Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Gramatyka historyczna języka polskiego (morfologia)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-FP-I-2-GHJPMorf-C Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Gramatyka historyczna języka polskiego (morfologia)
Jednostka: Wydział Nauk Humanistycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 2.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

wpisz symbol/symbole efektów kształcenia: W02; U05; K01;

Skrócony opis:

Poziom przedmiotu: podstawowy.

Cele przedmiotu:

student nabywa praktycznych umiejętności rozpoznawania i interpretacji zmian językowych, jakie spowodowały przeobrażenia morfologiczne. Umie wytłumaczyć pochodzenie oboczności fonetycznych we współczesnym słownictwie polskim oraz we fleksji. Nabywa wiedzy na temat historii piśmiennictwa polskiego. Zna i rozpoznaje zabytki języka polskiego, umie przeczytać i zanalizować teksty staropolskie, potrafi określić pozycję języka polskiego na tle grupy pozostałych języków słowiańskich. Jest przygotowany do studiowania literatury staropolskiej.

Wymagania wstępne: znajomość gramatyki opisowej współczesnego języka polskiego oraz fonetyki (z poprzedniego semestru).

Pełny opis:

Przedmioty i programy, które trzeba zaliczyć wcześniej: gramatyka opisowa współczesnego języka polskiego, fonetyka, uczestnictwo w wykładach z gramatyki historycznej języka polskiego.

uzyskanie pozytywnej oceny ze sprawdzianu pisemnego i odpowiedzi ustnej.

PLAN ZAJĘĆ:

I. Różne zjawiska związane z rozwojem deklinacji: tendencje do uproszczeń i komplikacji odmiany, pozostałości dualisu, oboczności w tematach rzeczowników (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 201-226). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

II. Odmiana rzeczowników: deklinacja męska. Tendencje do uproszczeń i komplikacji odmiany (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 201-226). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

III. Odmiana rzeczowników: deklinacja żeńska. Tendencje do uproszczeń i komplikacji odmiany (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 201-226). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

IV. Odmiana rzeczowników: deklinacja nijaka (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 201-226). Odmiana rzeczowników: deklinacja mieszana (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 220-222). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

V. Odmiana zaimków (Strutyński 2000:118-124). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

VI. Przymiotnik: powstanie złożonej odmiany, stosunek form prostych do złożonych, stopniowanie (Moszyński 2006: 269-281). Ćwiczenia na tekstach staropolskich

VII. Liczebniki (Strutyński 2000: 130-133). Repetytorium z fleksji imiennej. Ćwiczenia na tekstach staropolskich

VIII. Wprowadzenie do fleksji werbalnej: kategorie, tematy i koniugacje czasownika

(Strutyński 2000: 134-137). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

IX. Formy powstałe od tematu czasu teraźniejszego (Strutyński 137-149). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

X. Formy powstałe od tematu czasu przeszłego (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2006: 303-320). Ćwiczenia na tekstach staropolskich

XI. Repetytorium z fleksji werbalnej. Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

XII. SPRAWDZIAN.

XIII. Omówienie sprawdzianu. Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

XIV. Tendencje rozwojowe polskiej fleksji imiennej i werbalnej. Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

XV. Repetytorium z fleksji imiennej i werbalnej.

Literatura:

1. Długosz-Kurczabowa K., Dubisz St. Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa 2001, Wyd. UW.

2. Karaś H., Gramatyka języka staro-cerkiewno-słowiańskiego. Materiały do ćwiczeń, Warszawa 1994.

3. Moszyński L. Wstęp do filologii słowiańskiej, wyd. II zmienione, Warszawa 2006, PWN.

4. Stieber Z. Historyczna i współczesna fonologia języka polskiego, Warszawa 1966, PWN.

5. Strutyński J., Elementy gramatyki historycznej języka polskiego, Wydanie 8, Kraków 2000.

6. Walczak B., Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław 1999.

7. Teksty staropolskie, analizy i interpretacje pod red. Wandy Decyk-Zięby i Stanisława Dubisza, Warszawa 2003, Wyd. UW.

8. Kuraszkiewicz W.,Podstawowe wiadomości z gramatyki historycznej języka polskiego, Warszawa 1970.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

EK z dziedziny wiedzy:

student zna podstawową terminologię z zakresu językoznawstwa.

EK z dziedziny umiejętności: student potrafi posługiwać się podstawowymi narzędziami badawczymi z zakresu językoznawstwa, umie samodzielnie przeprowadzić analizę zjawisk językowych.

EK z dziedziny kompetencji społecznych: student ma świadomość poziomu swojej wiedzy, rozumie potrzebę uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze przez całe życie.

Opis ECTS: udział w zajęciach - 30 godz.

przygotowanie do ćwiczeń -20 godz.

konsultacje - 10 godzin

przygotowanie do zaliczenia - 30 godzin

suma: 90 godzin/30 = 3 pkt ECTS

Aby zdobyć 3 pkt ECTS:

na ocenę bardzo dobrą - student spełnia kryteria na ocenę dobrą oraz rozpoznaje teksty, nazywając je, przeprowadza ich charakterystykę; potrafi wymienić procesy, podać wyjątki od nich, uzasadnić analogie i oboczności;

potrafi nazwać i zinterpretować cechy gwarowe w tekstach, umie odnieść je do współczesności;

umie przeprowadzić charakterystykę porównawczą tekstów z XV i XIV w, ze szczególnym uwzględnieniem grafii, końcówek pierwotnych i wtórnych oraz gwarowych;

potrafi wyróżnić i wymienić tendencje do uproszczenia i komplikacji odmiany rzeczowników;

umie rozpoznać typy koniugacji czasowników w tekstach i odnieść je do współczesnych form;

używa sprawnie rozszerzonej terminologii z dziedziny językoznawstwa historycznego.

Na ocenę dobrą - student spełnia kryteria na ocenę dostateczną oraz dodatkowo rozpoznaje w tekstach procesy fonetyczne i morfonologiczne, rekonstruuje stan wcześniejszy wyrazu;

przy analizie tekstu wyjaśnia leksykę archaiczną;

porównuje teksty z XIV i XV wieku.

Na ocenę dostateczną - student zna podstawową terminologię z zakresu gramatyki historycznej języka polskiego;

potrafi wymienić procesy i poprzeć je przykładami;

rozpoznaje cechy gwarowe w tekstach staropolskich;

zna zasady grafii staropolskiej:

rozróżnia teksty staranne i mniej staranne;

tłumaczy teksty z XIV i XV wieku.

Na ocenę niedostateczną - student nie spełnia kryteriów na ocenę dostateczną.

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceny. Na ocenę składa się: obecność, ocena z odpowiedzi ustnej oraz z aktywności podczas ćwiczeń praktycznych na zajęciach, prace domowe, ocena z kolokwium pisemnego.

Na kolokwium wymagane jest m. in. interpretacja przykładów ze współczesnej polszczyzny - przeprowadzenie prawidłowej rekonstrukcji zmian morfologicznych, jakie dokonały się w danym wyrazie; podanie nazwy procesów

- interpretacja wybranych archaizmów fleksyjnych i leksykalnych zachowanych we współczesnym języku polskim;

- interpretacja współczesnego systemu fonologicznego (podanie przyczyn, jakie doprowadziły do takiego stanu).

Metoda oceny – 1 p. za każdą prawidłową odpowiedź.

Warunek zaliczenia kolokwium – uzyskanie min 55% prawidłowych odpowiedzi.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-01 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Dąbrowska-Kamińska, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Rozwojowi fleksji imiennej i werbalnej języka polskiego towarzyszą liczne procesy, które należy należy dostrzec i zdefiniować w analizowanych tekstach staropolskich. Poznana teoria zostanie wykorzystana podczas ćwiczeń praktycznych.

Wymagania wstępne:

Student powinien posługiwać się podstawowymi narzędziami z zakresu językoznawstwa diachronicznego oraz posiadać wiedzę z gramatyki opisowej języka polskiego. Zaliczenie gramatyki historycznej języka polskiego z fonetyki umożliwi zrozumienie licznych zagadnień z zakresu rozwoju fleksji imiennej i werbalnej.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (zakończony)

Okres: 2021-02-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Dąbrowska-Kamińska, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Rozwojowi fleksji imiennej i werbalnej języka polskiego towarzyszą liczne procesy, które należy należy dostrzec i zdefiniować w analizowanych tekstach staropolskich. Poznana teoria zostanie wykorzystana podczas ćwiczeń praktycznych.

Wymagania wstępne:

Student powinien posługiwać się podstawowymi narzędziami z zakresu językoznawstwa diachronicznego oraz posiadać wiedzę z gramatyki opisowej języka polskiego. Zaliczenie gramatyki historycznej języka polskiego z fonetyki umożliwi zrozumienie licznych zagadnień z zakresu rozwoju fleksji imiennej i werbalnej.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.