antonina, Romanowa, Tadeusz, W zimowy wieczór, Pieśń przerwana, Ogniwa)

Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN i 292);

Orzeszkowa Eliza, Zygmunt Ławicz i jego koledzy

Prus Bolesław, Pisma. Red. Z. Szweykowski, Warszawa 1948-1952; t.14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Prus Bolesław, Kroniki. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN i 285);

Prus Bolesław, Lalka. Oprac. J. Bachórz, Wrocław 1998 (BN I 262);

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania. Oprac. T. Żabski, Wrocław 1996 (BN I 291) - Cienie, Omyłka, Powracająca fala, Grzechy dzieciństwa, On, Nawrócony, Sen;

Sienkiewicz Henryk, Dzieła. Wydanie zbiorowe. Red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1948-1955; t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań. Oprac. T. Bujnicki, Wrocław 1992 (BN I 231) Humoreski z teki Worszyłły, Szkice węglem, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Latarnik, Janko Muzykant, Bartek Zwycięzca, Orso, Pójdźmy za Nim;

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Szymański Adam, Szkice. Wstęp i oprac. B. Burdziej, Kraków 1998;

Świętochowski Aleksander, Nowele i opowiadania. Oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 181) - cykl: O życie: Damian Capenko, Chawa Rubin, Karl Krug; Oddechy, Woły, Sam w sobie, Klub szachistów, Dwaj fIlozofowie),

Świętochowski Aleksander, Ojciec Makary

Witkiewicz Stanisław, Pisma zebrane. Red. J. Z. Jakubowski, M. Olszaniecka, Kraków 1970; t. 1: Na przełęczy;

Zapolska Gabriela, Dzieła wybrane. Red. J. Skórnicki, T. Weiss, Kraków 1957-1958; t.1: Kaśka Kariatyda; t.3: Janka; t. 13: Tamten; Sezonowa miłość, Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974

Literatura przedmiotu

Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria IV, t. I – IV, Warszawa 1965;

Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1992;

Problemy literatury polskiej okresu pozytywizmu, seria I – III, Wrocław 1980-1984;

Z badań nad literaturą i sztuką drugiego pokolenia pozytywistów polskich. Studia i szkice. Red. Z. Piasecki, Opole 1992;

Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne. Red. J. Kostecki, A. Brodzka, Warszawa 1992;

Lektury polonistyczne. Od realizmu do preekspresjonizmu. Red. G. Matuszek, Kraków 2001;

Wymagania wstępne: (in Polish)

Znajomość polskiej i europejskiej literatury dawnej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury romantyzmu.

Course descriptions are protected by copyright.
Copyright by Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
contact accessibility statement USOSweb 6.8.0.0-5 (2022-09-30)