Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Od Mekki do Abu Dhabi. Panorama historii architektury meczetów.

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WNHS-HS-WYKM3
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Od Mekki do Abu Dhabi. Panorama historii architektury meczetów.
Jednostka: Wydział Nauk Historycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

HS2_W02

HS2_W03

HS2_W06

HS2_U03

HS2_U07


Wymagania wstępne:

Brak wymagań.

Skrócony opis:

Wykład stanowi syntezę historii architektury meczetów od VII do XXI w. Odnosi się do budowli Bliskiego Wschodu, Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, Afryki Północnej oraz Półwyspu Iberyjskiego.

Pełny opis:

Celem wykładów jest zaprezentowanie szerszego (panoramicznego) spojrzenia na historię architektury meczetów od początku islamu (choć zachowany do dziś najstarszy obiekt pochodzi „dopiero” z czasów kalifa Walida I) do początku XXI w. Szeroki zakres czasowy odpowiada równie szerokiemu zakresowi geograficznemu. Jest oczywiste, że obejmuje on przede wszystkim Bliski Wschód, miejsce powstania islamu i narodzin architektury meczetów. Jednak wraz z ekspansją islamu w Azji Środkowej i Południowej, a następnie w Afryce Północnej i na Półwyspie Iberyjskim, rozwija się na tych terenach architektura meczetów, wprowadzając jednocześnie nowe rozwiązania architektoniczne i dekoracyjne. W zdecydowany sposób nastąpiło tym samym wzbogacenie sztuki islamskiej. Rozwój potęgi imperium osmańskiego nie pozostał bez wpływu na architekturę meczetów. Już w XVI w. wypracowano własny charakterystyczny – osmański – styl, który stał się niejako znakiem rozpoznawczym architektury meczetów na kilka wieków. Ważnym i ciekawym etapem w historii architektury meczetowej są ostatnie trzy wieki, począwszy od ok. połowy XIX w. Na kanwie przemian w społeczeństwie muzułmańskim, coraz częściej ulegającym dominacji zachodnich potęg politycznych, nastąpiło poszukiwanie niejako „narodowego” stylu w architekturze, głównie meczetów. Po stu latach, od połowy XX wieku trend ten jest widoczny już bardzo jasno (np. meczety w Dżakarcie czy Islamabadzie). Na dziś można powiedzieć, że swoistym podsumowaniem dziejów architektury meczetów jest meczet w Aby Dhabi oddany wiernym w pierwszej dekadzie XXI w. Omówienie jego architektury i symboliki kończy przegląd dziejów architektury meczetów w tym cyklu wykładów monograficznych. Ze względu na ograniczony czas trwania tego cyklu pominięte zostały meczety europejskie (z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego i niektórych przykładów bałkańskich) czy amerykańskie. Obiekty z tych (i jeszcze innych) terenów wymagają osobnego cyklu wykładów.

Literatura:

Barska A., Meczety algierskie wobec współczesności, „Przegląd Orientalistyczny” ½, 1998, s. 113-120.

Ettinghausen R., Grabar O., Jenkins-Madina M., Sztuka i architektura islamu 650-1250, Warszawa 2007.

Hamdoun M., The minaret in Islamic Arab Architecture, „Czasopismo Techniczne”, z. 3 (2003), s. 37-51.

Nowogórski P., Fundacja sanktuarium Kubbat as-Sachra wyrazdm pobożności lub polityki kalifa Adb al-Malika Ibn Marwana, „Saeculum Christianum”, 24 (2017), s. 39-46.

Piątek Ł., Architektura Wielkiego Meczetu Umajjadów w Damaszku, w: Azja i Afryka: inność, odmienność, różnorodność, Warszawa 2014.

Shahab Z., Evolution of the architecture of mosques in Iran (seventh to eighteenth centuries), “Przestrzeń, Urbanistyka, Architektura”, 2 (2018), s. 101-108.

Sinan: Architect of Suleyman the Magnificent and the Ottoman Golden Age, Thames&Hudson 1992.

The Haghia Sophia: The history of the famous church and mosque, Charles River Edition 2014.

Weiss A., Meczet Hassana II w Casablance jako przykład nowoczesnej koncepcji architektonicznej czerpiącej wzory z tradycji sztuki Maghrebu i Analuzji z czasów panowania Almohadów, w: Współczesne Maroko, Kraków 2017, s. 113-135.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

Ma pogłębioną wiedzę o miejscu historii sztuki wśród nauk humanistycznych i jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej oraz wiedzę o powiązaniach historii sztuki z innymi naukami humanistycznymi. Zna zaawansowaną terminologię oraz metody badawcze historii sztuki oraz zna jej najnowsze osiągnięciach. Ma uporządkowaną wiedzę o wybranych zagadnieniach sztuki świata i jej powiązaniach z naukami humanistycznymi. Jest gotowy do samodzielnego kształcenia się i korzystania z konsultacji specjalistycznych. Docenia wartość wiedzy ekspertów, ale jednocześnie jest gotowy poddać wiedzę ekspercką krytycznej analizie. Jest przygotowany do współpracy i działań inicjatywnych na rzecz środowiska społecznego, w w których jest gotów odegrać rolę lidera. Ma znajomość zagadnień związanych z historią islamu i sztuki muzułmańskiej, przede wszystkim architektury meczetów. Ma dobre rozeznanie w historii architektury meczetów i zasadach obowiązujących przy ich wznoszeniu.

Metody i kryteria oceniania:

Warunki zaliczenia: warunkiem zaliczenia jest zdany test końcowy z mówionych zagadnień (11 pytań); warunkiem zaś przystąpienia do test jest obecność na wykładach – dopuszcza się dwie nieobecności w semestrze.

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (zakończony)

Okres: 2023-02-01 - 2023-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład monograficzny, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Przemysław Nowogórski
Prowadzący grup: Przemysław Nowogórski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Wykład monograficzny - Egzaminacyjny
Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Udział w zajęciach - 30 godz.

Przygotowanie do zajęć i zaliczenia - 30 godz.

Łącznie 60 godz. : 30 godz. = 2 punkty ECTS

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Wykład stanowi syntetyczne omówienie historii architektury meczetów od VII do XXI w. Obejmuje tereny Bliskiego Wschodu, Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, Afryki Północnej oraz Półwyspu Iberyjskiego.

Pełny opis:

Celem wykładów jest zaprezentowanie szerszego (panoramicznego) spojrzenia na historię architektury meczetów od początku islamu (choć zachowany do dziś najstarszy obiekt pochodzi „dopiero” z czasów kalifa Walida I) do początku XXI w. Szeroki zakres czasowy odpowiada równie szerokiemu zakresowi geograficznemu. Jest oczywiste, że obejmuje on przede wszystkim Bliski Wschód, miejsce powstania islamu i narodzin architektury meczetów. Jednak wraz z ekspansją islamu w Azji Środkowej i Południowej, a następnie w Afryce Północnej i na Półwyspie Iberyjskim, rozwija się na tych terenach architektura meczetów, wprowadzając jednocześnie nowe rozwiązania architektoniczne i dekoracyjne. W zdecydowany sposób nastąpiło tym samym wzbogacenie sztuki islamskiej. Rozwój potęgi imperium osmańskiego nie pozostał bez wpływu na architekturę meczetów. Już w XVI w. wypracowano własny charakterystyczny – osmański – styl, który stał się niejako znakiem rozpoznawczym architektury meczetów na kilka wieków. Ważnym i ciekawym etapem w historii architektury meczetowej są ostatnie trzy wieki, począwszy od ok. połowy XIX w. Na kanwie przemian w społeczeństwie muzułmańskim, coraz częściej ulegającym dominacji zachodnich potęg politycznych, nastąpiło poszukiwanie niejako „narodowego” stylu w architekturze, głównie meczetów. Po stu latach, od połowy XX wieku trend ten jest widoczny już bardzo jasno (np. meczety w Dżakarcie czy Islamabadzie). Na dziś można powiedzieć, że swoistym podsumowaniem dziejów architektury meczetów jest meczet w Aby Dhabi oddany wiernym w pierwszej dekadzie XXI w. Omówienie jego architektury i symboliki kończy przegląd dziejów architektury meczetów w tym cyklu wykładów monograficznych. Ze względu na ograniczony czas trwania tego cyklu pominięte zostały meczety europejskie (z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego i niektórych przykładów bałkańskich) czy amerykańskie. Obiekty z tych (i jeszcze innych) terenów wymagają osobnego cyklu wykładów.

Prorok Muhammad; narodziny i rozwój islamu.

Arabski podbój Bliskiego Wschodu; kalifat Umajjadów.

Al-Quds-Jerozolima: święte miasto islamu; Haram asz-Szarif; Kubbat as-Sachra; polityczna

i budowlana działalność kalifa Adb al-Malika.

Świat islamu w czasach kalifatu bagdadzkiego (Abbasydów): historia i architektura.

Afryka Północna i Półwysep Iberyjski za czasów Umajjadów (750-1000).

Ekspansja islamu w Azji Środkowej (IX-XIII w.): architektura i sztuka meczetów.

Meczety Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej w czasach Fatymidów.

Bliski Wschód i Afryka Północna w XI-XIII w. (czasy Seldżuków i Ajjubidów).

Architektura muzułmańska w Maghrebie i Al-Andalus w XI-XIII w.

Ekspansja na Bliskim Wschodzie i w Europie Południowej Osmanów; architektura meczetów osmańskich; działalność architektoniczna Sinana.

Kultura i architektura Mameluków.

Azja Południowa w czasach Wielkich Mogołów (architektura i sztuka meczetów).

Architektura i sztuka meczetów w Iranie pod rządami Safawidów.

Świat islamu w XIX w.

Architektura meczetów w XX i XXI w.: pomiędzy formą historyczną a poszukiwaniem nowych wzorów.

Literatura:

Barska A., Meczety algierskie wobec współczesności, „Przegląd Orientalistyczny” ½, 1998, s. 113-120.

Ettinghausen R., Grabar O., Jenkins-Madina M., Sztuka i architektura islamu 650-1250, Warszawa 2007.

Hamdoun M., The minaret in Islamic Arab Architecture, „Czasopismo Techniczne”, z. 3 (2003), s. 37-51.

Nowogórski P., Fundacja sanktuarium Kubbat as-Sachra wyrazdm pobożności lub polityki kalifa Adb al-Malika Ibn Marwana, „Saeculum Christianum”, 24 (2017), s. 39-46.

Piątek Ł., Architektura Wielkiego Meczetu Umajjadów w Damaszku, w: Azja i Afryka: inność, odmienność, różnorodność, Warszawa 2014.

Shahab Z., Evolution of the architecture of mosques in Iran (seventh to eighteenth centuries), “Przestrzeń, Urbanistyka, Architektura”, 2 (2018), s. 101-108.

Sinan: Architect of Suleyman the Magnificent and the Ottoman Golden Age, Thames&Hudson 1992.

The Haghia Sophia: The history of the famous church and mosque, Charles River Edition 2014.

Weiss A., Meczet Hassana II w Casablance jako przykład nowoczesnej koncepcji architektonicznej czerpiącej wzory z tradycji sztuki Maghrebu i Analuzji z czasów panowania Almohadów, w: Współczesne Maroko, Kraków 2017, s. 113-135.

Wymagania wstępne:

Brak

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-1 (2024-05-13)