Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Fizjologia z elementami fizjologii klinicznej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WMCM-LE-F-2
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0912) Medycyna Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Fizjologia z elementami fizjologii klinicznej
Jednostka: Wydział Medyczny. Collegium Medicum
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 14.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: (brak danych)
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się:

nauki medyczne

Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

WKML_B.W1, WKML_B.W2,

WKML_B.W3, WKML_B.W4,

WKML_B.W5, WMKL_B.W7,

WMKL_B.W20, WKML_B.W21,

WKML_B.W22, WMKL_B.W23

WKML_B.W24, WKML_C.W49,

WMKL_C.W51, WMKL_B.U7,

WMKL_B.U9, WMKL_C.U20

Wymagania wstępne:

Podstawowa wiedza w zakresie anatomii człowieka zdobyta w czasie pierwszego roku nauczania.

Skrócony opis:

Celem nauczania fizjologii jest poznanie mechanizmów umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka, wytworzenie umiejętności kojarzenia procesów i myślenia o poszczególnych narządach i układach jako o

elementach całego organizmu oraz poznanie mechanizmów umożliwiających integrację czynności poszczególnych narządów. Nauczanie fizjologii ma również na celu poznanie możliwości adaptacyjnych organizmu człowieka zdrowego i chorego do czynników zewnętrznych występujących w warunkach standardowych ekstremalnych.

Pełny opis:

Program wykładów (W), seminariów (S) i ćwiczeń (C)

Wykłady, seminaria i ćwiczenia będą się odbywać stacjonarnie.

1. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

W1. Przedstawienie metod i kryteriów oceniania przedmiotu. Fizjologia komórki. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

1. Budowa komórki

2. Procesy komórkowe:

• Wymiana substancji z otoczeniem

• Odbiór i transmisja sygnałów

3. Podział komórki

4. Starzenie się komórek

5. Zaprogramowana śmierć komórki

SC1. Fizjologia komórki. Funkcje i klasyfikacja kanałów jonowych.

1. Właściwości i funkcje błony komórkowej.

2. Rodzaje transportu transbłonowego

3. Funkcje i klasyfikacja kanałów jonowych

4. Sposoby regulacji kanałów błonowych

5. Zaburzenia funkcji kanałów błonowych (mukowiscydoza)

6. Skład płynu wewnątrz- i zewnątrzkomórkowego

7. Równowaga Donnana

8. Geneza potencjału spoczynkowego. Potencjał równowagi dla jonów potasu. Charakterystyka kanałów potasowych odpowiedzialnych za potencjał spoczynkowy

9. Potencjał progowy

10. Geneza potencjału czynnościowego. Potencjał równowagi dla jonów sodu. Charakterystyka kanałów uczestniczących w różnych fazach potencjału czynnościowego

11. Pojęcie okresu refrakcji komórki

12. Różnice pomiędzy potencjałem spoczynkowym i czynnościowym w różnych komórkach pobudliwych

Wykonanie ćwiczenia: nauka interpretacji potencjałów wywołanych.

2. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

W2. Fizjologia układu nerwowego. Komórka nerwowa. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

1. Neuron i jego właściwości

2. Czynnościowa i strukturalna klasyfikacja neuronów

3. Definicje podstawowych pojęć: bodziec, pobudliwość, pobudzenie, impuls nerwowy

4. Budowa nerwów obwodowych, rodzaje włókien nerwowych i ich charakterystyka

5. Klasyfikacja włókien nerwowych

6. Mechanizm przekazywania pobudzenia wzdłuż włókien. Przewodzenie ciągłe i skokowe

7. Czynniki wpływające na szybkość przewodzenia impulsu wzdłuż włókna nerwowego

8. Charakterystyka dendrytów i ich funkcja

S2. Fizjologia układu nerwowego.

1. Klasyfikacja synaps (elektryczne, chemiczne, pobudzające, hamujące)

2. Budowa i charakterystyka synaps elektrycznych

3. Budowa synaps chemicznych, mechanizm uwalniania transmitera - cykl pęcherzykowy

4. Receptory pre- i postsynaptyczne

5. Postsynaptyczny potencjał pobudzający (EPSP) i hamujący (IPSP)

6. Modulacja przekaźnictwa synaptycznego

7. Zjawisko sumowania w czasie i przestrzeni

3. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S3 C2. Podstawy anatomiczne i biofizyczne procesu oddychania.

1. Biomechanika cyklu oddechowego

2. Objętość i pojemność płuc. Przestrzeń martwa – fizjologiczna, anatomiczna

3. Wentylacja minutowa płuc, wentylacja przestrzeni martwej, wentylacja pęcherzykowa, transport gazów

4. Opory układu oddechowego – sprężyste, niesprężyste, przepływu, podatność klatki piersiowej i płuc

5. Praca mięśni oddechowych

Fizjologia kliniczna układu oddechowego.

1. Omówienie podstawowych testów diagnostycznych układu oddechowego

2. Technika wykonywania spirometrii

3. Interpretacja wyników spirometrii

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania spirometrii, wyznaczanie wskaźnika Tiffenau, wyznaczanie natężonego przepływu wydechowego za pomocą przepływomierza szczytowego.

4. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Grzegorz Horszczaruk

Uwaga: zajęcia seminaryjne z dnia 26.10 odbędą się 09.11 ze względu na dyspozycyjność wykładowcy.

W4. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego I. Hemodynamika serca.

1. Budowa kardiomiocytów

2. Komórki szybko- i wolno depolaryzujących się:

• Charakterystyka czynnościowa

• Geneza potencjału czynnościowego

• Budowa i właściwości układu bodźco-przewodzącego serca

3. Fazy cyklu sercowego.

4. Ciśnienia w jamach serca w poszczególnych fazach cyklu

5. Tony i szmery serca

S4 C3. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego I. Hemodynamika serca. Regulacja siły skurczu mięśnia sercowego. Zasady krążenia krwi.

1. Podstawowe parametry hemodynamiczne serca:

• Objętość późnorozkurczowa

• Objętość późnoskurczowa

• Objętość wyrzutowa

• Frakcja wyrzutowa

• Częstość skurczów serca

• Pojemność minutowa

2. Regulacja siły skurczu mięśnia sercowego

• Pojęcie obciążenia wstępnego oraz następczego serca

• Prawo Franka-Starlinga (regulacja heterometryczna)

• Kurczliwość mięśnia sercowego (regulacja homometryczna)

• Wpływ obciążenia następczego na szybkość skracania mięśnia sercowego (prawo Hilla)

3. Zasady krążenia krwi:

• Czynnościowy podział układu krążenia

• Budowa ściany naczyń tętniczych i żylnych

• Czynniki warunkujące wielkość średnicy naczyń tętniczych i żylnych

• Zasady przepływu krwi w naczyniach:

o Zasada ciągłości przepływu

o Prawo Poiseuille'a

• Podstawowe pojęcia hemodynamiczne

o Pojemność minutowa serca

o Ciśnienie tętnicze - skurczowe, rozkurczowe, pulsacyjne, średnie

o Całkowity opór obwodowy

o Tętno tętnicze i żylne

o Powrót żylny

• Zależność pomiędzy ciśnieniem w przedsionku, pojemnością minutową oraz powrotem żylnym

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w analizie omawianych przypadków klinicznych.

5. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Grzegorz Horszczaruk

W5. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego II:

1. Ciśnienie tętnicze

2. Struktury ośrodkowego układu nerwowego regulujące wartości ciśnienia tętniczego

3. Regulacja ciśnienia tętniczego krwi:

• Krótkoterminowa – autonomiczny układ nerwowy i odruchy krążeniowe

• Długoterminowa – nerka, osoczowy układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ wazonergiczny, układ peptydów natriuretycznych

S5 C4. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego II. Nerwowa i humoralna regulacja czynności układu sercowo- naczyniowego:

1. Działanie ośrodkowe angiotensyny i wazopresyny

2. Odruchy krążeniowe:

• Odruch z baroreceptorów - reakcja ortostatyczna

• Odruch z mechanoreceptorów obszaru sercowo- płucnego (odruch Bainbridge'a)

• Odruch krążeniowy z chemoreceptorów tętniczych

• Odruch Bezolda-Jarischa

• Odruch na nurkowanie

• Próba Valsalvy (etapy i znaczenie)

Zaliczenie ćwiczenia: Praca z programem komputerowym SimHeart.

6. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

W6. Wstęp do kardiologii. Prof. dr hab. n. med. Łukasz Szumowski

Wybrane problemy kardiologiczne

Zaburzenia rytmu serca

Nagła śmierć sercowa

S6 C5. Fizjologia układów sensorycznych. Czucie:

1. Adaptacja receptorów

2. Hamowanie oboczne w drogach czuciowych

3. Klasyfikacja i funkcje receptorów i odbieranych przez nie bodźców czuciowych.

4. Kodowanie sygnału czuciowego i transdukcja bodźca do sygnału elektrycznego

5. Pole recepcyjne neuronu czuciowego

6. Drogi czucia powierzchownego, temperatury, bólu, czucia głębokiego ze szczególnym uwzględnieniem różnic w szlakach czucia wibracji, czucia głębokiego, czucia ucisku, bólu i temperatury

7. Pola Heada

8. Ośrodki sensoryczne w korze mózgowej, integracja informacji sensorycznej

Fizjologia układów sensorycznych. Ból. Receptory bólowe (nocyceptory). Bodźce pobudzające i modulujące ich aktywność:

1. Włókna przewodzące ból szybki i wolny

2. Drogi bólowe

3. Neurotransmitery i neuromodulatory biorące udział w przewodzeniu bólu na poziomie I, II i III neuronu

4. Hamowanie czucia bólu:

• zstępujące drogi hamujące i modulujące czucie bólu

• receptory opioidowe

• hamowanie bólu na poziomie nocyceptorów

• hamowanie bólu na poziomie rdzenia kręgowego (bramka kontrolna)

6. Korowa reprezentacja czucia bólu z uwzględnieniem reprezentacji komponenty emocjonalnej czucia bólu

Zaliczenie ćwiczenia: badanie progu czucia temperatury i progu czucia bólu wywołanego temperaturą. Wyznaczanie progu czucia temperatury dla zimna i ciepła oraz progu odczuwania bólu wywołanego zimnem i gorącem dla dwóch wybranych okolic ciała.

7. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S7 C6. Fizjologia narządów zmysłów. Słuch, węch i smak

1. Budowa ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego

2. Mechanizm przewodzenia dźwięków

3. Drogi słuchowe. Kora słuchowa. Metody badania słuchu (audiometria)

4. Przyczyny i skutki ubytków słuchu

5. Kodowanie informacji w uchu wewnętrznym rola komórek włosowatych warstwy wewnętrznej i zewnętrznej. Echo Kempa

6. Słyszenie przestrzenne

7. Reprezentacje korowe i podkorowe słuchu

Węch i smak:

1. Budowa i czynności komórek węchowych. Białka receptorowe. Ośrodki węchowe podkorowe i korowe

2. Budowa i czynność komórek smakowych. Drogi czucia smaku i ośrodki korowe czucia smaku

Fizjologia narządów zmysłów. Wzrok:

1. Budowa oka, właściwości optyczne oka, pobudzenie fotoreceptorów

2. Pola recepcyjne komórek zwojowych siatkówki (zdolność rozdzielcza oka)

3. Adaptacja oka do świata i ciemność

4. Wady refrakcji oka (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm)

5. Zaburzenia ostrości wzroku oraz widzenia barw. Ubytki w polu widzenia

6. Widzenie przestrzenne i zaburzenia widzenia stereoskopowego

7. Unerwienie wegetatywne oka (akomodacja oka, regulacja szerokości źrenicy). Znaczenie w diagnostyce uszkodzeń OUN

8. Unerwienie ruchowe oka, mięśnie sterujące ruchami gałek ocznych. Znaczenie ruchu gałek ocznych w diagnostyce uszkodzeń nerwów i OUN

Zaliczenie ćwiczenia: badanie ostrości wzroku, badanie zdolności widzenia barw (tablice Ishihary), reakcja źrenicy na światło, zbiezność i akomodację; badanie słuchu za pomocą stroików: próba Rinnego i próba Webera.

8. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

S8 C7. Fizjologia układu ruchowego I. Fizjologia mięśni gładkich i poprzecznie prążkowanych:

1. Klasyfikacja włókien mięśniowych

2. Struktura włókna mięśniowego. Różnice pomiędzy budową mięśni szkieletowych, mięśni gładkich oraz mięśnia sercowego

3. Rodzaje kanałów wapniowych. Rola wapnia w skurczu mięśni

4. Cykl mostka mięśnia gładkiego, mechanizm skurczu mięśni gładkich

5. Podział czynnościowy mięśni gładkich

1. Mięśnie szkieletowe - jednostka motoryczna (miofilamenty)

2. Budowa sarkomeru

3. Budowa i funkcja synapsy nerwowo-mięśniowej

4. Cykl mostka, sprężenie elektro-mechaniczne

5. Rodzaje skurczów: pojedynczy i tężcowy, skurcz izotoniczny, izometryczny i auksotoniczny

6. Zależność siły skurczu mięśnia od obciążenia.

7. Zależność szybkości skracania mięśnia od obciążenia, prawo Hilla, zależność siły skurczu mięśnia od jego długości – prawo Franka-Starlinga

8. Mechanizmy regulacji siły skurczu mięśnia szkieletowego

9. Metabolizm energetyczny mięśnia szkieletowego oraz podział metaboliczny mięśni szkieletowych

10. Mechanizm zmęczenia, procesy tlenowe i beztlenowe

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w zajęciach

9. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Grzegorz Horszczaruk

W7. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego III. Podstawy elektrokardiografii:

1. Odprowadzenia elektrokardiograficzne i osie odprowadzeń kończynowych:

• Dwubiegunowych

• Jednobiegunowych

• Przedsercowych

2. Załamki, odstępy i odcinki elektrokardiogramu - mechanizm powstawania

3. Określenie rytmu serca - cechy rytmu zatokowego

4. Oś elektryczna serca - znaczenie kliniczne

S9 C8. Technika przeprowadzania badania EKG:

1. Aparatura do badania EKG

2. Technika wykonywania EKG spoczynkowego i wysiłkowego

3. Odczytywanie i interpretacja zapisu EKG

4. Próby czynnościowe

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania badania EKG spoczynkowego. Rejestracja i analiza zapisu EKG.

10. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S10 C9. Fizjologia układu ruchowego II. Odruchy rdzeniowe.

1. Motoneurony rdzenia kręgowego

2. Komórki Renshawa - hamowanie zwrotne motoneuronu

3. Budowa i funkcje narządów ścięgnistych Golgiego

4. Odruchy rdzeniowe - odruch na rozciąganie, odruch z narządów ścięgnistych Golgiego (odwrócony odruch na rozciąganie), odruch obronny

5. Kontrola napięcia mięśniowego przez odruchy proprioceptywne. Znaczenie motoneuronów gamma w regulacji napięcia mięśni szkieletowych

6. Rola opuszki i mostu w regulacji czynności ruchowych

Zaliczenie ćwiczenia: nauka korzystania z młoteczka neurologicznego; badanie odruchu na rozciąganie mięśnia z kończyn dolnych i kończyn górnych, odruchu kolanowego, odruchu ze ścięgna Achillesa, z mięśnia trójgłowego i z mięśnia dwugłowego ramienia.

11. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

W8. Fizjologia układu ruchowego II. Regulacja napięcia mięśniowego. Dr n. med. Przemysław Kurowski

1. Rodzaje jednostek motorycznych

2. Receptory mięśni szkieletowych

3. Budowa i funkcje wrzecion mięśniowych. Czuciowe i ruchowe unerwienie włókien mięśni szkieletowych

S11. Postawy fizjologiczne procesu oddychania:

1. Funkcjonalna anatomia układu oddechowego – fizjologiczne znaczenie poszczególnych przestrzeni anatomicznych

2. Budowa i funkcja drzewa oskrzelowego, mięśnie oddechowe

3. Unerwienie dróg oddechowych

4. Struktura i funkcja pęcherzyka płucnego, wymiana gazowa

5. Jama opłucnej, geneza ciśnienia w jamie opłucnej , zależność ciśnienia od fazy cyklu oddechowego

6. Napięcie powierzchniowe. Funkcja surfaktantu

7. Przeciek płucny. Krążenie płucne. Budowa ściany naczyń krążenia płucnego Ciśnienie i opór przepływu w krążeniu płucnym

8. Regulacja światła naczyń płucnych, wpływ prężności tlenu na mięśnie gładkie naczyń płucnych

Regulacja czynności układu oddechowego:

1. Nerwowa i humoralna regulacja czynności układu oddechowego

2. Chemiczna i nerwowa regulacja oddychania, powstawanie wzorca oddechowego – patologiczne wzorce oddechowe

3. Regulacja ośrodka oddechowego; receptory ośrodkowe i obwodowe. Receptory dróg oddechowych i płuc oraz związane z nimi odruchy (kaszel, ziewanie, reakcja na wdychanie substancji toksycznych)

12. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W9. Układ przedsionkowy. Opuszkowe, mostowe i śródmózgowe obszary kontrolujące ruch. Kora ruchowa. Zwoje podstawy. Móżdżek.

1. Budowa i funkcje aparatu przedsionkowego:

• Mechanizm przetwarzania sygnału w komórkach włosowych

• Funkcja kanałów półkolistych. Przekazywanie pobudzenia do nerwu przedsionkowego

• Funkcja woreczka i łagiewki

• Połączenia nerwowe aparatu przedsionkowego

• Jądra przedsionkowe. Układ przedsionkowo-rdzeniowy

• Regulacja napięcia mięśniowego i równowagi ciała przez układ przedsionkowy

• Interakcja układu przedsionkowego z układem wzrokowym - odruch przedsionkowo-oczny, oczopląs porotacyjny i lokomocyjny

2. Organizacja i czynność móżdżku:

• Podział czynnościowy móżdżku

• Organizacja neuronalna kory móżdżku struktury kory móżdżku

• Połączenia móżdżku

• Rola móżdżku w utrzymaniu postawy ciała, regulacji napięcia mięśniowego, koordynacji ruchów dowolnych

• Efekty uszkodzenia móżdżku

3. Kora ruchowo-czuciowa:

• Organizacja neuronów kory motorycznej i połączenia z innymi obszarami kory mózgowej etapy tworzenia ruchu

• Zstępujące drogi ruchowe - drogi korowo-rdzeniowe, drogi ruchowe pochodzące z pnia mózgu

4. Jądra podstawy

• Regulacja czynności motorycznej przez jądra podstawy (pętla skorupy, pętla jądra ogoniastego)

• Mechanizm planowania i wykonywania ruchów dowolnych

S12. Czynność bioelektryczna mózgu (EEG). Rytmy biologiczne. Fizjologia snu i czuwania. Organizacja struktur układu limbicznego.

Czynność bioelektryczna mózgu (EEG):

1. Teoretyczne podstawy występowania czynności bioelektrycznej mózgu

2. Podstawowe fale i analiza zapisu EEG

3. Epilepsja, zapis EEG w trakcie stanów absencyjnych, epilepsji skroniowej i uogólnionych wyładowań epileptycznych

4. Patofizjologiczne podłoże zespołów napadowych

Sen:

1. Dobowa rytmika snu i czuwania.

2. Rola tworu siatkowatego – opuszki, śródmózgowia, wzgórza i podwzgórza w regulacji stanu czuwania i snu

3. Fazy i okresy snu u człowieka. Analiza zapisu EEG w śnie wolnofalowym i fazie snu REM. Charakterystyka poszczególnych faz snu

4. Charakterystyka i znaczenie fizjologiczne snu REM i NREM

5. Zaburzenia snu: narkolepsja, zespół snu z bezdechem (obturacyjny bezdech), somnambulizm, zaburzenia snu w depresji

Rytmy biologiczne:

1. Definicja i rodzaje rytmów biologicznych

2. Synchronizator biologiczny, zegar biologiczny

3. Neurofizjologiczny mechanizm sterowania rytmem okołodobowym czynności fizjologicznych (w tym wydzielania hormonów) i psychicznych

4. Desynchronizacja rytmów biologicznych

Układ limbiczny:

1. Charakterystyka struktur układu limbicznego ze szczególnym uwzględnieniem ciała migdałowatego i jego połączeń z innymi obszarami mózgu. Funkcje kory przedczołowej

2. Interakcja pomiędzy układem limbicznym i autonomicznym

Fizjologia zachowania:

1. Zachowanie wrodzone - odruch bezwarunkowy, instynkt, imprinting, popęd, zaspakajanie popędu

2. Zachowanie nabyte w wyniku uczenia asocjacyjnego - klasyczny odruch warunkowy, instrumentalny odruch warunkowy, instrumentalne odruchy obronne

3. Pamięć stanów emocjonalnych w tym warunkowanie reakcji strachu i stany lękowe. Układ nagrody i kary. Regulacja nastroju

Uczenie się i pamięć:

1. Pojęcie uczenia się i pamięci. Podział pamięci. Poglądy na istotę śladu pamięciowego. Długotrwałe wzmocnienie synaptyczne i długotrwała depresja synaptyczna.

2. Metody oceny koncentracji uwagi i zapamiętywania. Amnezja wsteczna i następcza.

3. Patofizjologia zaburzeń nastroju oraz psychoz (zespoły depresyjne, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia).

4. Zespoły otępienne (choroba Alzheimera, otępienie naczyniopochodne)

13. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

09.01.2023. Kolowium zaliczające I semestr w formie testu jednokrotnego wyboru.

14. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Grzegorz Horszczaruk

W10. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego IV. Rola śródbłonka w regulacji światła naczyń.

1. Śródbłonek jako narząd wydzielania. Regulacja światła naczyń przez czynniki wydzielane przez śródbłonek:

• Tlenek azotu

• Prostacyklina

• Prostaglandyny

• Tromboksan

• Endotelina

2. Czynniki warunkujące wielkość średnicy naczyń tętniczych i żylnych:

• Podstawowe napięcie miogenne ściany naczyń

• Wpływ unerwienia na mięśnie gładkie naczyń

• Wpływ metabolitów na mięśnie gładkie naczyń

S13. Regulacja krążenia w poszczególnych narządach. Mikrokrążenie.

1. Regulacja przepływu krwi przez narządy:

• Krążenie wieńcowe:

o Anatomia krążenia wieńcowego

o Metabolizm mięśnia sercowego

o Czynniki warunkujące wydatek energetyczny mięśnia sercowego

o Regulacja światła tętnic wieńcowych (autoregulacja, regulacja za pośrednictwem lokalnie wydzielanych czynników, wpływ układu autonomicznego na przepływ wieńcowy)

o Rezerwa wieńcowa

• Krążenie mózgowe:

o Autoregulacja przepływu mózgowego

o Wpływ grawitacji na krążenie mózgowe

o Rola tlenu i dwutlenku węgla w regulacji światła naczyń mózgowych

o Wpływ zmian ciśnienia śródczaszkowego na przepływ mózgowy (objaw Cushinga)

2. Charakterystyka naczyń mikrokrążenia:

• Właściwości przepływu przez naczynia włosowate

• Procesy wymiany przez ścianę naczyń włosowatych (procesy dyfuzji, filtracji i reabsorpcji)

• Mechanizmy regulacji mikrokrążenia:

o Autoregulacja przepływu

o Przekrwienie czynnościowe i reaktywne

• Rola komórek śródbłonka w regulacji mikrokrążenia

15. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różanska-Walędziak

W11 Neuroendokrynna regulacja głodu i sytości

1. Układ oreksygeniczny i anoreksygeniczny

2. Rola leptyny i insuliny

3. Hormony układu pokarmowego wpływające na pobór pokarmu

S14C10. Fizjologia układu pokarmowego.

1. Ogólna struktura układu pokarmowego człowieka

2. Autonomiczny układ jelitowy

3. Motoryka przewodu pokarmowego

4. Czynność wydzielnicza gruczołów trawiennych i ich regulacja (wydzielanie śliny, żołądkowe, trzustkowe, jelitowe)

5. Trawienie i wchłanianie (wody, elektrolitów, witamin, węglowodanów, białek, tłuszczów)

6. Budowa i funkcje wątroby

7. Budowa i funkcje trzustki

8. Krążenie wątrobowe - odrębności czynnościowe i anatomiczne

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w omawianiu wybranych przypadków klinicznych. Ocena i interpretacja wyników badań dodatkowych związanych z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego.

16. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W12. Fizjologia krwi.

1. Rola erytropoetyny

2. Budowa i funkcje erytrocytów

3. Hemoglobina - rodzaje, właściwości

4. Krzywa dysocjacji hemoglobiny - definicja, czynniki wpływające na zmianę jej charakteru

5. Transport tlenu i dwutlenku węgla we krwi

6. Podział i funkcje leukocytów

7. Funkcje płytek krwi

S15 C11. Przydatność kliniczna oceny parametrów krwi.

1. Badanie morfotyczne krwi (morfologia) - przydatność kliniczna

2. Gospodarka żelaza. Badania biochemiczne

3. Grupy krwi, konflikt serologiczny w grupach głównych, próba krzyżowa - definicja, zastosowanie kliniczne

4. Hemostaza - rola śródbłonka, płytek krwi i czynników krzepnięcia

5. Układ fibrynolizy

6. Endogenne antykoagulanty

7. Kliniczne wskaźniki hemostazy - czas krwawienia, krzepnięcia, protrombinowy

8. Przydatność kliniczna odczynu Biernackiego (OB)

9. Zmiany patologiczne w układzie czerwonokrwinkowym - niedokrwistości, policytemie, hemoglobinopatie, hemoglobinuria

10. Przyczyny niedoboru i nadmiaru żelaza w organizmie - wybrane jednostki chorobowe

11. Zmiany patologiczne w układzie białokrwinkowym - leukocytoza, leukopenia

12. Zaburzenia hemostazy. Skazy krwotoczne. Niedobory endogennych antykoagulantów

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania prób krzyżowych i oznaczania grupy krwi, pomiar odczynu Biernackiego i oceny hematokrytu. Aktywny udział w omawianiu wybranych preparatów i przypadków klinicznych.

17. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W13. Gospodarka wapniowo-fosforanowa ustroju

1. Regulacja hormonalna, znaczenie witaminy D3

2. Magazynowanie i dystrybucja wapnia oraz fosforanów

3. Fizjologiczne zmiany masy kostnej i obrót kostny

S16.Fizjologia gospodarki wodno-elektrolitowej.

1. Objętość i skład przestrzeni wodnych

2. Skład jonowy oraz osmolarność płynów ustrojowych

3. Mechanizmy regulujące wewnątrzustrojowe przemieszczanie wody i elektrolitów

4. Regulacja objętości komórek

5. Bilans wodny, sodowy, potasowy, wapniowo-fosforanowy

C12.Fizjologia równowagi kwasowo-zasadowej.

1. Kwasy lotne i nielotne

2. Układy buforowe zewnątrz-wewnątrzkomórkowe

3. Rola nerek i układu oddechowego w utrzymaniu stałego pH

4. Metody oceny równowagi kwasowo-zasadowej

5. Regulacja pH płynu mózgowo-rdzeniowego

6. Pierwotne i wtórne zaburzenia równowagi kwasowo–zasadowej:

• Kwasica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny)

• Zasadowica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny)

• Mechanizmy kompensacyjne w pierwotnych zaburzeniach równowagi kwasowo–zasadowej (zasady kompensacji oddechowej i nerkowej)

• Wpływ zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej na gospodarkę elektrolitową

7. Wpływ treningu na równowagę kwasowo-zasadową

Zaliczenie ćwiczenia: analiza wyników gazometrii w omawianych przypadkach klinicznych.

18. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W14. Fizjologia układu moczowego.

1. Anatomia czynnościowa nerek

2. Struktura i funkcja nefronu

3. Odrębności czynnościowe i anatomiczne krążenia nerkowego

4. Mechanizm i regulacja powstawania moczu pierwotnego (filtracja kłębuszkowa: błona filtracyjna, efektywne ciśnienie filtracyjne)

5. Transport kanalikowy. Równowaga kłębuszkowo-kanalikowa

6. Zagęszczanie i rozcieńczanie moczu: wzmacniacz i wymiennik przeciwprądowy, rola mocznika

7. Regulacja gospodarki wapniowo- fosforanowej przez nerki

8. Hormonalna funkcja nerek (erytropoetyna, witamina D)

9. Rola nerek w regulacji ciśnienia tętniczego

S17 C13. Regulacja działania i ocena funkcjonowania układu moczowego.

1. Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego – neurogenna (unerwienie nerek, odruchowa regulacja), hormonalna i humoralna (układ renina – angiotensyna – aldosteron, wazopresyna, endoteliny, tlenek azotu, peptydy natriuretyczne, dopamina, adrenomodullina, cytokiny)

2. Diureza presyjna. Inne przyczyny zmian diurezy

3. Pojęcie klirensu nerkowego. Klirens kreatyniny – metody wyliczania (wzór Cockrofta - Gaulta i reguła MDRD), znaczenie kliniczne

4. Analiza składu moczu ostatecznego, interpretacja badania ogólnego moczu

Zaliczenie ćwiczenia: nauka obliczania filtracji kłębuszkowej i oceny wydolności nerek. Interpretacja wyników badania ogólnego moczu.

19. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak, mgr Ewa Skopińska

W15. Oś podwzgórze - przysadka - tarczyca. Oś podwzgórze - przysadka - nadnercza. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Rózańska-Walędziak

1. Oś podwzgórzowo-przysadkowa i sprzężenie zwrotne:

• Podwzgórzowe hormony uwalniające i hamujące

• Hormony przedniego płata przysadki

2. Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu:

1. Regulacja wydzielania i mechanizm działania hormonu wzrostu

2. Działanie czynników wzrostu na poziomie tkankowym i narządowym

S18. Gruczoł tarczowy

• Budowa tarczycy, rozmieszczenie i metabolizm jodu

• Biosynteza, uwalnianie i transport hormonów tarczycy

• Regulacja wydzielania hormonów tarczycy

• Skutki fizjologiczne działania hormonów tarczycy

Kora nadnerczy

• Morfologia kory nadnerczy

• Biosynteza i struktura hormonów kory nadnerczy

• Regulacja wydzielania CRH, ACTH i hormonów kory nadnerczy (kortyzolu)

• Transport do tkanek docelowych i metabolizm hormonów kory nadnerczy

• Działanie glikokortykosteroidów

C14. Zjawisko stresu - podstawy fizjologiczne. Mgr Ewa Skopińska

1. Koncepcje stresu. Adaptacyjne znaczenie stresu

2. Hormony stresu

3. Działanie układów neurotransmisyjnych mózgu.

4. Reakcja organizmu na stres ostry i przewlekły.

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w omawianiu wybranych przypadków klinicznych.

20.TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Joanna Kacperczyk-Bartnik

W16. Hormony płciowe - znaczenie dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu

1. Rodzaje hormonów płciowych

2. Regulacja wydzielania

3. Rola przysadki i podwzgórza

4. Znaczenie hormonów w życiu płodowym dla rozwoju narządów płciowych

5. Dojrzewanie płciowe

6. Menopauza i andropauza

S19 C15. Fizjologia układu rozrodczego.

1. Cykl miesiączkowy kobiety (cykl jajnikowy i endometrialny, owulacja)

2. Antykoncepcja

3. Spermatogeneza

21. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

W17. Przebieg ciąży fizjologicznej:

1. Zapłodnienie i zagnieżdżenie komórki jajowej.

2. Znaczenie i funkcja wymiany łożyskowej

3. Zmiany w funkcjonowaniu poszczególnych układów u kobiety ciężarnej (krążenia, oddechowego, moczowego oraz pokarmowego)

4. Etapy rozwoju płodu

S20 C16. Przebieg porodu i okresu połogu:

1. Przebieg porodu fizjologicznego: znaczenie i przebieg czynności skurczowej macicy, fazy porodu, czas trwania poszczególnych okresów porodu.

2. Okresu połogu i laktacja (zmiany w organizmie kobiety zachodzące po porodzie i w czasie laktacji)

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w prezentacji przebiegu porodu fizjologicznego przy użyciu fantomów.

22. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

S21. Czynność endokrynna trzustki

1. Insulina

• Biosynteza i budowa insuliny

• Neurogenna i hormonalna kontrola wydzielania insuliny, rola układu autonomicznego, substratów i hormonów przewodu pokarmowego

• Mechanizm działania insuliny, receptory insuliny, regulacja receptorów insuliny, wewnątrzkomórkowe przekaźniki działania insuliny

• Regulacja gospodarki węglowodanowej, lipidowej i białkowej przez insulinę

2.Glukagon

• Neurogenna i hormonalna regulacja wydzielania glukagonu

• Mechanizm działania glukagonu

• Regulacja gospodarki węglowodanowej i lipidowej przez glukagon

3. Inne hormony wydzielane przez trzustkę i ich znaczenie dla procesów ogólnoustrojowych

C17. Cukrzyca.

1. Typy cukrzycy

2. Mechanizm powstawania różnych typów cukrzycy:

3. Zaburzenia metabolizmu w cukrzycy

4. Skutki ogólnoustrojowe hipo - i hiperglikemii

5. Cukrzyca a otyłość

Zaliczenie ćwiczenia: nauka pomiaru glikemii przy użyciu glukometru, interpretacja i ocena dobowych profilów glikemii oraz testu obciążenia glukozą.

23. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W18. Układy neurotransmisyjne mózgu:

Omówienie wybranych neurotransmiterów - acetylocholina, aminy katecholowe, serotonina, aminokwasy pobudzające, tlenek azotu, kwas gamma-aminomasłowy (GABA):

• Synteza i unieczynnienie

• Receptory

• Lokalizacja i projekcje neuronów wytwarzających dany neurotransmiter w ośrodkowym układzie nerwowym

• Udział neurotransmiterów w regulacji procesów fizjologicznych i stanów emocjonalnych

• Konsekwencje zaburzeń przekaźnictwa w obrębie wybranych układów neurotransmisyjnych mózgu

S22 C18. Autonomiczny układ nerwowy:

1. Budowa autonomicznego układu nerwowego (AUN)

2. Neuroprzekaźniki AUN

3. Zwoje układu autonomicznego. Przekazywanie pobudzenia w zwojach autonomicznych. Procesy hamowania w zwojach

4. Cześć współczulna AUN

• Ośrodki układu współczulnego

• Zwojowe neurony współczulne i zakończenia synaptyczne: budowa, neurotransmitery, receptory pre- i postsynaptyczne

• Działanie części współczulnej AUN na narządy

5. Cześć przywspółczulna AUN

• Ośrodki układu współczulnego i neurony przedzwojowe

• Zwojowe neurony przywspółczulne i zakończenia synaptyczne: budowa, neurotransmitery, receptory pre- i postsynaptyczne

• Działanie części przywspółczulnej AUN na narządy

Zaliczenie ćwiczenia: Badanie aktywności spontanicznej i indukowanej przez obciążenie mięśnia. Wpływ układu nerwowego na aktywność skurczową mięśni gładkich. Antagonizm czynnościowy przywspółczulnego i współczulnego układu nerwowego.

24. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W19. Fizjologia wysiłku fizycznego. Energetyka wysiłkowa.

1. Źródła energii do pracy mięśni szkieletowych

2. Wykorzystanie źródeł energii w zależności od rodzaju, czasu trwania i intensywności wysiłku

3. Spoczynkowe i wysiłkowe pochłanianie tlenu

4. Deficyt i dług tlenowy. Równowaga czynnościowa podczas pracy fizycznej

5. Współczynnik oddechowy

6. Współczynnik pracy użytecznej

7. Metody pomiaru wydolności i ich uzasadnienie fizjologiczne

S23.C19.

1. Klasyfikacja wysiłków fizycznych:

• Wysiłki dynamiczne i statyczne

• Wysiłki lokalne i ogólne

• Wysiłek submaksymalny i maksymalny

2. Wydolność tlenowa: czynniki decydujące o ilości tlenu dostarczanego do tkanek przez układ krążenia

3. Adaptacja do dynamicznego i statycznego wysiłku fizycznego:

• Układu krążenia

• Układu oddechowego

4. Wpływ pozycji ciała na zmiany parametrów hemodynamicznych podczas wysiłków fizycznych

5. Zmiany hormonalne w trakcie wysiłku

6. Wpływ regularnych wysiłków fizycznych na wydolność człowieka

7. Wpływ wieku, płci i wydolności fizycznej na adaptację do wysiłku fizycznego

8. Adaptacja do wysiłku fizycznego osób z chorobami układu krążenia i układu oddechowego. Tolerancja wysiłkowa osób po transplantacji serca

9. Przeciwwskazania do wykonywania wysiłków statycznych lokalnych i ogólnych

10. Elektrokardiografia wysiłkowa: Wartość diagnostyczna elektrokardiografii wysiłkowej w chorobie niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym i zaburzeniach rytmu serca. Wskazania i przeciwwskazania do wykonania testu wysiłkowego

11. Korzystne efekty treningu fizycznego w wybranych schorzeniach (choroby układu krążenia, cukrzyca, POCHP, astma oskrzelowa)

12. Ujemne skutki przetrenowania (zespół przetrenowania)

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania elektrokardiograficznej próby wysiłkowej i badania ergospirometrycznego.

25. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W20. Warunki ekstremalne.

1. Mechanizmy adaptacji człowieka do warunków ekstremalnych:

• Oddychanie w warunkach obniżonego ciśnienia atmosferycznego

• Aklimatyzacja do niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu

• Wpływ podwyższonego ciśnienia na organizm

2. Przebieg zmian adaptacyjnych w zakresie wydolności tlenowej w warunkach treningu wysokościowego

3. Wpływ treningu wysokościowego na reakcje fizjologiczne w warunkach hipoksji normobarycznej

4. Ocena podatności zawodników na czynnik hipoksyczny

5. Wpływ treningu i przebywania w różnych warunkach otoczenia na objętość osocza i całkowitą masę hemoglobiny

6. Fizjologia i patofizjologia nurkowania

S24 C20. Energetyka spoczynkowa.

1. Tkanka tłuszczowa jako źródło i miejsce docelowe działania hormonów

2. Rzeczywista i należna masa ciała

3. Podstawowa i spoczynkowa przemiana materii

4. Bilans energetyczny organizmu

5. Zasady prawidłowego żywienia

6. Metody pomiaru wydatku energetycznego u człowieka (kalorymetria bezpośrednia i pośrednia)

Zaliczenie ćwiczenia: nauka oceny budowy i składu ciała - pomiary antropometryczne, metoda bioelektryczna i densytometryczna.

26. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S25. Odpowiedź immunologiczna.

Odporność wrodzona i nabyta:

1. Odpowiedź immunologiczna

2. Odpowiedzi swoiste

3. Odpowiedzi nieswoiste

4. Znaczenie szczepień

Specyficzne odpowiedzi immunologiczne:

1. Rodzaje odpowiedzi immunologicznej w infekcjach bakteryjnych i wirusowych

2. Reakcje alergiczne

3. Mechanizmy nadzoru immunologicznego

4. Działanie stresu a układ immunologiczny

27. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Grzegorz Horszczaruk

S26. Fizjologia procesów starzenia się organizmu

28. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S27. Fizjologia kliniczna - zintegrowane podejście:

1. Mechanizmy sprzężenia zwrotnego ujemnego i dodatniego

2. Reakcje adaptacyjne układu krążenia na zmianę pozycji ciała.

3. Reakcje adaptacyjne układu krążenia do wysiłku fizycznego.

4. Krwotok - mechanizmy kompensacyjne; dekompensacja masywnego krwotoku.

29. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

W22. Kolokwium zaliczające I semestr w formie testu jednokrotnego wyboru.

30. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

S28. Egzamin w terminie zerowym.

Kolejność tygodni dydaktycznych może ulec zamianie w zależności od dostępności wykładowców.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1. Silverthorn DU. Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, PZWL 2022.

Literatura uzupełniająca:

1. Konturek SJ. Fizjologia człowieka. Konturek, Edra Urban&Partner 2019.

2. Traczyk WZ, Trzebski A. Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, PZWL 2020.

3. Ganong WF. Fizjologia, PZWL 2017.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

Absolwent zna i rozumie:

WKML_B.W01 gospodarkę wodno-elektrolitową w układach biologicznych

WKML_B.W02 równowagę kwasowo-zasadową i mechanizm działania buforów oraz ich znaczenie w homeostazie ustrojowej

WKML_B.W03 pojęcia: rozpuszczalność, ciśnienie osmotyczne, izotonia, roztwory koloidalne i równowaga Gibbsa-Donnana

WKML_B.W04 podstawowe reakcje związków organicznych i nieorganicznych w roztworach wodnych

WKML_B.W05 prawa fizyczne opisujące przepływ cieczy i czynniki wpływające na opór naczyniowy przepływu krwi

WKML_B.W07 fizykochemiczne i molekularne podstawy działania narządów zmysłów

WKML_B.W20 podstawy pobudzenia i przewodzenia w układzie nerwowym oraz wyższe czynności nerwowe, a także fizjologię mięśni prążkowanych i gładkich oraz funkcje krwi

WKML_B.W21 czynność i mechanizmy regulacji wszystkich narządów i układów organizmu człowieka, w tym układu krążenia, układu oddechowego, układu pokarmowego, układu moczowego i powłok skórnych oraz zależności istniejących między nimi

WKML_B.W22 przebieg i regulację funkcji rozrodczych u kobiet i mężczyzn

WKML_B.W23 mechanizm starzenia się organizmu

WKML_B.W24 podstawowe ilościowe parametry opisujące wydolność poszczególnych układów i narządów, w tym zakresy norm i czynniki demograficzne wpływające na wartość tych parametrów

WKML_B.W25 związek pomiędzy czynnikami zaburzającymi stan równowagi procesów biologicznych a zmianami fizjologicznymi i patofizjologicznymi

WKML_C.W48 konsekwencje niedoboru witamin lub minerałów i ich nadmiaru w organizmie

WKML_C.W49 enzymy biorące udział w trawieniu, mechanizm wytwarzania kwasu solnego w żołądku, rolę żółci, przebieg wchłaniania produktów trawienia

WKML_C.W50 konsekwencje niewłaściwego odżywiania, w tym długotrwałego głodowania, przyjmowania zbyt obfitych posiłków i stosowania niezbilansowanej diety oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania produktów trawienia

WKML_C.W51 mechanizm działania hormonów

WKML_D.W12 rolę stresu w etiopatogenezie i przebiegu chorób oraz mechanizmy radzenia sobie ze stresem

Absolwent potrafi:

WKML_B.U07 wykonywać proste testy czynnościowe oceniające organizm człowieka jako układ regulacji stabilnej (testy obciążeniowe, wysiłkowe) i interpretować dane liczbowe dotyczące podstawowych zmiennych fizjologicznych

WKML_B.U09 obsługiwać proste przyrządy pomiarowe i oceniać dokładność wykonywanych pomiarów

WMKL_C.U20 opisywać zmiany w funkcjonowaniu organizmu w sytuacji zaburzenia homeostazy, w szczególności określać jego zintegrowaną odpowiedź na wysiłek fizyczny, ekspozycje na wysoką i niską temperaturę, utratę krwi lub wody, nagłą pionizację, przejście od stanu snu do stanu czuwania

Absolwent jest gotów do:

WKML_K.04 stałego dokształcania się, mając świadomość własnych ograniczeń i potrzeb edukacyjnych oraz planowania własnej aktywności edukacyjnej

Wykłady 22h

Seminaria 40h

Ćwiczenia 20h

Łącznie 14 ECTS.

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą dopuszczenia do egzaminu jest obecność na wszystkich ćwiczeniach, seminariach i wykładach oraz zaliczenie dwóch kolokwiów w formie testu jednokrotnego wyboru, jednego w semestrze zimowym, drugiego w semestrze letnim. Minimalny próg zaliczenia kolokwiów to 56% prawidłowych odpowiedzi.

Możliwe jest przystąpienie do egzaminu w terminie zerowym. Warunkiem jest uzyskanie średniej oceny z kolokwiów 4,5 lub wyższej.

Podstawą zaliczenia przedmiotu jest egzamin testowy złożony ze 100 pytań jednokrotnego wyboru, odbywający się w sesji letniej. Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie minimum 56% prawidłowych odpowiedzi.

>92% ocena bardzo dobra

84-91% ocena dobra+

76-83% ocena dobra

68-75% ocena dostateczna plus+

56-67% ocena dostateczna

<56% ocena niedostateczna, brak zaliczenia przedmiotu.

Egzamin poprawkowy odbędzie się w formie ustnej.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 45 godzin więcej informacji
Seminarium, 15 godzin więcej informacji
Wykład 2, 22 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Beata Chełstowska, Adam Kobayashi, Aleksandra Stangret
Prowadzący grup: Ewa Barcz, Beata Chełstowska, Dariusz Chmielewski, Grzegorz Horszczaruk, Jadwiga Malczewska-Lenczowska, Benedykt Opaszowski, Kamila Płoszczyca, Radosław Sierpiński, Monika Siwińska, Aleksandra Stangret, Michał Starczewski, Olga Surała, Dariusz Turowski, Michał Wasiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Ćwiczenia - Zaliczenie
Seminarium - Zaliczenie
Wykład 2 - Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Celem nauczania fizjologii jest poznanie mechanizmów umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka, wytworzenie umiejętności kojarzenia procesów i myślenia o poszczególnych narządach i układach, jako o

elementach całego organizmu oraz poznanie mechanizmów umożliwiających integrację czynności poszczególnych narządów. Nauczanie fizjologii ma również na celu poznanie możliwości adaptacyjnych organizmu człowieka zdrowego i chorego do naturalnych obciążeń życia codziennego oraz do warunków ekstremalnych.

Pełny opis:

Program wykładów (W), seminariów (S) i ćwiczeń (C):

Wykład 1. Wykład inauguracyjny

1. Zarys przedmiotu.

2. Historia fizjologii.

3. Definicje, podstawowe pojęcia.

4. Wybrane sylwetki wybitnych fizjologów polskich i zagranicznych.

5. Obecne miejsce fizjologii w nauce i nauczaniu medycyny.

Seminarium i Ćwiczenie 1. Fizjologia komórki. Funkcja i klasyfikacja kanałów jonowych.

1. Właściwości i funkcja błony komórkowej.

2. Rodzaje transportu transbłonowego

3. Funkcja i klasyfikacja kanałów jonowych

4. Sposoby regulacji kanałów błonowych

5. Zaburzenia funkcji kanałów błonowych (mukowiscydoza)

6. Skład płynu wewnątrz- i zewnątrzkomórkowego

7. Równowaga Donnana

8. Geneza potencjału spoczynkowego. Potencjał równowagi dla jonów potasu. Charakterystyka kanałów potasowych odpowiedzialnych za potencjał spoczynkowy

9. Potencjał progowy

10. Geneza potencjału czynnościowego. Potencjał równowagi dla jonów sodu. Charakterystyka kanałów uczestniczących w różnych fazach potencjału czynnościowego

11. Pojęcie okresu refrakcji komórki

12. Różnice pomiędzy potencjałem spoczynkowym i czynnościowym w różnych komórkach pobudliwych.

2 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 2. Fizjologia komórki.

1. Budowa komórki

2. Procesy komórkowe

• Wymiana substancji z otoczeniem

• Odbiór i transmisja sygnałów

3. Podział komórki

4. Starzenie się komórek

5. Zaprogramowana śmierć komórki

Seminarium i Ćwiczenie 2. Układy neurotransmisyjne mózgu. Autonomiczny układ nerwowy.

Układu neurotransmisyjne mózgu:

Dla wybranych neurotransmiterów - acetylocholina, aminy katecholowe, serotonina, aminokwasy pobudzające, tlenek azotu, kwas gamma-aminomasłowy (GABA) - zostaną omówione następujące zagadnienia:

• Synteza i unieczynnienie.

• Receptory.

• Lokalizacja i projekcje neuronów wytwarzających dany neurotransmiter w ośrodkowym układzie nerwowym.

• Udział neurotransmiterów w regulacji procesów fizjologicznych i stanów emocjonalnych.

• Konsekwencje zaburzeń przekaźnictwa w obrębie wybranych układów neurotransmisyjnych mózgu.

Autonomiczny układ nerwowy:

1. Budowa autonomicznego układu nerwowego (AUN)

2. Neuroprzekaźniki AUN

3. Zwoje układu autonomicznego. Przekazywanie pobudzenia w zwojach autonomicznych. Procesy hamowania w zwojach.

4. Cześć współczulna AUN

• Ośrodki układu współczulnego

• Zwojowe neurony współczulne i zakończenia synaptyczne: budowa, neurotransmitery, receptory pre- i postsynaptyczne

• Działanie części współczulnej AUN na narządy

5. Cześć przywspółczulna AUN

• Ośrodki układu współczulnego i neurony przedzwojowe

• Zwojowe neurony przywspółczulne i zakończenia synaptyczne: budowa, neurotransmitery, receptory pre- i postsynaptyczne

• Działanie części przywspółczulnej AUN na narządy

3 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 3. Fizjologia układu nerwowego. Komórka nerwowa.

1. Neuron i jego właściwości

2. Czynnościowa i strukturalna klasyfikacja neuronów

3. Definicja pojęć bodziec, pobudliwość, pobudzenie, impuls nerwowy

4. Budowa nerwów obwodowych, rodzaje włókien nerwowych i ich charakterystyka

5. Klasyfikacja włókien nerwowych

6. Mechanizm przekazywania pobudzenia wzdłuż włókien. Przewodzenie ciągłe i skokowe

7. Czynniki wpływające na szybkość przewodzenia impulsu wzdłuż włókna nerwowego

8. Charakterystyka dendrytów i ich funkcja

Seminarium i Ćwiczenie 3. Fizjologia układu nerwowego.

1. Klasyfikacja synaps (elektryczne, chemiczne, pobudzające, hamujące)

2. Budowa i charakterystyka synaps elektrycznych

3. Budowa synaps chemicznych, mechanizm uwalniania transmitera - cykl pęcherzykowy

4. Receptory pre- i postsynaptyczne

5. Postsynaptyczny potencjał pobudzający (EPSP) i hamujący (IPSP)

6. Modulacja przekaźnictwa synaptycznego

7. Zjawisko sumowania w czasie i przestrzeni

Wykonanie ćwiczenia:

1. Zaliczenie testu jednokrotnego wyboru („wejściówka”).

2. Wirtualny program komputerowy Sim Nerv. Zależność amplitudy potencjału czynnościowego od amplitudy bodźca- Próg pobudliwości nerwów. Okres refrakcji bezwzględnej i względnej potencjału czynnościowego. Pomiar reobazy i chronaksji; wyznaczanie krzywej pobudliwości.

4 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 4. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego I. Hemodynamika serca.

1. Budowa kardiomiocytów

2. Komórki szybko- i wolno depolaryzujących się:

• Charakterystyka czynnościowa

• Geneza potencjału czynnościowego

• Budowa i właściwości układu bodźco-przewodzącego serca.

3. Fazy cyklu sercowego.

4. Ciśnienia w jamach serca w poszczególnych fazach cyklu.

5. Tony i szmery serca.

Seminarium i Ćwiczenie 4. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego I. Hemodynamika serca. Regulacja siły skurczu mięśnia sercowego. Zasady krążenia krwi.

1. Podstawowe parametry hemodynamiczne serca

• objętość późnorozkurczowa

• objętość późnoskurczowa

• objętość wyrzutowa

• frakcja wyrzutowa

• częstość skurczów serca

• pojemność minutowa

2. Regulacja siły skurczu mięśnia sercowego

• pojęcie obciążenia wstępnego oraz następczego serca.

• prawo Franka-Starlinga (regulacja heterometryczna)

• kurczliwość mięśnia sercowego (regulacja homeometryczna)

• wpływ obciążenia następczego na szybkość skracania mięśnia sercowego (prawo Hilla)

3. Zasady krążenia krwi

• Czynnościowy podział układu krążenia.

• Budowa ściany naczyń tętniczych i żylnych.

• Czynniki warunkujące wielkość średnicy naczyń tętniczych i żylnych.

• Zasady przepływu krwi w naczyniach

o zasada ciągłości przepływu

o prawo Poiseuilla

• Podstawowe pojęcia hemodynamiczne

o pojemność minutowa serca

o ciśnienie tętnicze - skurczowe, rozkurczowe, pulsacyjne, średnie

o całkowity opór obwodowy

o tętno tętnicze i żylne

o powrót żylny

• Zależność pomiędzy ciśnieniem w przedsionku, pojemnością minutową oraz powrotem żylnym.

5 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 5. Fizjologia układów sensorycznych. Czucie.

1. Adaptacja receptorów.

2. Hamowanie oboczne w drogach czuciowych.

3. Klasyfikacja i funkcje receptorów i odbieranych przez nie bodźców czuciowych.

4. Kodowanie sygnału czuciowego i transdukcja bodźca do sygnału elektrycznego.

5. Pole recepcyjne neuronu czuciowego.

6. Drogi czucia powierzchownego, temperatury, bólu, czucia głębokiego ze szczególnym uwzględnieniem różnic w szlakach czucia wibracji, czucia głębokiego, czucia ucisku, bólu i temperatury.

7. Pola Heada człowieka.

8. Ośrodki sensoryczne w korze mózgowej, integracja informacji sensorycznej.

Seminarium i Ćwiczenie 5. Fizjologia układów sensorycznych. Ból. Receptory bólowe (nocyceptory). Bodźce pobudzające i modulujące ich aktywność.

1. Włókna przewodzące ból szybki i wolny.

2. Drogi bólowe.

3. Neurotransmitery i neuromodulatory biorące udział w przewodzeniu bólu na poziomie I, II i III neuronu

4. Hamowanie czucia bólu:

• zstępujące drogi hamujące i modulujące czucie bólu

• receptory opioidowe

• hamowanie bólu na poziomie nocyceptorów

• hamowanie bólu na poziomie rdzenia kręgowego (bramka kontrolna).

6. Korowa reprezentacja czucia bólu z uwzględnieniem reprezentacji komponenty emocjonalnej czucia bólu.

6 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 6. Fizjologia narządów zmysłów. Słuch, węch i smak.

Słuch.

1. Budowa ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego.

2. Mechanizm przewodzenia dźwięków.

3. Drogi słuchowe. Kora słuchowa. Metody badania słuchu (audiometria).

4. Przyczyny i skutki ubytków słuchu.

5. Kodowanie informacji w uchu wewnętrznym rola komórek włosowatych warstwy wewnętrznej i zewnętrznej. Echo Kempa.

6. Słyszenie przestrzenne i mechanizmy z tym związane.

7. Reprezentacje korowe i podkorowe słuchu.

Węch i smak.

1. Budowa i czynności komórek węchowych. Białka receptorowe. Ośrodki węchowe podkorowe i korowe.

2. Budowa i czynność komórek smakowych. Drogi czucia smaku i ośrodki korowe czucia smaku.

Seminarium i Ćwiczenie 6. Fizjologia narządów zmysłów. Wzrok.

Wzrok.

1. Budowa oka, właściwości optyczne oka, pobudzenie fotoreceptorów.

2. Pola recepcyjne komórek zwojowych siatkówki (zdolność rozdzielcza oka).

3. Adaptacja oka do świata i ciemność.

4. Wady refrakcji oka (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm).

5. Zaburzenia ostrości wzroku oraz widzenia barw. Ubytki w polu widzenia.

6. Widzenie przestrzenne i zaburzenia widzenia stereoskopowego.

7. (Powyższe zagadnienia stanowią powtórzenie wiedzy zdobytej w Zakładzie Biofizyki i należy je przygotować na kartkówkę wstępną).

8. Unerwienie wegetatywne oka (akomodacja oka, regulacja szerokości źrenicy). Znaczenie w diagnostyce uszkodzeń OUN.

9. Unerwienie ruchowe oka, mięśnie sterujące ruchami gałek ocznych. Znaczenie ruchu gałek ocznych w diagnostyce uszkodzeń nerwów i OUN

7 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 7. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego II. Ciśnienie tętnicze

1. Ciśnienie tętnicze.

2. Struktury ośrodkowego układu nerwowego warunkujące wartości ciśnienia tętniczego

3. Regulacja ciśnienia tętniczego krwi:

• regulacja krótkoterminowa – autonomiczny układ nerwowy i odruchy krążeniowe

• regulacja długoterminowa – nerka, osoczowy układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ wazopresynergiczny, układ peptydów natriuretycznych

Seminarium i Ćwiczenie 7. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego II. Nerwowa i humoralna regulacja czynności układu sercowo- naczyniowego. Dr Horszczaruk

1. Działanie ośrodkowe angiotensyny i wazopresyny

2. Odruchy krążeniowe:

• odruch z baroreceptorów - reakcja ortostatyczna

• odruch z mechanoreceptorów obszaru sercowo- płucnego (odruch Bainbridge'a)

• odruch krążeniowy z chemoreceptorów tętniczych

• odruch Bezolda-Jarischa

• odruch na nurkowanie

• próba Valsalvy (etapy i znaczenie)

8 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 8. Fizjologia układu ruchowego I. Fizjologia mięśni poprzecznie prążkowanych i gładkich.

1. Klasyfikacja włókien mięśniowych

2. Struktura włókna mięśniowego. Strukturalne różnice mięśni szkieletowych, gładkich i komórek mięśnia sercowego.

3. Rodzaje kanałów wapniowych. Rola wapnia w skurczu mięśni różnych typów.

4. Cykl mostka mięśnia gładkiego, mechanizm skurczu mięśni gładkich.

5. Podział czynnościowy mięśni gładkich.

Seminarium i Ćwiczenie 8. Fizjologia układu ruchowego I. Fizjologia mięśni gładkich i poprzecznie prążkowanych.

1. Mięśnie szkieletowe - jednostka motoryczna (miofilamenty).

2. Budowa sarkomeru.

3. Budowa i funkcja synapsy nerwowo-mięśniowej.

4. Cykl mostka, sprężenie elektro-mechaniczne.

5. Rodzaje skurczów: pojedynczy i tężcowy, skurcz izotoniczny, izometryczny i auksotoniczny.

6. Zależność siły skurczu mięśnia od obciążenia.

7. Zależność szybkości skracania mięśnia od obciążenia, prawo Hilla, zależność siły skurczu mięśnia od jego długości – prawo Franka-Starlinga

8. Mechanizmy regulacji siły skurczu mięśnia szkieletowego.

9. Metabolizm energetyczny mięśnia szkieletowego oraz podział metaboliczny mięśni szkieletowych.

10. Mechanizm zmęczenia, procesy tlenowe i beztlenowe.

9 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY 29.11-3.12. 2021

Seminarium: Mechanizmy integracji komórkowej i tkankowej. Fizjologiczne podstawy medycyny regeneracyjnej

Ćwiczenia: Czynniki wzrostu specyficzne tkankowo – pochodzenie i potencjalne zastosowanie kliniczne

10 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Kolokwium I

Seminarium i ćwiczenia podsumowujące

1. Wygłoszenie referatów przygotowanych przez studentów

2. Omawianie zagadnień z I bloku zajęć

11 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Seminarium i Ćwiczenie 11. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego III. Podstawy elektrokardiografii.

1. Odprowadzenia elektrokardiograficzne i osie odprowadzeń kończynowych:

• dwubiegunowych

• jednobiegunowych

• przedsercowych

2. Załamki, odstępy i odcinki elektrokardiogramu - mechanizm powstawania.

3. Określenie rytmu serca - cechy rytmu zatokowego.

4. Oś elektryczna serca - znaczenie kliniczne.

12 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY 20.12-23.12. 2021

Wykład 9. Fizjologia układu ruchowego II. Regulacja napięcia mięśniowego

1. Rodzaje jednostek motorycznych.

2. Receptory mięśni szkieletowych.

3. Budowa i funkcje wrzecion mięśniowych. Czuciowe i ruchowe unerwienie włókien mięśni szkieletowych.

Seminarium i Ćwiczenie 11. Fizjologia układu ruchowego II. Odruchy rdzeniowe.

1. Motoneurony rdzenia kręgowego.

2. Komórki Renshawa - hamowanie zwrotne motoneuronu.

3. Budowa i funkcje narządów ścięgnistych Golgiego.

4. Odruchy rdzeniowe - odruch na rozciąganie, odruch z narządów ścięgnistych Golgiego (odwrócony odruch na rozciąganie), odruch obronny (cofania).

5. Kontrola napięcia mięśniowego przez odruchy proprioceptywne. Znaczenie motoneuronów gamma w regulacji napięcia mięśni szkieletowych.

6. Rola opuszki i mostu w regulacji czynności ruchowych.

13 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 10. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego IV. Rola śródbłonka w regulacji światła naczyń.

1. Śródbłonek jako narząd wydzielania. Regulacja światła naczyń przez czynniki wydzielane przez śródbłonek:

• tlenek azotu (mechanizm działania, regulacja uwalniania)

• prostacyklina

• prostaglandyny

• tromboksan

• endotelina

2. Czynniki warunkujące wielkość średnicy naczyń tętniczych i żylnych

• podstawowe napięcie miogenne ściany naczyń;

• wpływ unerwienia na mięśnie gładkie naczyń;

• wpływ metabolitów na mięsnie gładkie naczyń

Seminarium i Ćwiczenie 13. Fizjologia układu sercowo-naczyniowego IV. Regulacja krążenia w poszczególnych narządach. Mikrokrążenie.

1. Regulacja przepływu krwi przez narządy:

• krążenie wieńcowe

o anatomia krążenia wieńcowego;

o metabolizm mięśnia sercowego;

o czynniki warunkujące wydatek energetyczny mięśnia sercowego;

o regulacja światła tętnic wieńcowych (autoregula cja, regulacja za pośrednictwem lokalnie wydzielanychczynników, wpływ układu autonomicznego na przepływ wieńcowy);

o rezerwa wieńcowa

• krążenie mózgowe

o autoregulacja przepływu mózgowego;

o wpływ grawitacji na krążenie mózgowe;

o rola tlenu i dwutlenku węgla w regulacji światła naczyń mózgowych;

o wpływ zmian ciśnienia śródczaszkowego na przepływ mózgowy (objaw Cushinga);

2. Charakterystyka naczyń mikrokrążenia.

• Właściwości przepływu przez naczynia włosowate

• Procesy wymiany przez ścianę naczyń włosowatych (procesy dy fuzji, filtracji i reabsprpcji)

• Mechanizmy regulacji mikrokrążenia

o autoregulacja przepływu

o przekrwienie czynnościowe i reaktywne

• Rola komórek śródbłonka w regulacji mikrokrążenia

14 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 11. Układ przedsionkowy. Opuszkowe, mostowe i śródmózgowe obszary kontrolujące ruch. Kora ruchowa. Zwoje podstawy. Móżdżek.

1. Budowa i funkcje aparatu przedsionkowego.

• Mechanizm przetwarzania sygnału w komórkach włosowych.

• Funkcja kanałów półkolistych. Przekazywanie pobudzenia do nerwu przedsionkowego.

• Funkcja woreczka i łagiewki.

• Połączenia nerwowe aparatu przedsionkowego.

• Jądra przedsionkowe. Układ przedsionkowo-rdzeniowy.

• Regulacja napięcia mięśniowego i równowagi ciała przez układ przedsionkowy.

• Interakcja układu przedsionkowego z układem wzrokowym - odruch przedsionkowo-oczny, oczopląs porotacyjny i lokomocyjny.

2. Organizacja i czynność móżdżku

• Podział czynnościowy móżdżku.

• Organizacja neuronalna kory móżdżku struktury kory móżdżku.

• Połączenia móżdżku.

• Rola móżdżku w utrzymaniu postawy ciała, regulacji napięcia mięśniowego, koordynacji ruchów dowolnych.

• Efekty uszkodzenia móżdżku

3. Kora ruchowo-czuciowa

• Organizacja neuronów kory motorycznej i połączenia z innymi obszarami kory mózgowej etapy tworzenia ruchu.

• Zstępujące drogi ruchowe - drogi korowo-rdzeniowe, drogi ruchowe pochodzące z pnia mózgu.

4. Jądra podstawy

• Regulacja czynności motorycznej przez jądra podstawy (pętla skorupy, pętla jądra ogoniastego).

• Mechanizm planowania i wykonywania ruchów dowolnych

Seminarium i Ćwiczenie 14. Czynność bioelektryczna mózgu (EEG). Rytmy biologiczne. Fizjologia snu i czuwania. Organizacja struktur układu limbicznego.

Czynność bioelektryczna mózgu (EEG).

1. Teoretyczne podstawy występowania czynności bioelektrycznej mózgu.

2. Podstawowe fale i analiza zapisu EEG.

3. Epilepsja, zapis EEG w trakcie stanów absencyjnych, epilepsji skroniowej i uogólnionych wyładowań epileptycznych.

4. Patofizjologiczne podłoże zespołów napadowych

Sen.

1. Dobowa rytmika snu i czuwania.

2. Rola tworu siatkowatego – opuszki, śródmózgowia, wzgórza i podwzgórza w regulacji stanu czuwania i snu.

3. Fazy i okresy snu u człowieka. Analiza zapisu EEG w śnie wolnofalowym i fazie snu REM. Charakterystyka poszczególnych faz snu.

4. Charakterystyka i znaczenie fizjologiczne snu REM i NREM.

5. Zaburzenia snu: narkolepsja, zespół snu z bezdechem (obturacyjny bezdech), somnambulizm, zaburzenia snu w depresji.

Rytmy biologiczne.

1. Definicja i rodzaje rytmów biologicznych.

2. Synchronizator biologiczny, zegar biologiczny.

3. Neurofizjologiczny mechanizm sterowania rytmem okołodobowym czynności fizjologicznych (w tym wydzielania hormonów) i psychicznych.

4. Desynchronizacja rytmów biologicznych

Układ limbiczny

1. Charakterystyka struktur układu limbicznego ze szczególnym uwzględnieniem ciała migdałowatego i jego połączeń z innymi obszarami mózgu. Funkcja kory przedczołowej

2. Interakcja pomiędzy układem limbicznym i autonomicznym.

Fizjologia zachowania.

1. Zachowanie wrodzone - odruch bezwarunkowy, instynkt, imprinting, popęd, zaspakajanie popędu.

2. Zachowanie nabyte w wyniku uczenia asocjacyjnego - klasyczny odruch warunkowy, instrumentalny odruch warunkowy, instrumentalne odruchy obronne

3. Pamięć stanów emocjonalnych w tym warunkowanie reakcji strachu i stany lękowe. Układ nagrody i kary. Regulacja nastroju

Uczenie się i pamięć.

1. Pojęcie uczenia się i pamięci. Podział pamięci. Poglądy na istotę śladu pamięciowego. Długotrwałe wzmocnienie synaptyczne i długotrwała depresja synaptyczna.

2. Metody oceny koncentracji uwagi i zapamiętywania. Amnezja wsteczna i następcza.

3. Patofizjologia zaburzeń nastroju oraz psychoz (zespoły depresyjne, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia).

4. Zespoły otępienne (choroba Alzheimera, otępienie naczyniopochodne).

15 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 12. Postawy anatomiczne i biofizyczne procesu oddychania

1. Funkcjonalna anatomia układu oddechowego – fizjologiczne znaczenie poszczególnych przestrzeni anatomicznych. Sprzężenie krążeniowo-oddechowe.

2. Budowa i funkcja drzewa oskrzelowego, mięśnie oddechowe.

3. Unerwienie dróg oddechowych.

4. Struktura i funkcja pęcherzyka płucnego, wymiana gazowa.

5. Jama opłucnej, geneza ciśnienia w jamie opłucnej , zależność ciśnienia od fazy cyklu oddechowego – odma gazowa, wentylowa, pojęcie czynnościowej pojemności zalegającej.

Seminarium i Ćwiczenie 15. Podstawy anatomiczne i biofizyczne procesu oddychania.

1. Biomechanika cyklu oddechowego.

2. Objętość i pojemność płuc. Przestrzeń martwa – fizjologiczna, anatomiczna.

3. Wentylacja minutowa płuc, wentylacja przestrzeni martwej, wentylacja pęcherzykowa, transport gazów.

4. Opory układu oddechowego – sprężyste, niesprężyste, przepływu, podatność klatki piersiowej i płuc.

5. Napięcie powierzchniowe. Funkcja surfaktantu.

6. Praca mięśni oddechowych.

7. Przeciek płucny. Krążenie płucne. Budowa ściany naczyń krążenia płucnego. Ciśnienie i opór przepływu w krążeniu płucnym.

8. Regulacja światła naczyń płucnych, wpływ prężności tlenu na mięśnie gładkie naczyń płucnych.

9. Nerwowa i humoralna regulacja czynności układu oddechowego.

10. Chemiczna i nerwowa regulacja oddychania, powstawanie wzorca oddechowego – patologiczne wzorce oddechowe. Regulacja ośrodka oddechowego; receptory ośrodkowe i obwodowe. Receptory dróg oddechowych i płuc oraz związane z nimi odruchy ( kaszel, ziewanie, reakcja na wdychanie substancji toksycznych).

16 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 13. Fizjologia krwi.

1. Rola erytropoetyny.

2. Budowa i funkcje erytrocytów

3. Hemoglobina - rodzaje, właściwości

4. Krzywa dysocjacji hemoglobiny - definicja, czynniki wpływające na zmianę jej charakteru

5. Transport tlenu i dwutlenku węgla we krwi

6. Podział i funkcje leukocytów

7. Funkcje płytek krwi

Seminarium i Ćwiczenie 16. Fizjologia krwi.

1. Badanie morfotyczne krwi (morfologia) - przydatność kliniczna

2. Gospodarka żelaza. Badania biochemiczne

3. Grupy krwi, konflikt serologiczny w grupach głównych, próba krzyżowa - definicja, zastosowanie kliniczne

4. Hemostaza - rola śródbłonka, płytek krwi i czynników krzepnięcia

5. Układ fibrynolizy

6. Endogenne antykoagulanty

7. Kliniczne wskaźniki hemostazy - czas krwawienia, krzepnięcia, protrombinowy

8. Przydatności kliniczna Odczynu Biernackiego (OB)

9. Zmiany patologiczne w układzie czerwonokrwinkowym - niedokrwistości, policytemie, hemoglobinopatie, hemoglobinuria

10. Przyczyny niedoboru i nadmiaru żelaza w organizmie - wybrane jednostki chorobowe

11. Zmiany patologiczne w układzie białokrwinkowym - leukocytoza, leukopenia

12. Zaburzenia hemostazy. Skazy krwotoczne. Niedobory endogennych antykoagulantów

Wykonanie ćwiczenia:

1. Zaliczenie testu jednokrotnego wyboru („wejściówka”).

2. Próby krzyżowe i grupy krwi

3. Pomiar OB, hematokrytu, oporności osmotycznej erytrocytów

4. Ocena układu krzepnięcia i morfologii krwi w oparciu o przypadki kliniczne

17 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 14. Fizjologia kliniczna układu oddechowego.

Seminarium i Ćwiczenie 17. Fizjologia kliniczna układu oddechowego.

1. Podstawowe testy diagnostyczne układu oddechowego (spirometria).

Wykonanie ćwiczenia:

1. Zaliczenie testu jednokrotnego wyboru („wejściówka”).

2. Wykonanie próby spirometrycznej

3. Wyznaczenie wskaźnika Tiffenau

4. Wyznaczenie natężonego przepływu wydechowego za pomocą przepływomierza szczytowego

18 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 15. Neuroendokrynna regulacja głodu i sytości

1. Neuroendokrynna regulacja głodu i sytości

2. Układ oreksygeniczny i anoreksygeniczny

3. Rola leptyny i insuliny

4. Hormony układu pokarmowego wpływające na pobór pokarmu

Seminarium i Ćwiczenie 18. Fizjologia układu pokarmowego.

1. Ogólna struktura układu pokarmowego człowieka.

2. Autonomiczny układ jelitowy.

3. Motoryka przewodu pokarmowego.

4. Czynności wydzielnicze gruczołów trawiennych i ich regulacja (wydzielanie śliny, żołądkowe, trzustkowe, jelitowe).

5. Trawienie i wchłanianie (wody, elektrolitów, witamin, węglowodanów, białek, tłuszczów).

6. Budowa i funkcje wątroby

7. Budowa i funkcje trzustki

8. Krążenie wątrobowe - odrębności czynnościowe i anatomiczne

19 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 16. Czynność endokrynna trzustki

1.Insulina

• biosynteza i budowa insuliny

• neurogenna i hormonalna kontrola wydzielania insuliny, rola układu autonomicznego, substratów i hormonów przewodu pokarmowego

• mechanizm działania insuliny, receptory insuliny, regulacja receptorów insuliny, wewnątrzkomórkowe przekaźniki działania insuliny

• regulacja gospodarki węglowodanowej, lipidowej i białkowej przez insulinę

2.Glukagon

• neurogenna i hormonalna regulacja wydzielania glukagonu

• mechanizm działania glukagonu

• regulacja gospodarki węglowodanowej i lipidowej przez glukagon

Seminarium i Ćwiczenie 19. Czynność wewnątrzwydzielnicza trzustki. Cukrzyca.

1. typy cukrzycy

2. patomechanizm cukrzycy

3. zaburzenia metabolizmu w cukrzycy

4. skutki hiperglikemii i hiperlipidemii, oporność na insulinę

5. cukrzyca a otyłość

6. wyspiarki trzustki

7. hipoglikemia

20 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Kolokwium II

Seminarium podsumowujące

1. Wygłoszenie referatów przygotowanych przez studentów

2. Omawianie zagadnień z II bloku zajęć

21 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 17. Fizjologia układu moczowego.

1. Anatomia czynnościowa nerek.

2. Struktura i funkcja nefronu.

3. Odrębności czynnościowe i anatomiczne krążenia nerkowego.

4. Mechanizm i regulacja powstawania moczu pierwotnego (filtracja kłębuszkowa: błona filtracyjna, efektywne ciśnienie filtracyjne).

5. Transport kanalikowy. Równowaga kłębuszkowo-kanalikowa.

6. Zagęszczanie i rozcieńczanie moczu: wzmacniacz i wymiennik przeciwprądowy, rola mocznika.

Seminarium i Ćwiczenie 21. Fizjologia układu moczowego.

1. Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego – neurogenna (unerwienie nerek, odruchowa regulacja), hormonalna i humoralna (układ renina – angiotensyna – aldosteron, wazopresyna, endoteliny, tlenek azotu, peptydy natriuretyczne, dopamina, adrenomodullina, cytokiny).

2. Diureza presyjna. Inne przyczyny zmian diurezy.

3. Pojęcie klirensu nerkowego. Klirens kreatyniny – metody wyliczania (wzór Cockrofta - Gaulta i reguła MDRD), znaczenie kliniczne.

4. Analiza składu moczu ostatecznego, interpretacja badania ogólnego moczu.

5. Regulacja gospodarki wapniowo- fosforanowej przez nerki.

6. Hormonalna funkcja nerek (erytropoetyna, witamina D).

7. Rola nerek w regulacji ciśnienia tętniczego.

22 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 18. Fizjologia gospodarki wodno-elektrolitowej

1. Objętość i skład przestrzeni wodnych.

2. Skład jonowy oraz osmolarność płynów ustrojowych.

3. Mechanizmy regulujące wewnątrzustrojowe przemieszczanie wody i elektrolitów

4. Regulacja objętości komórek.

5. Bilans wodny, sodowy, potasowy, wapniowo-fosforanowy.

Seminarium i Ćwiczenie 22. Fizjologia równowagi kwasowo-zasadowej.

6. Kwasy lotne i nielotne.

7. Układy buforowe zewnątrz-wewnątrzkomórkowe.

8. Rola nerek i układu oddechowego w utrzymaniu stałego pH.

9. Metody oceny równowagi kwasowo-zasadowej.

10. Regulacja pH płynu mózgowo-rdzeniowego.

11. Pierwotne i wtórne zaburzenia równowagi kwasowo–zasadowej:

• kwasica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny);

• zasadowica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny).

• mechanizmy kompensacyjne w pierwotnych zaburzeniach równowagi kwasowo–zasadowej (zasady kompensacji oddechowej i nerkowej).

• wpływ zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej na gospodarkę elektrolitową.

12. Wpływ treningu na równowagę kwasowo-zasadową.

23 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 19. Fizjologia wysiłku fizycznego. Energetyka wysiłkowa.

1. Źródła energii do pracy mięśni szkieletowych.

2. Wykorzystanie źródeł energii w zależności od rodzaju, czasu trwania i intensywności wysiłku.

3. Spoczynkowe i wysiłkowe pochłanianie tlenu.

4. Deficyt i dług tlenowy. Równowaga czynnościowa podczas pracy fizycznej.

5. Współczynnik oddechowy.

6. Współczynnik pracy użytecznej.

7. Metody pomiaru wydolności i ich uzasadnienie fizjologiczne

Seminarium i Ćwiczenie 23. Fizjologia wysiłku fizycznego.

1. Klasyfikacja wysiłków fizycznych:

• wysiłki dynamiczne i statyczne

• wysiłki lokalne i ogólne

• wysiłek submaksymalny i maksymalny

2. Wydolność tlenowa: czynniki decydujące o ilości tlenu dostarczanego do tkanek przez układ krążenia reguła Ficka

3. Adaptacja do dynamicznego i statycznego wysiłku fizycznego

• układu krążenia

• układu oddechowego

4. Wpływ pozycji ciała na zmiany parametrów hemodynamicznych podczas wysiłków fizycznych

5. Zmiany hormonalne w trakcie wysiłku

6. Wpływ regularnych wysiłków fizycznych na wydolność człowieka

7. Wpływ wieku, płci i wydolności fizycznej na adaptację do wysiłku fizycznego

8. Adaptacja do wysiłku fizycznego osób z chorobami układu krążenia i układu oddechowego. Tolerancja wysiłkowa osób po transplantacji serca.

9. Przeciwwskazania do wykonywania wysiłków statycznych lokalnych i ogólnych.

10. Elektrokardiografia wysiłkowa: Wartość diagnostyczna elektrokardiografii wysiłkowej w chorobie niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym i zaburzeniach rytmu serca. Wskazania i przeciwwskazania do wykonania testu wysiłkowego.

11. Korzystne efekty treningu fizycznego w wybranych schorzeniach (choroby układu krążenia, cukrzyca, POCHP, astma oskrzelowa).

12. Ujemne skutki przetrenowania (zespół przetrenowania).

24 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 20. Oś podwzgórze - przysadka - tarczyca. Oś podwzgórze - przysadka - nadnercza.

1. Systemy kontroli hormonalnej- koncepcja homeostazy:

• podwzgórzowe hormony uwalniające i hamujące, hormony przedniego płata przysadki

• osie podwzgórzowo- przysadkowe i sprzężenie zwrotne

2. Gruczoł tarczowy

• budowa tarczycy, rozmieszczenie i metabolizm jodu

• biosynteza, uwalnianie i transport hormonów tarczycy

• regulacja wydzielania hormonów tarczycy, TRH i TSH

• skutki fizjologiczne działania hormonów tarczycy

• nadczynność i niedoczynność tarczycy- przyczyny, efekty kliniczne

3. Kora nadnerczy

• morfologia kory nadnerczy

• biosynteza i struktura hormonów kory nadnerczy

• regulacja wydzielania CRH, ACTH i hormonów kory nadnerczy (kortyzolu )

• transport do tkanek docelowych i metabolizm hormonów kory nadnerczy

• działanie glikokortykoidów

• nadczynność i niedoczynność kory nadnerczy- przyczyny

Seminarium i Ćwiczenie 24. Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu - podstawy fizjologiczne. Zjawisko stresu. Dr Chmielewski

Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu

Regulacja wydzielania i mechanizm działania hormonu wzrostu, specyfika i selektywność działania poszczególnych czynników wzrostu w narządach i tkankach

Stres

1. Koncepcje stresu. Adaptacyjne znaczenie stresu.

2. Hormony stresowe (oś przysadkowo podwzgórzowo nadnerczowa, wazopresyna).

3. Zmiany aktywności układów neurotransmisyjnych mózgu. Pobudzenie układu współczulnego.

4. Reakcja organizmu na stres ostry i przewlekły.

5. Wpływ stresu na rozwój chorób psychicznych oraz układu sercowo naczyniowego.

6. Pourazowe zaburzenia stresowe.

25 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 21. Regulacja hormonalna homeostazy ustrojowej wapnia.

• 1. hormonalna regulacja metabolizmu wapniowo-fosforanowego,

• 2. Osteoporoza Definicja. Podział- pierwotna i wtórna. Czynniki ryzyka. Patomechanizmy. Objawy. Metody badań.

Seminarium i Ćwiczenie 25. Energetyka spoczynkowa.

1. Tkanka tłuszczowa jako źródło i miejsce docelowe działania hormonów.

2. Rzeczywista i należna masa ciała.

3. Podstawowa i spoczynkowa przemiana materii.

4. Bilans energetyczny organizmu.

5. Zasady prawidłowego żywienia.

6. Metody pomiaru wydatku energetycznego u człowieka (kalorymetria bezpośrednia i pośrednia).

26 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Wykład 22. Fizjologia układu rozrodczego. Hormonalna regulacja funkcji rozrodczych.

1. Znaczenie hormonów w życiu płodowym w tworzeniu wewnętrznych i zewnętrznych narządów płciowych

2. Znaczenie hormonów w życiu płodowym w tworzeniu poczucia psychicznego płci

3. Regulacja wydzielania i mechanizm działania hormonów płciowych u kobiet i mężczyzn.

Seminarium i Ćwiczenie 26. Fizjologia układu rozrodczego.

1. Cykl miesiączkowy (zmiany poziomu hormonów, zmiany błony śluzowej macicy i narządów płciowych).

2. Okres dojrzewania i pokwitania. Menopauza. Andropauza.

3. Ciąża

• Zapłodnienie i zagnieżdżenie komórki jajowej.

• Jednostka matczyno-płodowo łożyskowa (wymiana matka-płód, rola hormonalna jednostki matczyno-płodowej).

• Rozwój płodu (krążenie płodowe, układ oddechowy, układ pokarmowy).

• Zmiany w organizmie kobiety ciężarnej (hormonalne, metaboliczne, dotyczące następujących układów: krążenia, oddechowego, moczowego oraz pokarmowego).

4. Poród. Laktacja.

Wykonanie ćwiczenia:

3. Zaliczenie testu jednokrotnego wyboru („wejściówka”).

4. Uzupełnienie zadań z zakresu omawianego materiału.

27 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Seminarium i Ćwiczenie 27. Warunki ekstremalne.

1. Mechanizmy adaptacji człowieka do warunków ekstremalnych

• Oddychanie w warunkach obniżonego ciśnienia atmosferycznego

• Aklimatyzacja do niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu

• Wpływ podwyższonego ciśnienia na organizm

2. Przebieg zmian adaptacyjnych w zakresie wydolności tlenowej w warunkach treningu wysokościowego.

3. Wpływ treningu wysokościowego na reakcje fizjologiczne w warunkach normobarycznej hipoksji.

4. Ocena podatności zawodników na czynnik hipoksyczny.

5. Wpływ treningu i przebywania w różnych warunkach otoczenia na objętość osocza i całkowitą masę hemoglobiny.

6. Fizjologia i patofizjologia nurkowania.

Wykonanie ćwiczenia:

1. Zaliczenie testu jednokrotnego wyboru („wejściówka”).

28 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Seminarium i ćwiczenie 28. Fizjologia kliniczna - zintegrowane podejście, wybrane aspekty.

1. Mechanizmy sprzężenia zwrotnego ujemnego i dodatniego (podsumowanie, przykłady kliniczne)

2. Reakcje adaptacyjne układu krążenia na zmianę pozycji ciała.

3. Reakcje adaptacyjne układu krążenia do wysiłku fizycznego.

4. Krwotok - mechanizmy kompensacyjne; dekompensacja masywnego krwotoku.

5. Dysfunkcje autonomiczne - przypadki kliniczne (Zespół Shy-Drager, guz chromochłonny, cukrzyca).

29 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Seminarium podsumowujące

• Wygłoszenie referatów przygotowanych przez studentów

• Omawianie zagadnień z III bloku zajęć

30 TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY

Kolokwium III

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1.Konturek S J.: Podstawy fizjologii. Elsevier, Urban i Partner 2012

2.Traczyk W., Trzebski A.: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii

klinicznej. PZWL 2001

Literatura uzupełniająca:

1. Fizjologia człowieka - zintegrowane podejście Autor: Dee Unglaub

Silverthon Redakcja naukowa: Beata Ponikowska Wydawca: PZWL

Wydawnictwo Lekarskie

2. Ganong W.F.: Fizjologia. PZWL 2017

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (w trakcie)

Okres: 2023-02-01 - 2023-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 20 godzin więcej informacji
Seminarium, 40 godzin więcej informacji
Wykład, 22 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Różańska-Walędziak
Prowadzący grup: Grzegorz Horszczaruk, Przemysław Kurowski, Anna Różańska-Walędziak, Ewa Skopińska, Krzysztof Wyszomirski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Ćwiczenia - Zaliczenie
Seminarium - Zaliczenie
Wykład - Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Wykłady 22h

Seminaria 40h

Ćwiczenia 20h


Łącznie 14 ECTS

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Celem nauczania fizjologii jest poznanie mechanizmów umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka, wytworzenie umiejętności kojarzenia procesów i myślenia o poszczególnych narządach i układach jako o

elementach całego organizmu oraz poznanie mechanizmów umożliwiających integrację czynności poszczególnych narządów. Nauczanie fizjologii ma również na celu poznanie możliwości adaptacyjnych organizmu człowieka zdrowego i chorego do czynników zewnętrznych występujących w warunkach standardowych ekstremalnych.

Pełny opis:

Program wykładów (W), seminariów (S) i ćwiczeń (C)

Wykłady, seminaria i ćwiczenia będą się odbywać stacjonarnie.

16. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W12. Fizjologia krwi.

1. Rola erytropoetyny

2. Budowa i funkcje erytrocytów

3. Hemoglobina - rodzaje, właściwości

4. Krzywa dysocjacji hemoglobiny - definicja, czynniki wpływające na zmianę jej charakteru

5. Transport tlenu i dwutlenku węgla we krwi

6. Podział i funkcje leukocytów

7. Funkcje płytek krwi

S15 C11. Przydatność kliniczna oceny parametrów krwi.

1. Badanie morfotyczne krwi (morfologia) - przydatność kliniczna

2. Gospodarka żelaza. Badania biochemiczne

3. Grupy krwi, konflikt serologiczny w grupach głównych, próba krzyżowa - definicja, zastosowanie kliniczne

4. Hemostaza - rola śródbłonka, płytek krwi i czynników krzepnięcia

5. Układ fibrynolizy

6. Endogenne antykoagulanty

7. Kliniczne wskaźniki hemostazy - czas krwawienia, krzepnięcia, protrombinowy

8. Przydatność kliniczna odczynu Biernackiego (OB)

9. Zmiany patologiczne w układzie czerwonokrwinkowym - niedokrwistości, policytemie, hemoglobinopatie, hemoglobinuria

10. Przyczyny niedoboru i nadmiaru żelaza w organizmie - wybrane jednostki chorobowe

11. Zmiany patologiczne w układzie białokrwinkowym - leukocytoza, leukopenia

12. Zaburzenia hemostazy. Skazy krwotoczne. Niedobory endogennych antykoagulantów

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania prób krzyżowych i oznaczania grupy krwi, pomiar odczynu Biernackiego i oceny hematokrytu. Aktywny udział w omawianiu wybranych preparatów i przypadków klinicznych.

17. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W13. Fizjologia wysiłku fizycznego. Energetyka wysiłkowa.

1. Źródła energii do pracy mięśni szkieletowych

2. Wykorzystanie źródeł energii w zależności od rodzaju, czasu trwania i intensywności wysiłku

3. Spoczynkowe i wysiłkowe pochłanianie tlenu

4. Deficyt i dług tlenowy. Równowaga czynnościowa podczas pracy fizycznej

5. Współczynnik oddechowy

6. Współczynnik pracy użytecznej

7. Metody pomiaru wydolności i ich uzasadnienie fizjologiczne

S16 C12. Fizjologia wysiłku fizycznego.

1. Klasyfikacja wysiłków fizycznych:

• Wysiłki dynamiczne i statyczne

• Wysiłki lokalne i ogólne

• Wysiłek submaksymalny i maksymalny

2. Wydolność tlenowa: czynniki decydujące o ilości tlenu dostarczanego do tkanek przez układ krążenia

3. Adaptacja do dynamicznego i statycznego wysiłku fizycznego:

• Układu krążenia

• Układu oddechowego

4. Wpływ pozycji ciała na zmiany parametrów hemodynamicznych podczas wysiłków fizycznych

5. Zmiany hormonalne w trakcie wysiłku

6. Wpływ regularnych wysiłków fizycznych na wydolność człowieka

7. Wpływ wieku, płci i wydolności fizycznej na adaptację do wysiłku fizycznego

8. Adaptacja do wysiłku fizycznego osób z chorobami układu krążenia i układu oddechowego. Tolerancja wysiłkowa osób po transplantacji serca

9. Przeciwwskazania do wykonywania wysiłków statycznych lokalnych i ogólnych

10. Elektrokardiografia wysiłkowa: Wartość diagnostyczna elektrokardiografii wysiłkowej w chorobie niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym i zaburzeniach rytmu serca. Wskazania i przeciwwskazania do wykonania testu wysiłkowego

11. Korzystne efekty treningu fizycznego w wybranych schorzeniach (choroby układu krążenia, cukrzyca, POCHP, astma oskrzelowa)

12. Ujemne skutki przetrenowania (zespół przetrenowania)

Zaliczenie ćwiczenia: nauka wykonywania elektrokardiograficznej próby wysiłkowej i badania ergospirometrycznego.

18. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Przemysław Kurowski

W14. Fizjologia układu moczowego.

1. Anatomia czynnościowa nerek

2. Struktura i funkcja nefronu

3. Odrębności czynnościowe i anatomiczne krążenia nerkowego

4. Mechanizm i regulacja powstawania moczu pierwotnego (filtracja kłębuszkowa: błona filtracyjna, efektywne ciśnienie filtracyjne)

5. Transport kanalikowy. Równowaga kłębuszkowo-kanalikowa

6. Zagęszczanie i rozcieńczanie moczu: wzmacniacz i wymiennik przeciwprądowy, rola mocznika

7. Regulacja gospodarki wapniowo- fosforanowej przez nerki

8. Hormonalna funkcja nerek (erytropoetyna, witamina D)

9. Rola nerek w regulacji ciśnienia tętniczego

S17 C13. Regulacja działania i ocena funkcjonowania układu moczowego.

1. Regulacja przepływu nerkowego i transportu kanalikowego – neurogenna (unerwienie nerek, odruchowa regulacja), hormonalna i humoralna (układ renina – angiotensyna – aldosteron, wazopresyna, endoteliny, tlenek azotu, peptydy natriuretyczne, dopamina, adrenomodullina, cytokiny)

2. Diureza presyjna. Inne przyczyny zmian diurezy

3. Pojęcie klirensu nerkowego. Klirens kreatyniny – metody wyliczania (wzór Cockrofta - Gaulta i reguła MDRD), znaczenie kliniczne

4. Analiza składu moczu ostatecznego, interpretacja badania ogólnego moczu

Zaliczenie ćwiczenia: nauka obliczania filtracji kłębuszkowej i oceny wydolności nerek. Interpretacja wyników badania ogólnego moczu.

19. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

W15. Hormony płciowe - znaczenie dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu

1. Rodzaje hormonów płciowych

2. Regulacja wydzielania

3. Rola przysadki i podwzgórza

4. Znaczenie hormonów w życiu płodowym dla rozwoju narządów płciowych

5. Dojrzewanie płciowe

6. Menopauza i andropauza

S18 C14. Fizjologia układu rozrodczego.

1. Cykl miesiączkowy kobiety (cykl jajnikowy i endometrialny, owulacja)

2. Antykoncepcja

20.TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr n. med. Aleksandra Stangret

W16. Neuroendokrynna regulacja głodu i sytości

1. Układ oreksygeniczny i anoreksygeniczny

2. Rola leptyny i insuliny

3. Hormony układu pokarmowego wpływające na pobór pokarmu

S19 C15. Fizjologia układu pokarmowego.

1. Ogólna struktura układu pokarmowego człowieka

2. Autonomiczny układ jelitowy

3. Motoryka przewodu pokarmowego

4. Czynności wydzielnicze gruczołów trawiennych i ich regulacja (wydzielanie śliny, żołądkowe, trzustkowe, jelitowe)

5. Trawienie i wchłanianie (wody, elektrolitów, witamin, węglowodanów, białek, tłuszczów)

6. Budowa i funkcje wątroby

7. Budowa i funkcje trzustki

8. Krążenie wątrobowe - odrębności czynnościowe i anatomiczne

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w omawianiu wybranych przypadków klinicznych. Ocena i interpretacja wyników badań dodatkowych związanych z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego.

21. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

W17. Czynność endokrynna trzustki Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

1. Insulina

• Biosynteza i budowa insuliny

• Neurogenna i hormonalna kontrola wydzielania insuliny, rola układu autonomicznego, substratów i hormonów przewodu pokarmowego

• Mechanizm działania insuliny, receptory insuliny, regulacja receptorów insuliny, wewnątrzkomórkowe przekaźniki działania insuliny

• Regulacja gospodarki węglowodanowej, lipidowej i białkowej przez insulinę

2.Glukagon

• Neurogenna i hormonalna regulacja wydzielania glukagonu

• Mechanizm działania glukagonu

• Regulacja gospodarki węglowodanowej i lipidowej przez glukagon

3. Inne hormony wydzielane przez trzustkę i ich znaczenie dla procesów ogólnoustrojowych

S20 C16. Cukrzyca.

1. Typy cukrzycy

2. Mechanizm powstawania różnych typów cukrzycy:

3. Zaburzenia metabolizmu w cukrzycy

4. Skutki ogólnoustrojowe hipo - i hiperglikemii

5. Cukrzyca a otyłość

Zaliczenie ćwiczenia: nauka pomiaru glikemii przy użyciu glukometru, interpretacja i ocena dobowych profilów glikemii oraz testu obciążenia glukozą.

22. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W18. Fizjologia gospodarki wodno-elektrolitowej.

1. Objętość i skład przestrzeni wodnych

2. Skład jonowy oraz osmolarność płynów ustrojowych

3. Mechanizmy regulujące wewnątrzustrojowe przemieszczanie wody i elektrolitów

4. Regulacja objętości komórek

5. Bilans wodny, sodowy, potasowy, wapniowo-fosforanowy

S22. Fizjologia równowagi kwasowo-zasadowej.

1. Kwasy lotne i nielotne

2. Układy buforowe zewnątrz-wewnątrzkomórkowe

3. Rola nerek i układu oddechowego w utrzymaniu stałego pH

4. Metody oceny równowagi kwasowo-zasadowej

5. Regulacja pH płynu mózgowo-rdzeniowego

6. Pierwotne i wtórne zaburzenia równowagi kwasowo–zasadowej:

• Kwasica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny)

• Zasadowica (oddechowa, metaboliczna – przyczyny)

• Mechanizmy kompensacyjne w pierwotnych zaburzeniach równowagi kwasowo–zasadowej (zasady kompensacji oddechowej i nerkowej)

• Wpływ zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej na gospodarkę elektrolitową

7. Wpływ treningu na równowagę kwasowo-zasadową

Zaliczenie ćwiczenia: analiza wyników gazometrii w omawianych przypadkach klinicznych.

23. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

W19. Przebieg ciąży fizjologicznej:

1. Zapłodnienie i zagnieżdżenie komórki jajowej.

2. Znaczenie i funkcja wymiany łożyskowej

3. Zmiany w funkcjonowaniu poszczególnych układów u kobiety ciężarnej (krążenia, oddechowego, moczowego oraz pokarmowego)

4. Etapy rozwoju płodu

S22 C17. Przebieg porodu i okresu połogu:

1. Przebieg porodu fizjologicznego: znaczenie i przebieg czynności skurczowej macicy, fazy porodu, czas trwania poszczególnych okresów porodu.

2. Okresu połogu i laktacja (zmiany w organizmie kobiety zachodzące po porodzie i w czasie laktacji)

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w prezentacji przebiegu porodu fizjologicznego przy użyciu fantomów.

24. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Mgr Ewa Skopińska

W20. Oś podwzgórze - przysadka - tarczyca. Oś podwzgórze - przysadka - nadnercza. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Rózańska-Walędziak

1. Oś podwzgórzowo-przysadkowa i sprzężenie zwrotne:

• Podwzgórzowe hormony uwalniające i hamujące

• Hormony przedniego płata przysadki o

2. Gruczoł tarczowy

• Budowa tarczycy, rozmieszczenie i metabolizm jodu

• Biosynteza, uwalnianie i transport hormonów tarczycy

• Regulacja wydzielania hormonów tarczycy

• Skutki fizjologiczne działania hormonów tarczycy

• Nadczynność i niedoczynność tarczycy- przyczyny, efekty kliniczne

3. Kora nadnerczy

• Morfologia kory nadnerczy

• Biosynteza i struktura hormonów kory nadnerczy

• Regulacja wydzielania CRH, ACTH i hormonów kory nadnerczy (kortyzolu)

• Transport do tkanek docelowych i metabolizm hormonów kory nadnerczy

• Działanie glikokortykoidów

• Nadczynność i niedoczynność kory nadnerczy- przyczyny

S23 C18. Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu - podstawy fizjologiczne. Zjawisko stresu.

Hormonalna regulacja wzrostu i metabolizmu:

1. Regulacja wydzielania i mechanizm działania hormonu wzrostu

2. Działanie czynników wzrostu na poziomie tkankowy i narządowym

Stres:

1. Koncepcje stresu. Adaptacyjne znaczenie stresu

2. Hormony stresu

3. Działanie układów neurotransmisyjnych mózgu.

4. Reakcja organizmu na stres ostry i przewlekły.

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w omawianiu wybranych przypadków klinicznych.

25. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

W21. Regulacja hormonalna homeostazy ustrojowej wapnia.

1.Hormonalna regulacja metabolizmu wapniowo-fosforanowego,

2.Osteoporoza (definicja, podział, czynniki ryzyka, metody diagnostyczne)

S24 C19. Energetyka spoczynkowa.

1. Tkanka tłuszczowa jako źródło i miejsce docelowe działania hormonów

2. Rzeczywista i należna masa ciała

3. Podstawowa i spoczynkowa przemiana materii

4. Bilans energetyczny organizmu

5. Zasady prawidłowego żywienia

6. Metody pomiaru wydatku energetycznego u człowieka (kalorymetria bezpośrednia i pośrednia)

Zaliczenie ćwiczenia: nauka oceny budowy i składu ciała - pomiary antropometryczne, metoda bioelektryczna i densytometryczna.

26. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S25. Odpowiedź immunologiczna.

Odporność wrodzona i nabyta:

1. Odpowiedź immunologiczna

2. Odpowiedzi swoiste

3. Odpowiedzi nieswoiste

4. Znaczenie szczepień

Specyficzne odpowiedzi immunologiczne:

1. Rodzaje odpowiedzi immunologicznej w infekcjach bakteryjnych i wirusowych

2. Reakcje alergiczne

3. Mechanizmy nadzoru immunologicznego

4. Działanie stresu a układ immunologiczny

27. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Instytut Sportu

S26 C20. Warunki ekstremalne.

1. Mechanizmy adaptacji człowieka do warunków ekstremalnych:

• Oddychanie w warunkach obniżonego ciśnienia atmosferycznego

• Aklimatyzacja do niskiego ciśnienia parcjalnego tlenu

• Wpływ podwyższonego ciśnienia na organizm

2. Przebieg zmian adaptacyjnych w zakresie wydolności tlenowej w warunkach treningu wysokościowego

3. Wpływ treningu wysokościowego na reakcje fizjologiczne w warunkach hipoksji normobarycznej

4. Ocena podatności zawodników na czynnik hipoksyczny

5. Wpływ treningu i przebywania w różnych warunkach otoczenia na objętość osocza i całkowitą masę hemoglobiny

6. Fizjologia i patofizjologia nurkowania

Zaliczenie ćwiczenia: aktywny udział w analizie wybranych przypadków klinicznych.

28. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Lek. Krzysztof Wyszomirski

S27. Fizjologia kliniczna - zintegrowane podejście:

1. Mechanizmy sprzężenia zwrotnego ujemnego i dodatniego

2. Reakcje adaptacyjne układu krążenia na zmianę pozycji ciała.

3. Reakcje adaptacyjne układu krążenia do wysiłku fizycznego.

4. Krwotok - mechanizmy kompensacyjne; dekompensacja masywnego krwotoku.

29. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

W22. Kolokwium zaliczające I semestr w formie testu jednokrotnego wyboru.

30. TYDZIEŃ DYDAKTYCZNY Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Różańska-Walędziak

S28. Egzamin w terminie zerowym.

Kolejność tygodni dydaktycznych może ulec zamianie w zależności od dostępności wykładowców.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

1. Silverthorn DU. Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, PZWL 2022.

Literatura uzupełniająca:

1. Konturek SJ. Fizjologia człowieka. Konturek, Edra Urban&Partner 2019.

2. Traczyk WZ, Trzebski A. Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, PZWL 2020.

3. Ganong WF. Fizjologia, PZWL 2017.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-5 (2022-09-30)