Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Filozoficzne koncepcje kultury cz.I

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-KU-II-1-FiloKonKu Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Filozoficzne koncepcje kultury cz.I
Jednostka: Wydział Nauk Humanistycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

KU2_W01

KU2_W02

KU2_W03

KU2_W09


KU2_U05

KU2_U05

KU2_U06

KU2_U11

KU2_U15

Skrócony opis:

Spośród rozmaitych perspektyw analizy fenomenu kultury chronologicznie pierwszą była perspektywa filozoficzna. Celem zajęć będzie zapoznanie się z kilkoma głównymi filozoficznymi perspektywami rozumienia kultury: jej genezy oraz form. Omówione zostaną koncepcje takich filozofów jak: Vico, Herder, Hegel, Marks, Cassirer i Benjamin.

Pełny opis:

Spośród rozmaitych perspektyw analizy fenomenu kultury chronologicznie pierwszą była perspektywa filozoficzna. Wiele z podstawowych zagadnień dotyczących kultury było dyskutowanych już na gruncie filozofii greckiej. W myśli nowożytnej ranga refleksji nad kulturą systematycznie rosła, aż do wyłonienia się odrębnej dyscypliny filozoficznej – filozofii kultury.

Filozoficzne teorie kultury okazują się pochodną koncepcji antropologicznych. W świetle teorii człowieka jako bytu „naznaczonego brakiem” kultura jawi się jako zestaw protez, dzięki którym człowiek kompensuje biologiczne braki (Protagoras, Herder, Gehlen).

W świetle odmiennej antropologii, postrzegającej człowieka jako byt "doposażony", kultura jawi się jako zbiór form twórczego odnoszenia się człowieka do świata: poprzez język, mit, sztukę, religię, historię, naukę, technikę i prawo, etc.

Literatura:

LEKTURY PODSTAWOWE:

1/ Horkheimer, Adorno, Odyseusz albo mit Oświecenia, [w:] Dialektyka Oświecenia, tłum. M. Łukasiewicz, Warszawa 1994, s. 60-97.

2/ Platon, Mit Prometeusza [w:] Protagoras (309-328) s tłum. L. Regner, Warszawa 1995.

3/ G. Vico, Nauka nowa, tłum. J. Jakubowicz, Warszawa 1966, s. 154-245.

4/ E. Cassirer, Esej o człowieku, tłum. A. Staniewska, Warszawa 1977, s. 77-158.

5. H. Blumenberg, Wtargnięcie nazwy w bezimienny chaos, [w:] Praca nad mitem, Warszawa 2009, s. 32-56.

6/ L. Kołakowski, Mit w kulturze analgetyków, [w:] Obecność mitu, Warszawa 2003, s. 86-110.

7/ A. Warburg, Obrazy z terytorium Indian Pueblo w Ameryce Północnej, tłum. P. Sosnowska, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa 2-3 (293-294) 2011, s. 41-54.

8/ J. Frazer, Ludzie jako kozły ofiarne w starożytności klasycznej, tłum. H. Krzeczkowski [w:] Złota gałąź, Warszawa 1962, s. 451-458.

9/ S. Freud, Totem i tabu, tłum. M. Poręba, R. Reszke [w:] Pisma społeczne, Warszawa 1998, 241-375.

10/ R. Girard, Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, tłum. E. Burska, Warszawa 2002.

11/ M. Mauss, Szkic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwa archaicznych, przeł. K. Pomian, [w:] tenże, Socjologia i antropologia, Warszawa 1973, s. 211-415

12/ K. Marks, Fetyszyzm towarowy i jego tajemnica, [w:] Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej, t. 1.

13. W. Benjamin, Paryż, stolica XIX wieku, tłum I. Kania, [w:] W. Benjamin, Pasaże, Kraków 2006, s. 33-61.

LITERATURY UZUPEŁNIAJĄCE:

H. Blumenberg, Recepcja źródeł tworzy źródła recepcji, [w:] Praca nad mitem, Warszawa 2009, s. 285-328.

E. Cassirer, Pojęcie formy symbolicznej w budowie nauk humanistycznych, tłum. B. Andrzejewski, [w:] Symbol i język, Poznań 1995, s. 11-43.

J. Habermas, Wyzwalająca moc symbolicznego formowania. Humanistyczne dziedzictwo Ernsta Cassirera i Biblioteka Warburga [w:] Od wrażenia zmysłowego do symbolicznego wyrazu, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2004, s. 5-33.

E. Cassirer, Mit państwa, tłum. A. Staniewska, Warszawa 2006.

J. Taubes, Kultura i ideologia, tłum. A. Serafin [w:] Apokalipsa i polityka, Warszawa 2012, s. 325-347.

H. Sedlmayr, Muzeum tłum. D. Bęben i M. Mozler-Wawrzinek, [w:] Muzeum sztuki. Antologia, red. M. Popczyk, Kraków 2005, s. 47-58.

H. Böhme, Fetyszyzm i kultura. Inna teoria nowoczesności, przeł. M. Falkowski, Warszawa 2012.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

Student uczestniczący w konwersatorium rozumie zależność między koncepcjami antropologicznymi a teoriami kultury: między koncepcją "ubogiego" człowieczeństwa i koncepcją kultury jako rekompensaty oraz koncepcją "bogatego" człowieczeństwa i koncepcją kultury jako działalności symbolicznej.

Potrafi scharakteryzować podstawowe formy ekspresji symbolicznej, takie jak język, mit, sztuka i religia. Zna i potrafi analizować klasyczne teksty z dziedziny filozofii kultury.

Metody i kryteria oceniania:

Praca na zajęciach ma charakter wykładu konwersatoryjnego (wykładu połączonego z aktywnością samych słuchaczy). Niekiedy będziemy korzystać z metody referatów oraz z analizy tekstów.

Warunkiem zaliczenia zajęć jest napisanie pracy zaliczeniowej (ośmiostronicowego eseju na temat wybranego klasycznego tekstu z zakresu filozofii kultury) oraz zaliczenie sprawdzianu weryfikującego całość wiedzy zdobytej podczas zajęć oraz przeczytanych lektur.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-01 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Robert Pawlik, Agnieszka Smaga
Prowadzący grup: Robert Pawlik
Strona przedmiotu: https://teams.microsoft.com/l/channel/19%3a6b30b646b5cb4676b3945a2790d2a362%40thread.tacv2/Og%25C3%25B3lny?groupId=a1b3f0f0-f2db-4d9d-9258-b55e5ce588d3&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs)

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Spośród rozmaitych perspektyw analizy fenomenu kultury chronologicznie pierwszą była perspektywa filozoficzna. Celem zajęć będzie zapoznanie się z kilkoma głównymi filozoficznymi perspektywami rozumienia kultury: jej genezy oraz form. Omówione zostaną koncepcje takich filozofów jak: Platon, Protagoras, Vico, Cassirer i Blumenberg.

Literatura:

LEKTURY PODSTAWOWE:

Platon, Protagoras (309-328), tłum. L. Regner, Warszawa 1995.

G. Vico, Nauka nowa, tłum. J. Jakubowicz, Warszawa 1966, s. 154-245.

F.Th. Vischer, Symbol, tłum. P. Napiwodzki, Stan Rzeczy, 8 (2015).

E. Cassirer, Esej o człowieku, tłum. A. Staniewska, Warszawa 1977, s. 77-158.

H. Blumenberg, Wtargnięcie nazwy w bezimienny chaos, [w:] Praca nad mitem, Warszawa 2009, s. 32-56.

J. Frazer, Złota gałąź, Warszawa 1962.

H. Usener, Kereunos, tłum. P. Napiwodzki [w druku].

A. Warburg, Obrazy z terytorium Indian Pueblo w Ameryce Północnej, tłum. P. Sosnowska, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa 2-3 (293-294) 2011, s. 41-54.

S. Freud, Totem i tabu, tłum. M. Poręba, R. Reszke [w:] Pisma społeczne, Warszawa 1998, 241-375.

R. Girard, Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, tłum. E. Burska, Warszawa 2002.

Literatura uzupełniajaca:

J. Habermas, Wyzwalająca moc symbolicznego formowania. Humanistyczne dziedzictwo Ernsta Cassirera i Biblioteka Warburga [w:] Od wrażenia zmysłowego do symbolicznego wyrazu, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2004, s. 5-33.

Wymagania wstępne:

Brak wymagań wstępnych

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (zakończony)

Okres: 2021-02-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Robert Pawlik, Agnieszka Smaga
Prowadzący grup: Robert Pawlik
Strona przedmiotu: https://teams.microsoft.com/l/channel/19%3aa6b71351f7384daeaac42b299d970007%40thread.tacv2/Og%25C3%25B3lny?groupId=af8431a9-5131-499b-9b12-a5c79fe4a1de&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Spośród rozmaitych perspektyw analizy fenomenu kultury chronologicznie pierwszą była perspektywa filozoficzna. Celem zajęć będzie zapoznanie się z kilkoma głównymi filozoficznymi perspektywami rozumienia kultury: jej genezy oraz form. Omówione zostaną koncepcje takich filozofów jak: Platon, Protagoras, Vico, Cassirer i Blumenberg.

Pełny opis:

Spośród rozmaitych perspektyw analizy fenomenu kultury chronologicznie pierwszą była perspektywa filozoficzna. Wiele z podstawowych zagadnień dotyczących kultury było dyskutowanych już na gruncie filozofii greckiej. W myśli nowożytnej ranga refleksji nad kulturą systematycznie rosła, aż do wyłonienia się odrębnej dyscypliny filozoficznej – filozofii kultury.

Filozoficzne teorie kultury okazują się pochodną koncepcji antropologicznych. W świetle teorii człowieka jako bytu „naznaczonego brakiem” kultura jawi się jako zestaw protez, dzięki którym człowiek kompensuje sobie biologiczne braki (Protagoras, Herder, Gehlen).

W świetle antropologii postrzegającej człowieka jako byt przekraczający naturę rozumnością lub zdolnością symbolizacji, kultura jawi się jako zbiór form rozumnego lub twórczego odnoszenia się człowieka do świata. Odniesienie to wyraża się w języku, micie, sztuce, religii, historii, nauce, technice, prawie, etc.

Literatura:

LEKTURY PODSTAWOWE:

1/ Platon, Protagoras (309-328- Mit Prometeusza), tłum. L. Regner, Warszawa 1995.

2/.F.Th. Vischer, Symbol, Stan Rzeczy, 8 (2015), s.17-34.

3/ E. Cassirer, Esej o człowieku, tłum. A. Staniewska, Warszawa 1977, s. 77-158.

4/ G. Vico, Nauka nowa, tłum. J. Jakubowicz, Warszawa 1966, s. 154-245.

5/ H. Usener, Keraunos. Przyczynek do historii pewnego wyobrażenia religijnego, Załącznik kulturoznawczy 7 (2020), s. 619-670.

6/. H. Blumenberg, Wtargnięcie nazwy w bezimienny chaos, [w:] Praca nad mitem, Warszawa 2009, s. 32-56.

7/ G. Frazer, Magia sympatyczna, [w:] Złota gałąź, tłum. H. Krzeczkowski, 1962, s. 42- 89.

8/ A. Warburg, Obrazy z terytorium Indian Pueblo w Ameryce Północnej, tłum. P. Sosnowska, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa 2-3 (293-294) 2011, s. 41-54.

9/ S. Freud, Totem i tabu, tłum. M. Poręba, R. Reszke [w:] Pisma społeczne, Warszawa 1998,

10/ R. Girard, Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, tłum. E. Burska, Warszawa 2002.241-375.

Literatura uzupełniająca:

I.Berlin, Giambattista Vico i historia kultury, [w:] Pokrzywione drzewo człowieczeństwa, tłum. M. Pietrzak-Merta, Warszawa 2004 s. 43-60.

H. Blumenberg, Paradygmaty dla metaforologii, przeł. Bogdan Baran, Aletheia, Warszawa 2017.

E. Cassirer, Symbol i język, tłum. B. Andrzejewski Poznań 1995.

M. Horkheimer, Th.W. Adorno, Odyseusz albo mit Oświecenia, [w:] Dialektyka Oświecenia, tłum. M. Łukasiewicz, Warszawa 1994, s. 60-97.

J. Habermas, Wyzwalająca moc symbolicznego formowania. Humanistyczne dziedzictwo Ernsta Cassirera i Biblioteka Warburga [w:] Od wrażenia zmysłowego do symbolicznego wyrazu, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2004, s. 5-33.

H. White, Tropika historii: struktura głęboka Nauki Nowej, [w:] Poetyka pisarstwa historycznego, tłum. E. Domańska, Kraków 2000, s.237-267.

L. Wittgenstein, Uwagi o „Złotej gałęzi” Frazera, tłum. A. Orzechowski, Warszawa 1998.

Wymagania wstępne:

Brak wymagań wstępnych

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.