Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Psychologia przyjaźni

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: SzD-PP
Kod Erasmus / ISCED: 14.41 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0313) Psychologia Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Psychologia przyjaźni
Jednostka: Szkoła Doktorska UKSW
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak) Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

SD_ PS _W02

SD_ PS _W04

SD_ PS _W05

SD_ PS _K04

SD_ PS _K05

P8S_WG;

P8S_WK

Skrócony opis:

Wykład obejmuje zagadnienie relacji przyjacielskiej rozumianej, jako szczególny rodzaj kontaktów międzyosobowych. Umiejętność optymalnego funkcjonowania w relacjach przyjacielskich jest podstawą pozytywnych doświadczeń i w dużej mierze przyczynia się do uzyskiwania satysfakcji z życia, pomaga także odnosić sukcesy na polu aktywności zawodowej. Kompetencje interpersonalne pozwalają nawiązywać dobre znajomości a także budować przyjaźnie

Pełny opis:

Wykład jest przybliżeniem opracowanego przez Annę Olejniczak oraz Justynę Iskrę (2016) studium poświęconego doświadczeniu przyjaźni w perspektywie mężczyzn i kobiet. Prezentowane badania koncentrowały się na ujęciu istoty i próbie zrozumieniu specyfiki tego zjawiska. Przybliżono również różnice międzypłciowe w grupie osób dorosłych. Ważną częścią wykładu jest prezentacja autorskiej metody „Kwestionariusz Przyjaźni”, który został opracowana przez Justynę Iskrę i Waldemara Klinkosz (2019). Uczestnicy będą mili możliwość oceny siebie lub bliskie sobie osoby pozostające w bliskiej przyjaźni w kilku aspektach (skalach) przyjaźni. Jakościowa Analiza Personalistyczna opracowana przez Zenona Uchnasta (2013) umożliwiła poznanie i zrozumienie indywidualnego sposobu doświadczania przyjaźni przez każdego z uczestników badań. Wyniki wskazują na to, że silne więzi przyjaźni dwojga ludzi pokazują, że przede wszystkim mogą oni liczyć na siebie, ponieważ darzą się głębokim zaufaniem. Przekonanie o istnieniu przyjaźni pomiędzy kobietą i mężczyzną wśród Polaków jest bardzo silne. Wyraziło je aż 88% kobiet i 80% mężczyzn uczestniczących w badaniach (Olejniczk i Iskra, 2016). Pewność przyjaciela i jego gotowość do wsparcia wydaje się najważniejszą wartością płynącą z tej relacji („zyskiem”). Natomiast wartością przyjaźni jest poświęcany czas i zaangażowanie na rzecz przyjaciela („kosztem”). Przyjaźń wiąże się z zaspokojeniem podstawowych potrzeb psychicznych. Są nimi m.in.: umiejętność aktywnego słuchania, bycie razem w chwilach trudnych, pomoc i wsparcie czyli afirmacja, empatia i poczucie bezpieczeństwa. Relacja przyjaźni sprawi, że człowiek staje się na tyle bezpieczny, „nie-samotny” i pewny, że zaczyna otwarcie mówić o swoich trudnościach i przeżyciach, ponieważ otwarcie się przed przyjacielem, pozwala „rozłożyć” ciężar psychiki, życia na dwie osoby, zamiast nieść go samodzielnie. W relacji przyjaźni sfera języka i emocji różni kobiety od mężczyzn. Cechą charakterystyczną dla przyjaźni osób dorosłych, niezależnie od płci uczestników interakcji, jest wysoko rozwinięta empatia, poczucie odpowiedzialności oraz zdolność do obiektywnej oceny przyjaciela z perspektywy minionego czasu, a także umiejętność szczerego komunikowania także trudnych spraw, wyrażania jasnych ocen i krytycznych uwag z poszanowaniem praw i godności drugiej osoby. Ważnym aspektem budowania relacji międzyludzkich jest to, że przyjaźń dojrzewa wraz z nabieraniem doświadczenia przez osoby, które ją tworzą. Zatem w wieku dorosłości relacje przyjaźni są bardziej autentyczne w porównaniu do wcześniejszych okresów rozwojowych i znacznie trwalsze. Wynika to z ukształtowanego już poczucia tożsamości, szczerości, gotowości do ujawniania prawdziwego „ja” a także z wysokiego poziomu znajomości siebie (samowiedza). Wzbogacaniu siebie, własnych strategii radzenia sobie zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych pomaga poznawanie odrębnego punktu widzenia przyjaciela na konkretne zagadnienia i trudne sprawy. Przyjaźń uczy empatii oraz szacunku wobec odrębności drugiego człowieka ale wymaga otwartego umysłu i wrażliwego serca na potrzeby innych ludzi, zwłaszcza najbliższej osoby czyli przyjaciela. Badania pozwalają dostrzec dużą różnorodność w zakresie indywidualnego postrzegania, określania i definiowania przyjaźni, ponieważ przyjaźń jest doświadczeniem bardzo indywidualnym, subiektywnym, osobistym i często intymnym i dlatego opisywanie zdarzeń ukazujących jej istotę jest bardzo trudne. Jak piszą Olejniczak i Iskra (2016, s. 165-166) Przyjaźń można bowiem porównać do psychoterapii z tą różnicą, że przyjaciel jest terapeutą łączącym metody różnych szkół. Czasami pozwala osobie na swobodną ekspresję uczuć i przeżyć. Innym razem współodczuwa wraz z nim, bezwarunkowo akceptując drugiego człowieka. Posiada również zdolność obalania fałszywych przekonań, czy też mobilizowania do działania w celu pokonywania trudności. Najważniejsze jest jednak to, że zawsze jest na miejscu, by pomóc, bowiem przyjaciel nie deklaruje pomocy, ale pomaga. Nie deklaruje wsparcia, ale wspiera. Nie obiecuje zrozumienia, ale rozumie. Nie obiecuje poświęcenia, ale poświęca się. Nie unika trudnych rozmów, ale rozmawia. Nie unika emocji, ale je ujawnia. Przyjaciel jest, chociaż nie trzeba go o to prosić. Milczy, gdy słowa są zbędne. Dzieli radości i smutki empatycznie, rozumiejąc. Nie zawłaszcza cudzego życia, ale je afirmuje. Przyjaciel jest darem, który czyni nasze życie lepszym, sensowniejszym, pełniejszym. „Przyjaciel jest dla nas wtedy, gdy go potrzebujemy, i umożliwia otwarcie się, które oznacza zdjęcie maski, jaką zakładamy często wychodząc w świat” [Wosińska, 2004, s. 367]”.

Literatura:

Literatura podstawowa:

Uchnast, Z. (2013). Psychologiczna jakościowa analiza zdarzeń życiowych osoby ludzkiej: podstawowe założenia podejścia personalistycznego. [W:] J. Iskra, M. Artymiak (red.). Doświadczenia człowieka. (s. 11–26). Kraków: Petrus.

Olejniczak, A. (2012). Ankieta o Przyjaźni. [Msp.]. Lublin: Katedra Psychologii Ogólnej KUL.

Olejniczak, A., Iskra, J. (2016). Przyjaźń w doświadczeniach kobiet i mężczyzn. Warszawa: Difin S.A.

Iskra, J., Klinkosz, W. (2020). Kwestionariusz Przyjaźni. [Msp.]. Lublin: Katedra Psychologii Ogólnej KUL.

Szarota, P. (2014). Przyjaźń pod mikroskopem. Problemy metodologiczne w badaniach nad funkcjonowaniem relacji przyjacielskich. Psychologia Społeczna, 1, 28–36.

Literatura uzupełniająca:

Adams, R.G., Allan, G. (1998). Placing friendship in context. Cambridge: Cambridge University Press.

Adelman, M.B., Parks, M.R., Albrecht, T.L. (2007). Natura przyjaźni i jej rozwój. [W:] J. Stewart (red), Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi (s. 360–367). Warszawa: PWN.

Albisetti, V. (1999). Być przyjacielem czy mieć przyjaciela? Sposób na poznanie siebie samego i innych. Kielce: Jedność.

Argyle, M. (2001). Psychologia stosunków międzyludzkich. Warszawa: PWN.

Aronson, E. (2011). Człowiek istota społeczna. Warszawa: PWN.

Artymiak, M. (2010). Pomiędzy mężczyzną a kobietą. Sztuka porozumiewania się. Kraków: Petrus.

Bajkowski, T. (2010). Kobiecość i męskość w percepcji młodzieży akademickiej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Bank, B.J., Hansford, S.L. (2000). Gender and friendship. Why are men`s best same-sex friendships less intimate and supportive? Personal Relationships, 7, 63–78.

Bem, S.L. (2000). Męskość kobiecość. O różnicach wynikających z płci. Gdańsk: GWP.

Bieńko, M. (2001). Przyjaźń małżeńska. Studium doświadczeń życiowych warszawskich inteligentów. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Bleiszner, R., Adams, R. (1998). Adult friendship. Newbury Park: Sage.

Bleske-Rechek, A.L., Buss, D.M. (2000). Can men and women be just friends? Personal Relationships, 7, 131–135.

Boski, P. (2009). Kulturowe ramy zachowań społecznych. Podręcznik psychologii międzykulturowej. Warszawa: PWN.

Brestin, D. (2009). Kobieca przyjaźń – prawda czy mit. Poznań: Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze.

Brzezińska, A., Dąbrowska, J., Pełkowska, M., Staszczak, J. (2002). Płeć psychologiczna jako czynnik ryzyka zaburzeń zachowania u młodzieży w drugiej fazie adolescencji, Czasopismo Psychologiczne, 1, 75–85.

Buss, D.M. (2001). Psychologia ewolucyjna. Gdańsk: GWP.

Buss, D.M. (2003). Ewolucja pożądania. Gdańsk: GWP.

Buss, D.M. (2007). Ewolucja pożądania. Gdańsk : GWP.

Carr, A. (2009). Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu i kochaniu siebie. Poznań: Zysk i S-ka.

Chapian, M. (1993). Bliski przyjaciel. Jak budować trwałą i głęboką przyjaźń. Lublin: Wydawnictwo Pojednanie.

Chiaia, M., Incampo, F. (red.). (2008). Historie wielkich duchowych przyjaźni. Kraków: Wydawnictwo OO. Franciszkanów.

Davis, K.E., Todd, M.J. (1985). Assessing friendship: Prototypes, paradigm cases and relationship description. [W:] S. Duck, D. Perlman (red.). Understanding personal relationships: An interdisciplinary approach. (s. 17–38). London: Sage.

Degges-White, S., Borzumato-Gainey, Ch. (2012). Przyjaciółki na zawsze. Jan nawiązywać i dbać o dobre relacje. Warszawa: Świat Książki.

Duck, S. (2007). Nasi przyjaciel, my sami. [W:] J. Stewart (red), Mosty zamiast murów.O komunikowaniu się między ludźmi. (s. 371–383). Warszawa: PWN.

Dunn, J. (2008). Przyjaźnie dzieci. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dwyer, D. (2005). Bliskie relacje interpersonalne. Gdańsk: GWP.

Fehr, B. (2008). Friendship formation. [W:] S. Sprecher, A. Wenzel, J. Harvey (red.). The handbook of relationship initiation (s. 29–54). Hillsdale: Erbaum.

Góźdź, J., Charzyńska, E. (2014). Zjawisko przyjaźni „na odległość” w okresie wczesnej dorosłości. [W:] A. Żywczok (red.). Znajomość, koleżeństwo, przyjaźń. Dynamizm ewoluowania więzi emocjonalnej (s. 272–286). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Grabil, Ch.H., Kerns, K.A. (2000). Attachment style and intimacy in friendship. Personal Relationships, 7, 363–378.

Hays, R.B. (1998). Friendship. [W:] S. Duck (red.), Handbook of personal relationships: Theory, research and interventions (s. 391–408). New York: Wiley.

Iskra, J., Klinkosz, W. (2011). Ona w XXI wieku, czyli jak ją widzą kobiety i mężczyźni. Badania psychologiczne. [W:] P. Bury, Z. Dziemianko (red.). Wiele twarzy kobiet – „ona” w tekstach nie tylko medycznych (s. 95–113). Poznań: Instytut Naukowo-Wydawniczy MAIUSCULA.

Jankowski, K. (2002). Przyjaźń na wszelki wypadek. Charaktery, 2, 12–16.

Kenrick, D.T., Neuberg, S.L., Caldini, R.B. (2002). Psychologia społeczna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kuczyńska, A. (2002). Płeć psychologiczna idealnego i rzeczywistego partnera

życiowego oraz jej wpływ na jakość realnie utworzonych związków. Przegląd Psychologiczny, 45, 3, 385–399.

Lewis, S.C. (1993). Cztery miłości. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Mandal, E. (2003). Kobiecość i męskość. Popularne opinie a badania naukowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

McGinnis, L.A. (1998). Sztuka przyjaźni. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Vocatio.

Mellibruda, J. (1986). Ja–Ty–My. Psychologiczne możliwości ulepszania kontaktów międzyludzkich. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Mendelson, M.J., Aboud, F.E. (1999). Measuring friendship quality in late adolescents and young adults: McGill Friendship Questionnaires. Canadian Journal of Behavioral Science, 2, 130–132.

Nęcek, R. (2012). Przyjaźń. Kraków: Petrus.

Niebrzydowski, L., Płaszczyński, E. (1989). Przyjaźń i otwartość w stosunkach międzyludzkich. Warszawa: PWN.

Niebrzydowski, L. (1999). Psychologia ludzkich potrzeb, aspiracji i możliwości. Łódź: Krajowa Rada Self-Esteem.

Obuchowska, I. (1996). Drogi dorastania. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne.

Obuchowski, K. (1995). Galaktyka potrzeb. Psychologia dążeń ludzkich. Poznań: Zysk i S-ka.

O`Connor, P. (1992). Friendships between women. New York: The Guilford Press.

Pogrebin, L.C. (1987). Among friends. New York: McGrow-Hill.

Renzetti C.M., Curran D.J. (2008). Kobiety mężczyźni i społeczeństwo. Warszawa: PWN.

Rodek, V. (2014). Przyjaźń jako czynnik konstytuujący poczucie sensu życia współczesnej młodzieży. [W:] A. Żywczok (red.). Znajomość, koleżeństwo, przyjaźń. Dynamizm ewoluowania więzi emocjonalnej. (s. 251–271). Warszawa: Żak.

Szczepańska, M. (2014). Przyjaźń jako specyficzna forma więzi międzyludzkiej – ujęcie kontekstualne. [W:] A. Żywczok (red.). Znajomość, koleżeństwo, przyjaźń. Dynamizm ewoluowania więzi emocjonalnej (s. 231–250). Warszawa: Żak.

Szczepańska, M., Gaweł-Luty, E. (2010). Przyjaźń jako wartość w relacjach społecznych dzieci i młodzieży. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Szmigielska, B. (2002). Nie ma sklepów z przyjaciółmi. Charaktery, 2, 20–21.

Wiśniewska, Z. (2008). Czy prawdziwych przyjaciół zawsze poznaje się w biedzie? Ocena wsparcia emocjonalnego w przyjaźni: polsko-ekwadorskie badanie porównawcze. Studia Psychologiczne, 2, 5–17.

Włudyga, D. (2001). Kiedy Harry przyjaźni się z Sally. Charaktery, 1, 33.

Wojciszke, B. (2003). Psychologia miłości: intymność, namiętność, zaangażowanie. Gdańsk: GWP.

Wojciszke, B. (2004). Kobiety i mężczyźni: odmienne spojrzenie na różnice. Gdańsk: GWP.

Wojciszke, B. (2009). Kobieta zmienną jest. Gdańsk: GWP.

Wojciszke, B., Krzemionka-Brózda, D. (2002). Dla mężczyzny sercem jest świat, dla kobiety – serce światem. Charaktery, 8, 10–15.

Wosińska, W. (2004). Psychologia życia społecznego. Gdańsk: GWP.

Zaborowski, Z. (2002). Człowiek, jego świat i życie. Warszawa: Żak.

Zimbardo, P.G., Ruch, F.L. (1988). Psychologia i życie. Warszawa: PWN.

Metody i kryteria oceniania:

- Forma zajęć ma charakter wykładu stacjonarnego (15 godzin).

- Pomoce dydaktyczne: prezentacja multimedialna i materiały audiowizualne, testy „papier i ołówek”, podręczniki do metod psychologicznych

Praktyki zawodowe:

Brak.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0-1 (2024-04-02)