Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Dawne i współczesne motywacje nazewnicze w antroponimii

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-KON-MotNazewAn
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Dawne i współczesne motywacje nazewnicze w antroponimii
Jednostka: Wydział Nauk Humanistycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 5.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: (brak danych)
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

FP1_W 05

FP1_U 11

FP1_K 05

FP1_W 13

Skrócony opis:

Problematyka związana z motywacją nazewniczą antroponimów łączy się z szeroko pojętą kulturą narodu. Dzięki starannie opracowanym słownikom onomastycznym możliwe jest ustalenie i doprecyzowanie etymologii danego antroponimu. Historia imion natomiast pozwala ukazać kreowanie polskiego systemu nazewniczego od jednoimiennego do dwuelementowego. Charakterystyka mian, imion, pseudonimów, przydomków i przezwisk oraz jako symptom współczesności - nicków - pozwala docenić bogactwo językowe i kulturowe onomastyki polskiej. Dzięki formule Konwersatorium możliwe jest wprowadzenie na zajęciach podstawowej terminologii onomastycznej.

Pełny opis:

1. Czy znam motywację mojego imienia? Imiona w mojej rodzinie.

Nazwy osobowe na tle historii, ich geneza i rozwój.

2. Rodzaje nazw osobowych: miana, deskrypcje, imiona słowiańskie, imiona chrześcijańskie, nazwiska, pseudonimy, nicki.

3. Klasyfikacja nazwisk według taksonomii Witolda Taszyckiego i Kazimierza Rymuta.

4. Nazwisko jako element kultury. Podział antroponimów na rodzime i obce.

5. Przykładowe etymologie poszczególnych nazwisk (praca ze słownikiem Kazimierza Rymuta). Omówienie polskich słowników antroponimicznych.

6. Nazwisko jako element prawa, pisownia i odmiana nazwisk.

7. Współczesne polskie osobowe nazewnictwo medialne, omówienie irconimów.

8. Język w mediach dawniej i dziś, z uwzględnieniem np. ekspansji potoczności.

9. Relacja nadawca-odbiorca. Formy grzecznościowe a demokratyzacja języka.

10. Cechy nazewnictwa medialnego jako element estetyki mediów.

11. Nazwy osobowe w literaturze pięknej. Jaka jest motywacja nadawania imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów i jaka jest przyczyna braku imion i innych określeń postaci literackich.

12. Cd. onomastyki literackiej.

13. Nazwy heraldyczne, przydomki, przezwiska w języku i kulturze polskiej.

14. Powtórzenie materiału.

15. Kolokwium zaliczeniowe.

Literatura:

Bajerowa I., 2003, Zarys historii języka polskiego 1939-2000, PWN Warszawa.

Bajerowa I., 1996, Język polski czasu II wojny światowej, Warszawa.

Bubak J. (1986), Proces kształtowania się polskiego nazwiska mieszczańskiego i chłopskiego, Kraków

Butler D., Kurkowska H., Satkiewicz H., 1970-71, Kultura języka polskiego, Warszawa.

Grabias S., 1981, O ekspresywności języka. Ekspresja a słowotwórstwo, Wyd. Lubelskie. obb

Grybosiowa A., 2003, Język wtopiony w rzeczywistość, Wyd. UŚ., Katowice.

SESNO: Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, 1995-2000, red. A. Cieślikowa, M. Malec i K. Rymut, z. 1-6, Kraków.

SNUP – Słownik nazwisk używanych w Polsce na początku XXI wieku, 2003, K. Rymut., Kraków.

Szubert M., 2004, Leksykon rzeczy minionych i przemijających, Muza SA, Warszawa.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

FP1_W05

Student zna podstawową terminologię dotyczącą antroponimii.

FP1_U11

Student stosuje podstawową terminologię dotyczącą antroponimii.

FP1_K05

Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy. Nazwy osobowe jako element języka, prawa, jako zjawisko historyczne wpisują się w ten chroniony i ważny obszar.

udział w ćwiczeniach 30

przygotowanie do ćwiczeń 20

konsultacje 10

przygotowanie do kolokwium 25

suma 85/30 ~3

Metody i kryteria oceniania:

Niedostateczną ocenę uzyskuje student, który nie spełnia kryteriów, wymienionych w efektach kształcenia.

Dostateczną ocenę uzyskuje student, który:

- wybiórczo zna podstawową terminologię dotyczącą antroponimii;

- nie zawsze poprawnie stosuje podstawową terminologię dotyczącą antroponimii.

Dobrą ocenę uzyskuje student, który:

- dobrze zna podstawową terminologię dotyczącą antroponimii;

- poprawnie stosuje podstawową terminologię dotyczącą antroponimii.

Bardzo dobrą ocenę uzyskuje student, który:

- bardzo dobrze zna podstawową terminologię dotyczącą antroponimii;

- poprawnie stosuje podstawową terminologię dotyczącą antroponimii;

- ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy. Nazwisko jako element języka, prawa, jako późne zjawisko historyczne wpisuje się w ten chroniony i ważny obszar.

Ponadto:

Metody oceny:

Ćwiczenia praktyczne na zajęciach.

Zaliczenie semestru:

Kolokwium pisemne:

- interpretacja przykładów nazwisk - przeprowadzenie prawidłowej analizy budowy słowotwórczej,

- określenie nazwisk z zastosowaniem poznanej taksonomii;

- interpretacja etymologiczna (podanie prawdopodobnych przyczyn, jakie doprowadziły do takiej postaci).

Metoda oceny – 1 p. za każdą prawidłową odpowiedź.

Warunek zaliczenia – uzyskanie min 55% prawidłowych odpowiedzi

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (zakończony)

Okres: 2021-10-01 - 2022-01-31
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Dąbrowska-Kamińska, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs)

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Na zajęciach poruszane będą zagadnienia dotyczące przyczyn nadawania, stosowania i odrzucania imion, przezwisk i pseudonimów. Kolejna problematyka związana będzie z dziedziczeniem nazwisk i świadomością przynależności do określonego kręgu kulturowego, która pozwala na traktowanie nazwiska jako historycznego dziedzictwa narodowego. Podczas zajęć istotna będzie wiedza o historii Polski na szerszym tle, czyli z uwzględnieniem wydarzeń w Europie i na świecie. Przydatna podczas omawiania zagadnień związanych z onomastyką literacką okaże się znajomość lektur szkolnych, umiejętność pracy z tekstem literackim. Niezbędna będzie także znajomość geografii Polski, zwłaszcza przy charakteryzowaniu wpływów gwarowych w polskiej antroponimii.

Pełny opis:

Wprowadzenie do szerokiej problematyki nazw osobowych. Omówienie dawnego sytemu identyfikacji osób w zależności od pozycji społecznej. Uwzględnienie pierwszych zawołań, mian, przezwisk, imion słowiańskich, imion chrześcijańskich. Drugie określenie po imieniu jako początek kształtowania się nazwiska. XIX wiek i wprowadzenie obowiązku posiadania nazwiska prawnie umotywowanego, czyli: niezmiennego, dziedzicznego. Motywacja wprowadzenia Kodeksu Napoleona. Taksonomia nazwisk według Witolda Taszyckiego i Kazimierza Rymuta. Zjawisko patronimiczności. Formy zależnościowe nazwisk i imion kobiet. Etymologia polskich nazwisk i słowniki antroponimiczne Kazimierza Rymuta. Nazwiska obcego pochodzenia w polskiej antroponimii. Motywacja w nadawaniu imion. Formy grzecznościowe w języku i kulturze. Onomastyka literacka. Rada Języka Polskiego a zmiana nazwisk lub nadawanie obcych imion.

Literatura:

Boryś W., 2005, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa. Grybosiowa A., 2003, Język wtopiony w rzeczywistość, Wyd. UŚ., Katowice.

SESNO: Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, 1995-2000, red. A. Cieślikowa, M. Malec i K. Rymut, z. 1-6, Kraków.

SNUP – Słownik nazwisk używanych w Polsce na początku XXI wieku, 2003, K. Rymut., Kraków.

Rymut K., Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. 1-2, Kraków 1999-2002.

Wymagania wstępne:

Zainteresowania kulturowo-językowe.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0-1 (2024-04-02)