Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Organy ochrony prawnej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WP-PRZ-OOP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Organy ochrony prawnej
Jednostka: Wydział Prawa i Administracji
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla I roku prawa niestacjonarnego
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

PR_W04, PR_W05

Skrócony opis:

Przedmiot ma za cel przedstawić rodzaje i cel ochrony prawnej, a także strukturę i zasady organizacji i funkcjonowania organów ochrony prawnej według następującej struktury klasyfikacyjnej:

I.ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

II.ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

III.NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III.1.Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej

III.2.Organy ścigania karnego

III.3.Rzecznicy interesu publicznego

III.4.Korporacyjne organy pomocy prawnej

III.5.Organy zastępstwa procesowego

III.6.Organy policji administracyjnej

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

Pełny opis:

I. ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

1. Pojęcia podstawowe. Przedmiot nauczania. Ustrój organów ochrony prawnej a organizacja wymiaru sprawiedliwości. Podstawy prawne organizacji wymiaru sprawiedliwości. Zakres przedmiotowy organów władzy wykonawczej.

2.Ochrona prawna. Pojęcia i definicje podstawowe. Zakres podmiotowy i przedmiotowy. Opieka prawna. Kontrola i nadzór. Pomoc prawna.

3.Standardy międzynarodowych aktów prawnych. Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r.

4.Konstytucyjne gwarancje ochrony praw człowieka i obywatela. Prawa i wolności. Środki ochrony prawnej.

5.Monteskiuszowska teoria trójpodziału władz. Koncepcja Monteskiusza i koncepcja Johna Locka. Współczesne konotacje konstytucyjne.

6.Źródła prawa. Podstawy konstytucyjne organów ochrony prawa. Ustawy kompetencyjne.

7.System organów wymiaru sprawiedliwości i ochrona prawna wykonywana przez wyodrębnione organy (urzędy, agencje, instytucje, służby, straże, inspekcje).

8. Klasyfikacja organów ochrony prawnej. Niesądowe organy ochrony prawnej (konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej, rzecznicy interesu publicznego, korporacyjne organy pomocy prawnej i organy zastępstwa procesowego, organy ścigania karnego, organy policji administracyjnej). Organy władzy sądowniczej (Krajowa Rada Sądownictwa, Sąd Najwyższy, sądownictwo powszechne, sądownictwo wojskowe, sądownictwo administracyjne, Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu). Władza sądownicza Trybunałów, organy quasi sądowe, sądownictwo międzynarodowe.

II. ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

1.Sądowy wymiar sprawiedliwości. Ustrój wymiaru sprawiedliwości. Sądownictwo powszechne. Kwestia finansowania sądów powszechnych.

2.Krajowa Rada Sądownictwa. Miejsce w systemie trójpodziału władz. Skład. Kompetencje. Charakter instytucjonalny. Relacja władzy sądowniczej do innych władz. Nadzór administracyjny nad sądownictwem.

3.Sąd Najwyższy. Podstawa kompetencyjna. Organizacja, zadania i funkcjonowanie Sądu Najwyższego. Rola orzeczeń Sądu Najwyższego. Relacja Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego. Prerogatywy judykacyjne i nadzorcze Sądu Najwyższego (m. in. zatwierdzenie wyników wyborów powszechnych).

4.Minister Sprawiedliwości i jego nadzorcza rola w systemie władzy sądowniczej. Pozycja konstytucyjna i prawno-organizacyjna.

5.Sądy powszechne. Organizacja, kompetencje i zasady funkcjonowania sądów powszechnych. Sądy apelacyjne. Sądy okręgowe. Sądy rejonowe.

6.Sądy wojskowe. Ustrój i organizacja. Charakter sądów wojskowych. Miejsce sądów wojskowych w wymiarze sprawiedliwości. Ustrój i organizacja sądów wojskowych. Sądy garnizonowe. Okręgowe sądy wojskowe. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego.

7.Sądownictwo administracyjne. Ustrój i organizacja sądów administracyjnych. Wojewódzkie sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny i jego rola. Kompetencje sądów administracyjnych.

8.Sędziowie. Sędziowie sądów powszechnych. Sędziowie sądów wojskowych. Sędziowie sądów administracyjnych. Kryteria doboru kandydatów na sędziów w poszczególnych sądach. Aplikanci sądowi. Samorząd sędziowski. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Niezależność sądów i niezawisłość sędziowska. Gwarancje niezawisłości sędziowskiej.

9.Ławnicy. Pozycja ławnika. Status organizacyjno-prawny. Dobór ławników do sądów powszechnych. Rola ławników w wymiarze sprawiedliwości. Odpowiedzialność ławników. Ławnicy a sędziowie przysięgli.

10.Kuratorzy. Referendarze sądowi. Asystenci sędziów. Miejsce i rola w wymiarze sprawiedliwości.

11.Władza sądownicza Trybunałów. Konstytucyjne uwarunkowania Trybunałów. Relacja Trybunałów krajowych do Trybunałów Międzynarodowych.

12.Trybunał Stanu. Zakres właściwości podmiotowej i przedmiotowej Trybunału Stanu. Ustrój i organizacja Trybunału Stanu. Skład Trybunału Stanu. Sędziowie Trybunału Stanu. Kryteria doboru i tryb doboru. Procedura postępowania przed Trybunałem Stanu.

13.Trybunał Konstytucyjny. Szczególny charakter Trybunału Konstytucyjnego. Ustrój i organizacja Trybunału Konstytucyjnego. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Kryteria i procedura wyboru. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarga konstytucyjna. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do porządku prawa krajowego.

14.Organy quasi sądowe. Sądownictwo polubowne. Izby Morskie.

15.Sądownictwo międzynarodowe. Geneza i zakres regulacji Europejskiej Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności człowieka. Inne akty prawa międzynarodowego (Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945 r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r. Europejskie Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Zasady działania. Postępowanie przed ETPC. Podmioty uprawnione do występowania przed ETPC. Sędziowie ETPC. Wymogi formalne i przesłanki skargi do ETPC. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy. Pozycja i zadania. Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze. Zasady organizacji. Statut Rzymski MTK. Postępowanie przed MTK. Zakres jurysdykcji MTK. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Genewie. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Sędziowie MTS. Postępowanie przed MTS. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Podmioty uprawnione do występowania przed TSUE. Sąd. Prerogatywy. Charakter. Relacja pomiędzy TSUE a Sądem. Sąd do spraw Służby Publicznej. Arbitraż międzynarodowy.

III NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III. 1. Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej:

1.Najwyższa Izba Kontroli. Pojęcie i zakres kontroli państwowej. Zadania i kompetencje Najwyższej Izby Kontroli. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli. Postępowanie kontrolne. Sprawozdanie pokontrolne. Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Zadania. Kompetencje. Odpowiedzialność Prezesa.

2.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Pozycja ustrojowa. Kompetencje i zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Tryb powoływania członków i organizacja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Narzędzia sprawowania władzy przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

III.2 Organy ścigania karnego

1.Pojęcie i rodzaje organów ścigania karnego. Klasyfikacja organów ścigania karnego. Organy prokuratorskie i nieprokuratorskie. Organy wspomagające ściganie karne.

2.Prokuratura powszechnych jednostek organizacyjnych i wojskowych jednostek organizacyjnych. Pozycja ustrojowa prokuratury. Organy prokuratury. Immunitet prokuratorski. Zadania i organizacja powszechnych jednostek prokuratury. Zadania organizacyjno-ustrojowe prokuratury. Zasada hierarchicznego podporządkowania. Zasada jednolitości prokuratury. Zasada centralizmu organizacji. Zasada jednoosobowego kierownictwa. Zasada niezależności, Zasady substytucji, dewolucji oraz indyferencji. Prokuratorzy i asesorzy prokuratorscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja prokuratorska. Miejsce i rola Prokuratora Generalnego.

3.Instytut Pamięci Narodowej. Podstawa prawna. Cele Instytutu Pamięci Narodowej. Geneza powstania IPN. Kompetencje IPN. Uprawnienia śledcze IPN. Organizacja IPN. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów. Biuro Edukacji Publicznej. Biuro Lustracyjne. Problematyka lustracji.

4.Organy resortu spraw wewnętrznych

A. Policja (ustrój i organizacja Policji). Organy Policji. Zakres kompetencji Policji. Zakres zadań i uprawnień Policji. Prawa i obowiązki policjanta. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów. Współpraca międzynarodowa Policji.

B. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Pozycja Ustrojowa. Organizacja i struktura). Zakres kompetencji i zadania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

C. Agencja Wywiadu (Organizacja Agencji Wywiadu. Pozycja ustrojowa Agencji Wywiadu). Kompetencje i uprawnienia Agencji Wywiadu.

D. Centralne Biuro Antykorupcyjne. Podstawa prawna. Struktura organizacyjna CBA. Zadania i funkcje CBA. Uprawnienia procesowe CBA. Miejsce CBA w strukturze służb specjalnych. Czynności kontrolne. Status funkcjonariuszy. Odpowiedzialność dyscyplinarna.

5. Organy wojskowego ścigania karnego.

A. Żandarmeria Wojskowa. Zakres działania i organizacja. Uprawnienia i obowiązki żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. Stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez Żandarmerię Wojskową. Wojskowe organy porządkowe.

B. Służba Kontrwywiadu Wojskowego. Pozycja ustrojowa. Zadania i kompetencje oraz organizacja Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Kadra i stopnie. Odpowiedzialność karna i dyscyplinarna.

C. Służba Wywiadu Wojskowego. Organizacja i zadania Służby Wywiadu Wojskowego. Uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy. Przebieg służby. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna.

D. Służba Rozpoznania Sił Zbrojnych.

6.Organy skarbowej administracji publicznej.

Rodzaje finansowych organów ścigania karnego. Zakres kompetencji finansowych organów ścigania. Organizacja i struktura poszczególnych finansowych organów ścigania.

III.3 Rzecznicy interesu publicznego

1.Rzecznik Praw Obywatelskich. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Obywatelskich. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Organizacja Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Obywatelskich.

2.Rzecznik Praw Dziecka. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Dziecka. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Organizacja Biura Rzecznika Praw Dziecka. Wniosek do Rzecznika Praw Dziecka o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Dziecka.

3.Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich. Podstawy prawne działania. Zadania i procedura powołania.

4.Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Cele powołania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Pozycja ustrojowa Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zadania i uprawnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

5.Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Podstawa działania. Zadania i funkcjonowanie.

6.Kompetencje Rzecznika Ubezpieczonych. Podstawy prawne działania. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Ubezpieczonych. Uprawnienia Rzecznika Ubezpieczonych.

7.Kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Podstawa prawna. Zadania i kompetencje. Sposób powołania. Odpowiedzialność.

III.4 Korporacyjne organy pomocy prawnej

1.Adwokatura. Ustrój i organizacja. Samorząd adwokatury. Organy adwokatury. Zadania adwokata. Adwokaci i aplikanci adwokaccy. Odpowiedzialność dyscyplinarna adwokata. Aplikacja adwokacka. Adwokat w postępowaniu karnym, cywilnym i administracyjnym. Adwokat przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym.

2.Radcostwo prawne. Ustrój i organizacja. Wykonywanie zawodu radcy prawnego. Samorząd radców prawnych. Radcy prawni i aplikanci radcowscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna radcy prawnego. Aplikacja radcowska. Zadania radcy prawnego. Kompetencje radcy prawnego w postępowaniu karnym.

3.Notariat. Ustrój notariatu. Organizacja notariatu. Powoływanie i odwoływanie notariuszy. Zadania notariuszy. Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody. Samorząd notariatu. Aplikacja notarialna. Aplikanci i asesorzy notarialni. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Charakterystyka czynności notarialnych.

4.Doradcy podatkowi. Organizacyjne formy zrzeszania. Samorząd doradców podatkowych. Zakres uprawnień doradców podatkowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna doradców podatkowych.

5.Komornicy sądowi. Podstawy prawne organizacji. Kompetencje komornika. Powoływanie i odwoływanie komornika. Nadzór nad komornikami. Samorząd komorniczy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Koszty działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii. Komornicy i asesorzy komorniczy.

6.Rzecznicy patentowi. Organizacyjne formy działania. Zasady i warunki wykonywania zawodu. Samorząd rzeczników patentowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja rzecznikowska. Zakres kompetencji rzeczników patentowych.

III.5 Organy zastępstwa procesowego

1.Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Struktura instytucjonalna. Cele działania. Pojęcie interesu Skarbu Państwa. Zadania Prokuratorii Generalnej. Radcowie i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

III.6 Organy policji administracyjnej

1. Urzędy i agencje wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Urząd Dozoru Technicznego, Urząd Regulacji Energetyki, Urząd Żeglugi Śródlądowej, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, Urząd Transportu Kolejowego, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Polska Agencja Żeglugi Powietrznej.

2.Inspekcje państwowe wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Handlowa, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Transportu Drogowego, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcja Ochrony Środowiska, Inspektorzy Rybołówstwa Morskiego, Inspekcja Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwowa Inspekcja Sanitarna.

3.Państwowe służby specjalistyczne wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: SŁUŻBY FUNKCJONALNO-ORGANIZACYJNE(Służba Celna, Służba Więzienna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, Służba Geodezyjna i Kartograficzna, Generalny Konserwator Zabytków), SŁUŻBY FUNKCJONALNO-PREWENCYJNE(Służba Parków Narodowych, Służba Leśna, Służba Medycyny Pracy, Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna, Państwowa Służba Hydrogeologiczna).

4.Straże z uprawnieniami policji administracyjnej: Straż Graniczna, Straż Ochrony Kolei, Państwowa Straż Pożarna, Straże Gminne, Straż Leśna, Państwowa Straż Rybacka, Państwowa Straż Łowiecka, Lotniskowa Służba Ratowniczo-Gaśnicza.

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

1.Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Historia powstania i założenia ustawowe. Miejsce SKO jako organ wyższego stopnia. Ustrój SKO. Decyzje wydawane przez SKO. Kompetencje i zadania SKO.

2.Regionalna Izba Obrachunkowa. Podstawa Prawna. Organizacja i funkcjonowanie. Przeznaczenie. Charakterystyka postępowania.

Literatura:

LITERATURA PODSTAWOWA

J. Bodio, G. Borkowski, T. Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej. Część szczegółowa, Warszawa 2016.

M. Paździor, B. Szmulik (red.), Instytucje bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2012.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

S. Serafin, B. Szmulik, Organy ochrony prawnej RP, Warszawa 2010.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

EK1-Student posiada ogólną wiedzę na temat podstaw prawnych ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

EK2-Student posiada posiada wystarczająca wiedzę na temat podstaw prawnych ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

Potrafi wymienić poszczególne organy władzy sądowniczej oraz scharakteryzować ich organizację, zadania i zasady funkcjonowania.

EK3-Student posiada wystarczającą wiedzę na temat prawnych uwarunkowań organów ochrony prawnej. Potrafi dokonać wstępnego określenia przeznaczenia, struktury i zasad funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK4-Student ma wiedzę i potrafi wskazać charakterystyczne cechy i prawne uwarunkowania instytucjonalno-organizacyjne organów ochrony prawnej. Jest również w stanie podjąć się analizy podstawowe działania związane z praktyczną stroną działalności organów ochrony prawnej.

EK5-Student posiada wiedzę na temat poszczególnych organów ochrony prawnej, jest w stanie określić przeznaczenie, rolę i zasady działania określonego organu ochrony prawnej. Posiada również wiedzę praktyczną jak działa organ ochorny prawnej.

OPIS ECTS

Udział w wykładzie-24h

Analiza aktów normatywnych-20h

Lektura zalecanej literatury-20h

Praca warsztatowa(esej tematyczny)-36h

Suma godzin 100

Liczba punktów ECTS-4

Metody i kryteria oceniania:

W semestrze letnim roku akademickiego 2020/2021 zajęcia prowadzone są w formie kontaktu synchronicznego (z wykorzystaniem narzędzia MS Teams) ze wsparciem kontaktu asynchronicznego tj. z wykorzystaniem zakładki w programie MS Teams i stworzeniu w niej folderu "materiały dydaktyczne", gdzie zamieszczane będą materiały dydaktyczne wgrane przez wykładowców prowadzących zajęcia. Kod do zajęć został zamieszczony w sposób mailingowy poprzez wysłanie go przez USOS Mail do wszystkich studentów w obrębie danej grupy.

Metody dydaktyczne:

EK 1-5 osiągane zostana metodami w postaci przeprowadzenia wykładu informacyjno-problemowego połączonego - w niektórych przypadkach analizy konkretnego organu ochrony prawnej z tzw. case study.Metoda case study będzie miała za cel przedstawienie studentowi praktycznych zagadnień funkcjonowania i organizacji indywidualnego organu ochrony prawnej.

Sposoby weryfikacji efektów kształcenia:

EK1-5: esej pisemny (wcześniej przygotowany zestaw zagadnień problemowych zachęcających studenta nie tylko do analizy problemu pod względem prawnym, lecz także do sformułowania swoich wniosków i propozycji), możliwy również egzamin ustny, po uprzednim zasygnalizowaniu (wykorzystanie platformy MS Teams).

Kryteria oceniania:

Na ocenę ndst. (2):

EK 1: nie zna i nie rozumie istoty ochrony prawnej oraz systemu organizacji organów ochrony prawnej w polskim systemie prawa.

EK 2: nie potrafi scharakteryzować regulacji prawnych stanowiących podstawę do poznania zasad organizacji i funkcjonowania orangów ochrony prawnej.

EK 3: nie zna i nie rozumie wstępnego określenia przeznaczenia, struktury i zasad funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK 4: nie ma wiedzy na temat cech i prawnego uwarunkowania instytucjonalno-organizacyjnego organów ochrony prawnej. Nie jest również w stanie podjąć się analizy podstawowych działań związanych z praktyczną stroną działalności organów ochrony prawnej.

EK 5: nie potrafi określić przeznaczenia, roli ani zasad działania określonego organu ochrony prawnej. Nie wie co to jest ochrona prawna. Nie posiada również żadnej wiedzy praktycznej jak działa organ ochrony prawnej.

Na ocenę dst. (3):

EK 1: zna podstawy prawne ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. W stopniu bardzo podstawowym potrafi rozróżnić i rozumie podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

EK 2: w zasadzie prawidłowo charakteryzuje podstawy prawne ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. W stopniu podstawowym potrafi rozróżnić i rozumie podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

EK 3: ma wiedzę co do wstępnego określenia przeznaczenia, struktury i zasad funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK 4: ma wiedzę dostateczną i potrafi wskazać charakterystyczne cechy i prawne uwarunkowania instytucjonalno-organizacyjne organów ochrony prawnej. Jest również w stanie podjąć się analizy podstawowych problemów związanych z działaniem i praktyczną stroną funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK 5: w sposób dostateczny omawia zasady, podstawowe instytucje i przebieg działalności poszczególnych organów ochrony prawnej, jest w stanie określić przeznaczenie, rolę i zasady działania określonego organu ochrony prawnej. Posiada również dostateczną wiedzę praktyczną jak działa organ ochrony prawnej.

Na ocenę db. (4):

EK 1: dobrze zna i co do zasady rozumie podstawy prawne ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

EK 2: Student w zasadzie prawidłowo charakteryzuje podstawowe i bardziej złożone regulacje prawne w zakresie ogólnego zastosowania ochrony prawnej i struktury ochrony prawnej. Student posiada posiada dobrą wiedzę na temat podstaw prawnych ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej. Potrafi wymienić poszczególne organy władzy sądowniczej oraz scharakteryzować ich organizację, zadania i zasady funkcjonowania.

EK 3: Student w stopniu dobrym potrafi wskazać prawne uwarunkowania organów ochrony prawnej. W dobrze potrafi dokonać wstępnego określenia przeznaczenia, struktury i zasad funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK 4: ma ugruntowaną wiedzę na temat cech i prawnych uwarunkowań instytucjonalno-organizacyjnych organów ochrony prawnej. Jest również w stanie dobrze podjąć się analizy podstawowe działania związane z praktyczną stroną działalności organów ochrony prawnej.

EK 5: Student w stopniu dobrym posiada wiedzę na temat poszczególnych organów ochrony prawnej, jest w stanie określić przeznaczenie, rolę i zasady działania określonego organu ochrony prawnej. Posiada również wiedzę praktyczną jak działa organ ochrony prawnej.

Na ocenę bdb. (5):

EK 1: Student bardzo dobrze opanował wiedzę na temat podstaw prawnych ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej.

EK 2: Student posiada posiada bardzo dobrą wiedzę na temat podstaw prawnych ustroju i funkcjonowania organów ochrony prawnej. Bardzo dobrze potrafi rozróżnić i rozumie ich podział na organy władzy sądowniczej i niesądowe organy ochrony prawnej. Wzorowo potrafi wymienić poszczególne organy władzy sądowniczej oraz scharakteryzować ich organizację, zadania i zasady funkcjonowania.

EK 3: Student posiada bardzo dobrą wiedzę na temat prawnych uwarunkowań organów ochrony prawnej. Znakomicie potrafi dokonać wstępnego określenia przeznaczenia, struktury i zasad funkcjonowania organów ochrony prawnej.

EK 4: Student ma bardzo dobra wiedzę i potrafi wzorowo wskazać charakterystyczne cechy i prawne uwarunkowania instytucjonalno-organizacyjne organów ochrony prawnej. Jest również w stanie wzorowo podjąć się analizy wszystkich działań związanych z praktyczną stroną działalności organów ochrony prawnej.

EK 5: Student posiada bardzo dobrą wiedzę na temat poszczególnych organów ochrony prawnej, jest w stanie określić przeznaczenie, rolę i zasady działania określonego organu ochrony prawnej. Znakomicie rozróżnia rodzaje ochorny prawnej. W sposób wzorowy posiada również wiedzę praktyczną jak działa określony organ ochrony prawnej.

Praktyki zawodowe:

Przedmiot nie wymaga odbycia praktyk zawodowych.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-01 - 2020-09-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 16 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Wielec
Prowadzący grup: Marcin Wielec
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Wykład - Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

I.ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

II.ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

III. NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III.1.Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej

III.2.Organy ścigania karnego

III.3.Rzecznicy interesu publicznego

III.4.Korporacyjne organy pomocy prawnej

III.5.Organy zastępstwa procesowego

III.6.Organy policji administracyjnej

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

Pełny opis:

I. ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

1. Pojęcia podstawowe. Przedmiot nauczania. Ustrój organów ochrony prawnej a organizacja wymiaru sprawiedliwości. Podstawy prawne organizacji wymiaru sprawiedliwości. Zakres przedmiotowy organów władzy wykonawczej.

2.Ochrona prawna. Pojęcia i definicje podstawowe. Zakres podmiotowy i przedmiotowy. Opieka prawna. Kontrola i nadzór. Pomoc prawna.

3.Standardy międzynarodowych aktów prawnych. Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r.

4.Konstytucyjne gwarancje ochrony praw człowieka i obywatela. Prawa i wolności. Środki ochrony prawnej.

5.Monteskiuszowska teoria trójpodziału władz. Koncepcja Monteskiusza i koncepcja Johna Locka. Współczesne konotacje konstytucyjne.

6.Źródła prawa. Podstawy konstytucyjne organów ochrony prawa. Ustawy kompetencyjne.

7.System organów wymiaru sprawiedliwości i ochrona prawna wykonywana przez wyodrębnione organy (urzędy, agencje, instytucje, służby, straże, inspekcje).

8. Klasyfikacja organów ochrony prawnej. Niesądowe organy ochrony prawnej (konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej, rzecznicy interesu publicznego, korporacyjne organy pomocy prawnej i organy zastępstwa procesowego, organy ścigania karnego, organy policji administracyjnej). Organy władzy sądowniczej (Krajowa Rada Sądownictwa, Sąd Najwyższy, sądownictwo powszechne, sądownictwo wojskowe, sądownictwo administracyjne, Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu). Władza sądownicza Trybunałów, organy quasi sądowe, sądownictwo międzynarodowe.

II. ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

1.Sądowy wymiar sprawiedliwości. Ustrój wymiaru sprawiedliwości. Sądownictwo powszechne. Kwestia finansowania sądów powszechnych.

2.Krajowa Rada Sądownictwa. Miejsce w systemie trójpodziału władz. Skład. Kompetencje. Charakter instytucjonalny. Relacja władzy sądowniczej do innych władz. Nadzór administracyjny nad sądownictwem.

3.Sąd Najwyższy. Podstawa kompetencyjna. Organizacja, zadania i funkcjonowanie Sądu Najwyższego. Rola orzeczeń Sądu Najwyższego. Relacja Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego. Prerogatywy judykacyjne i nadzorcze Sądu Najwyższego (m. in. zatwierdzenie wyników wyborów powszechnych).

4.Minister Sprawiedliwości i jego nadzorcza rola w systemie władzy sądowniczej. Pozycja konstytucyjna i prawno-organizacyjna.

5.Sądy powszechne. Organizacja, kompetencje i zasady funkcjonowania sądów powszechnych. Sądy apelacyjne. Sądy okręgowe. Sądy rejonowe.

6.Sądy wojskowe. Ustrój i organizacja. Charakter sądów wojskowych. Miejsce sądów wojskowych w wymiarze sprawiedliwości. Ustrój i organizacja sądów wojskowych. Sądy garnizonowe. Okręgowe sądy wojskowe. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego.

7.Sądownictwo administracyjne. Ustrój i organizacja sądów administracyjnych. Wojewódzkie sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny i jego rola. Kompetencje sądów administracyjnych.

8.Sędziowie. Sędziowie sądów powszechnych. Sędziowie sądów wojskowych. Sędziowie sądów administracyjnych. Kryteria doboru kandydatów na sędziów w poszczególnych sądach. Aplikanci sądowi. Samorząd sędziowski. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Niezależność sądów i niezawisłość sędziowska. Gwarancje niezawisłości sędziowskiej.

9.Ławnicy. Pozycja ławnika. Status organizacyjno-prawny. Dobór ławników do sądów powszechnych. Rola ławników w wymiarze sprawiedliwości. Odpowiedzialność ławników. Ławnicy a sędziowie przysięgli.

10.Kuratorzy. Referendarze sądowi. Asystenci sędziów. Miejsce i rola w wymiarze sprawiedliwości.

11.Władza sądownicza Trybunałów. Konstytucyjne uwarunkowania Trybunałów. Relacja Trybunałów krajowych do Trybunałów Międzynarodowych.

12.Trybunał Stanu. Zakres właściwości podmiotowej i przedmiotowej Trybunału Stanu. Ustrój i organizacja Trybunału Stanu. Skład Trybunału Stanu. Sędziowie Trybunału Stanu. Kryteria doboru i tryb doboru. Procedura postępowania przed Trybunałem Stanu.

13.Trybunał Konstytucyjny. Szczególny charakter Trybunału Konstytucyjnego. Ustrój i organizacja Trybunału Konstytucyjnego. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Kryteria i procedura wyboru. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarga konstytucyjna. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do porządku prawa krajowego.

14.Organy quasi sądowe. Sądownictwo polubowne. Izby Morskie.

15.Sądownictwo międzynarodowe. Geneza i zakres regulacji Europejskiej Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności człowieka. Inne akty prawa międzynarodowego (Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945 r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r. Europejskie Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Zasady działania. Postępowanie przed ETPC. Podmioty uprawnione do występowania przed ETPC. Sędziowie ETPC. Wymogi formalne i przesłanki skargi do ETPC. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy. Pozycja i zadania. Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze. Zasady organizacji. Statut Rzymski MTK. Postępowanie przed MTK. Zakres jurysdykcji MTK. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Genewie. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Sędziowie MTS. Postępowanie przed MTS. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Podmioty uprawnione do występowania przed TSUE. Sąd. Prerogatywy. Charakter. Relacja pomiędzy TSUE a Sądem. Sąd do spraw Służby Publicznej. Arbitraż międzynarodowy.

III NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III. 1. Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej:

1.Najwyższa Izba Kontroli. Pojęcie i zakres kontroli państwowej. Zadania i kompetencje Najwyższej Izby Kontroli. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli. Postępowanie kontrolne. Sprawozdanie pokontrolne. Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Zadania. Kompetencje. Odpowiedzialność Prezesa.

2.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Pozycja ustrojowa. Kompetencje i zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Tryb powoływania członków i organizacja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Narzędzia sprawowania władzy przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

III.2 Organy ścigania karnego

1.Pojęcie i rodzaje organów ścigania karnego. Klasyfikacja organów ścigania karnego. Organy prokuratorskie i nieprokuratorskie. Organy wspomagające ściganie karne.

2.Prokuratura powszechnych jednostek organizacyjnych i wojskowych jednostek organizacyjnych. Pozycja ustrojowa prokuratury. Organy prokuratury. Immunitet prokuratorski. Zadania i organizacja powszechnych jednostek prokuratury. Zadania organizacyjno-ustrojowe prokuratury. Zasada hierarchicznego podporządkowania. Zasada jednolitości prokuratury. Zasada centralizmu organizacji. Zasada jednoosobowego kierownictwa. Zasada niezależności, Zasady substytucji, dewolucji oraz indyferencji. Prokuratorzy i asesorzy prokuratorscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja prokuratorska. Miejsce i rola Prokuratora Generalnego.

3.Instytut Pamięci Narodowej. Podstawa prawna. Cele Instytutu Pamięci Narodowej. Geneza powstania IPN. Kompetencje IPN. Uprawnienia śledcze IPN. Organizacja IPN. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów. Biuro Edukacji Publicznej. Biuro Lustracyjne. Problematyka lustracji.

4.Organy resortu spraw wewnętrznych

A. Policja (ustrój i organizacja Policji). Organy Policji. Zakres kompetencji Policji. Zakres zadań i uprawnień Policji. Prawa i obowiązki policjanta. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów. Współpraca międzynarodowa Policji.

B. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Pozycja Ustrojowa. Organizacja i struktura). Zakres kompetencji i zadania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

C. Agencja Wywiadu (Organizacja Agencji Wywiadu. Pozycja ustrojowa Agencji Wywiadu). Kompetencje i uprawnienia Agencji Wywiadu.

D. Centralne Biuro Antykorupcyjne. Podstawa prawna. Struktura organizacyjna CBA. Zadania i funkcje CBA. Uprawnienia procesowe CBA. Miejsce CBA w strukturze służb specjalnych. Czynności kontrolne. Status funkcjonariuszy. Odpowiedzialność dyscyplinarna.

5. Organy wojskowego ścigania karnego.

A. Żandarmeria Wojskowa. Zakres działania i organizacja. Uprawnienia i obowiązki żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. Stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez Żandarmerię Wojskową. Wojskowe organy porządkowe.

B. Służba Kontrwywiadu Wojskowego. Pozycja ustrojowa. Zadania i kompetencje oraz organizacja Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Kadra i stopnie. Odpowiedzialność karna i dyscyplinarna.

C. Służba Wywiadu Wojskowego. Organizacja i zadania Służby Wywiadu Wojskowego. Uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy. Przebieg służby. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna.

D. Służba Rozpoznania Sił Zbrojnych.

6.Organy skarbowej administracji publicznej.

Rodzaje finansowych organów ścigania karnego. Zakres kompetencji finansowych organów ścigania. Organizacja i struktura poszczególnych finansowych organów ścigania.

III.3 Rzecznicy interesu publicznego

1.Rzecznik Praw Obywatelskich. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Obywatelskich. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Organizacja Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Obywatelskich.

2.Rzecznik Praw Dziecka. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Dziecka. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Organizacja Biura Rzecznika Praw Dziecka. Wniosek do Rzecznika Praw Dziecka o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Dziecka.

3.Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich. Podstawy prawne działania. Zadania i procedura powołania.

4.Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Cele powołania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Pozycja ustrojowa Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zadania i uprawnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

5.Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Podstawa działania. Zadania i funkcjonowanie.

6.Kompetencje Rzecznika Ubezpieczonych. Podstawy prawne działania. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Ubezpieczonych. Uprawnienia Rzecznika Ubezpieczonych.

7.Kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Podstawa prawna. Zadania i kompetencje. Sposób powołania. Odpowiedzialność.

III.4 Korporacyjne organy pomocy prawnej

1.Adwokatura. Ustrój i organizacja. Samorząd adwokatury. Organy adwokatury. Zadania adwokata. Adwokaci i aplikanci adwokaccy. Odpowiedzialność dyscyplinarna adwokata. Aplikacja adwokacka. Adwokat w postępowaniu karnym, cywilnym i administracyjnym. Adwokat przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym.

2.Radcostwo prawne. Ustrój i organizacja. Wykonywanie zawodu radcy prawnego. Samorząd radców prawnych. Radcy prawni i aplikanci radcowscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna radcy prawnego. Aplikacja radcowska. Zadania radcy prawnego. Kompetencje radcy prawnego w postępowaniu karnym.

3.Notariat. Ustrój notariatu. Organizacja notariatu. Powoływanie i odwoływanie notariuszy. Zadania notariuszy. Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody. Samorząd notariatu. Aplikacja notarialna. Aplikanci i asesorzy notarialni. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Charakterystyka czynności notarialnych.

4.Doradcy podatkowi. Organizacyjne formy zrzeszania. Samorząd doradców podatkowych. Zakres uprawnień doradców podatkowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna doradców podatkowych.

5.Komornicy sądowi. Podstawy prawne organizacji. Kompetencje komornika. Powoływanie i odwoływanie komornika. Nadzór nad komornikami. Samorząd komorniczy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Koszty działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii. Komornicy i asesorzy komorniczy.

6.Rzecznicy patentowi. Organizacyjne formy działania. Zasady i warunki wykonywania zawodu. Samorząd rzeczników patentowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja rzecznikowska. Zakres kompetencji rzeczników patentowych.

III.5 Organy zastępstwa procesowego

1.Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Struktura instytucjonalna. Cele działania. Pojęcie interesu Skarbu Państwa. Zadania Prokuratorii Generalnej. Radcowie i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

III.6 Organy policji administracyjnej

1. Urzędy i agencje wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Urząd Dozoru Technicznego, Urząd Regulacji Energetyki, Urząd Żeglugi Śródlądowej, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, Urząd Transportu Kolejowego, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Polska Agencja Żeglugi Powietrznej.

2.Inspekcje państwowe wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Handlowa, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Transportu Drogowego, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcja Ochrony Środowiska, Inspektorzy Rybołówstwa Morskiego, Inspekcja Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwowa Inspekcja Sanitarna.

3.Państwowe służby specjalistyczne wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: SŁUŻBY FUNKCJONALNO-ORGANIZACYJNE(Służba Celna, Służba Więzienna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, Służba Geodezyjna i Kartograficzna, Generalny Konserwator Zabytków), SŁUŻBY FUNKCJONALNO-PREWENCYJNE(Służba Parków Narodowych, Służba Leśna, Służba Medycyny Pracy, Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna, Państwowa Służba Hydrogeologiczna).

4.Straże z uprawnieniami policji administracyjnej: Straż Graniczna, Straż Ochrony Kolei, Państwowa Straż Pożarna, Straże Gminne, Straż Leśna, Państwowa Straż Rybacka, Państwowa Straż Łowiecka, Lotniskowa Służba Ratowniczo-Gaśnicza.

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

1.Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Historia powstania i założenia ustawowe. Miejsce SKO jako organ wyższego stopnia. Ustrój SKO. Decyzje wydawane przez SKO. Kompetencje i zadania SKO.

2.Regionalna Izba Obrachunkowa. Podstawa Prawna. Organizacja i funkcjonowanie. Przeznaczenie. Charakterystyka postępowania.

Literatura:

LITERATURA PODSTAWOWA:

J. Bodio, G. Borkowski, T. Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej. Część szczególna, Warszawa 2016.

M. Paździor, B. Szmulik (red.), Instytucje bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2012.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

S. Serafin, B. Szmulik, Organy ochrony prawnej RP, Warszawa 2010.

S. Sagan, V. Serzhanova, Organy i korporacje ochrony prawa, Warszawa 2008.

Wymagania wstępne:

Student posiada informacje z nastepujących obszarów Wiedza o społeczeństwie, Prawo konstytucyjne, Wstęp do prawoznawstwa.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/21" (zakończony)

Okres: 2021-02-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 16 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Wielec
Prowadzący grup: Marcin Wielec
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Wykład - Egzaminacyjny
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Przedmiot ma za cel przedstawić rodzaje i cel ochrony prawnej, a także strukturę i zasady organizacji i funkcjonowania organów ochrony prawnej według następującej struktury klasyfikacyjnej:

I.ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

II.ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

III.NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III.1.Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej

III.2.Organy ścigania karnego

III.3.Rzecznicy interesu publicznego

III.4.Korporacyjne organy pomocy prawnej

III.5.Organy zastępstwa procesowego

III.6.Organy policji administracyjnej

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

Pełny opis:

I. ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE

1. Pojęcia podstawowe. Przedmiot nauczania. Ustrój organów ochrony prawnej a organizacja wymiaru sprawiedliwości. Podstawy prawne organizacji wymiaru sprawiedliwości. Zakres przedmiotowy organów władzy wykonawczej.

2.Ochrona prawna. Pojęcia i definicje podstawowe. Zakres podmiotowy i przedmiotowy. Opieka prawna. Kontrola i nadzór. Pomoc prawna.

3.Standardy międzynarodowych aktów prawnych. Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r.

4.Konstytucyjne gwarancje ochrony praw człowieka i obywatela. Prawa i wolności. Środki ochrony prawnej.

5.Monteskiuszowska teoria trójpodziału władz. Koncepcja Monteskiusza i koncepcja Johna Locka. Współczesne konotacje konstytucyjne.

6.Źródła prawa. Podstawy konstytucyjne organów ochrony prawa. Ustawy kompetencyjne.

7.System organów wymiaru sprawiedliwości i ochrona prawna wykonywana przez wyodrębnione organy (urzędy, agencje, instytucje, służby, straże, inspekcje).

8. Klasyfikacja organów ochrony prawnej. Niesądowe organy ochrony prawnej (konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej, rzecznicy interesu publicznego, korporacyjne organy pomocy prawnej i organy zastępstwa procesowego, organy ścigania karnego, organy policji administracyjnej). Organy władzy sądowniczej (Krajowa Rada Sądownictwa, Sąd Najwyższy, sądownictwo powszechne, sądownictwo wojskowe, sądownictwo administracyjne, Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu). Władza sądownicza Trybunałów, organy quasi sądowe, sądownictwo międzynarodowe.

II. ORGANY WŁADZY SĄDOWNICZEJ

1.Sądowy wymiar sprawiedliwości. Ustrój wymiaru sprawiedliwości. Sądownictwo powszechne. Kwestia finansowania sądów powszechnych.

2.Krajowa Rada Sądownictwa. Miejsce w systemie trójpodziału władz. Skład. Kompetencje. Charakter instytucjonalny. Relacja władzy sądowniczej do innych władz. Nadzór administracyjny nad sądownictwem.

3.Sąd Najwyższy. Podstawa kompetencyjna. Organizacja, zadania i funkcjonowanie Sądu Najwyższego. Rola orzeczeń Sądu Najwyższego. Relacja Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego. Prerogatywy judykacyjne i nadzorcze Sądu Najwyższego (m. in. zatwierdzenie wyników wyborów powszechnych).

4.Minister Sprawiedliwości i jego nadzorcza rola w systemie władzy sądowniczej. Pozycja konstytucyjna i prawno-organizacyjna.

5.Sądy powszechne. Organizacja, kompetencje i zasady funkcjonowania sądów powszechnych. Sądy apelacyjne. Sądy okręgowe. Sądy rejonowe.

6.Sądy wojskowe. Ustrój i organizacja. Charakter sądów wojskowych. Miejsce sądów wojskowych w wymiarze sprawiedliwości. Ustrój i organizacja sądów wojskowych. Sądy garnizonowe. Okręgowe sądy wojskowe. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego.

7.Sądownictwo administracyjne. Ustrój i organizacja sądów administracyjnych. Wojewódzkie sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny i jego rola. Kompetencje sądów administracyjnych.

8.Sędziowie. Sędziowie sądów powszechnych. Sędziowie sądów wojskowych. Sędziowie sądów administracyjnych. Kryteria doboru kandydatów na sędziów w poszczególnych sądach. Aplikanci sądowi. Samorząd sędziowski. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Niezależność sądów i niezawisłość sędziowska. Gwarancje niezawisłości sędziowskiej.

9.Ławnicy. Pozycja ławnika. Status organizacyjno-prawny. Dobór ławników do sądów powszechnych. Rola ławników w wymiarze sprawiedliwości. Odpowiedzialność ławników. Ławnicy a sędziowie przysięgli.

10.Kuratorzy. Referendarze sądowi. Asystenci sędziów. Miejsce i rola w wymiarze sprawiedliwości.

11.Władza sądownicza Trybunałów. Konstytucyjne uwarunkowania Trybunałów. Relacja Trybunałów krajowych do Trybunałów Międzynarodowych.

12.Trybunał Stanu. Zakres właściwości podmiotowej i przedmiotowej Trybunału Stanu. Ustrój i organizacja Trybunału Stanu. Skład Trybunału Stanu. Sędziowie Trybunału Stanu. Kryteria doboru i tryb doboru. Procedura postępowania przed Trybunałem Stanu.

13.Trybunał Konstytucyjny. Szczególny charakter Trybunału Konstytucyjnego. Ustrój i organizacja Trybunału Konstytucyjnego. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. Kryteria i procedura wyboru. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Skarga konstytucyjna. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do porządku prawa krajowego.

14.Organy quasi sądowe. Sądownictwo polubowne. Izby Morskie.

15.Sądownictwo międzynarodowe. Geneza i zakres regulacji Europejskiej Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności człowieka. Inne akty prawa międzynarodowego (Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945 r., Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych z 6 grudnia 1966 r., Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 r., Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 r. Europejskie Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Zasady działania. Postępowanie przed ETPC. Podmioty uprawnione do występowania przed ETPC. Sędziowie ETPC. Wymogi formalne i przesłanki skargi do ETPC. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy. Pozycja i zadania. Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze. Zasady organizacji. Statut Rzymski MTK. Postępowanie przed MTK. Zakres jurysdykcji MTK. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Genewie. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Sędziowie MTS. Postępowanie przed MTS. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu. Zakres jurysdykcji. Organizacja. Podmioty uprawnione do występowania przed TSUE. Sąd. Prerogatywy. Charakter. Relacja pomiędzy TSUE a Sądem. Sąd do spraw Służby Publicznej. Arbitraż międzynarodowy.

III NIESĄDOWE ORGANY OCHRONY PRAWNEJ

III. 1. Konstytucyjne organy kontroli i ochrony prawnej:

1.Najwyższa Izba Kontroli. Pojęcie i zakres kontroli państwowej. Zadania i kompetencje Najwyższej Izby Kontroli. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli. Postępowanie kontrolne. Sprawozdanie pokontrolne. Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Zadania. Kompetencje. Odpowiedzialność Prezesa.

2.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Pozycja ustrojowa. Kompetencje i zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Tryb powoływania członków i organizacja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Narzędzia sprawowania władzy przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

III.2 Organy ścigania karnego

1.Pojęcie i rodzaje organów ścigania karnego. Klasyfikacja organów ścigania karnego. Organy prokuratorskie i nieprokuratorskie. Organy wspomagające ściganie karne.

2.Prokuratura powszechnych jednostek organizacyjnych i wojskowych jednostek organizacyjnych. Pozycja ustrojowa prokuratury. Organy prokuratury. Immunitet prokuratorski. Zadania i organizacja powszechnych jednostek prokuratury. Zadania organizacyjno-ustrojowe prokuratury. Zasada hierarchicznego podporządkowania. Zasada jednolitości prokuratury. Zasada centralizmu organizacji. Zasada jednoosobowego kierownictwa. Zasada niezależności, Zasady substytucji, dewolucji oraz indyferencji. Prokuratorzy i asesorzy prokuratorscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja prokuratorska. Miejsce i rola Prokuratora Generalnego.

3.Instytut Pamięci Narodowej. Podstawa prawna. Cele Instytutu Pamięci Narodowej. Geneza powstania IPN. Kompetencje IPN. Uprawnienia śledcze IPN. Organizacja IPN. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów. Biuro Edukacji Publicznej. Biuro Lustracyjne. Problematyka lustracji.

4.Organy resortu spraw wewnętrznych

A. Policja (ustrój i organizacja Policji). Organy Policji. Zakres kompetencji Policji. Zakres zadań i uprawnień Policji. Prawa i obowiązki policjanta. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów. Współpraca międzynarodowa Policji.

B. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Pozycja Ustrojowa. Organizacja i struktura). Zakres kompetencji i zadania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

C. Agencja Wywiadu (Organizacja Agencji Wywiadu. Pozycja ustrojowa Agencji Wywiadu). Kompetencje i uprawnienia Agencji Wywiadu.

D. Centralne Biuro Antykorupcyjne. Podstawa prawna. Struktura organizacyjna CBA. Zadania i funkcje CBA. Uprawnienia procesowe CBA. Miejsce CBA w strukturze służb specjalnych. Czynności kontrolne. Status funkcjonariuszy. Odpowiedzialność dyscyplinarna.

5. Organy wojskowego ścigania karnego

A. Żandarmeria Wojskowa. Zakres działania i organizacja. Uprawnienia i obowiązki żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. Stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez Żandarmerię Wojskową. Wojskowe organy porządkowe.

B. Służba Kontrwywiadu Wojskowego. Pozycja ustrojowa. Zadania i kompetencje oraz organizacja Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Kadra i stopnie. Odpowiedzialność karna i dyscyplinarna.

C. Służba Wywiadu Wojskowego. Organizacja i zadania Służby Wywiadu Wojskowego. Uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy. Przebieg służby. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna.

D. Służba Rozpoznania Sił Zbrojnych.

6.Organy skarbowej administracji publicznej.

Rodzaje finansowych organów ścigania karnego. Zakres kompetencji finansowych organów ścigania. Organizacja i struktura poszczególnych finansowych organów ścigania.

III.3 Rzecznicy interesu publicznego

1.Rzecznik Praw Obywatelskich. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Obywatelskich. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Organizacja Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Obywatelskich.

2.Rzecznik Praw Dziecka. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Praw Dziecka. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Organizacja Biura Rzecznika Praw Dziecka. Wniosek do Rzecznika Praw Dziecka o zbadanie nieprawidłowości. Narzędzia działania Rzecznika Praw Dziecka.

3.Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich. Podstawy prawne działania. Zadania i procedura powołania.

4.Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Cele powołania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Pozycja ustrojowa Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zadania i uprawnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

5.Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Podstawa działania. Zadania i funkcjonowanie.

6.Kompetencje Rzecznika Ubezpieczonych. Podstawy prawne działania. Pozycja ustrojowa. Zadania Rzecznika Ubezpieczonych. Uprawnienia Rzecznika Ubezpieczonych.

7.Kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Podstawa prawna. Zadania i kompetencje. Sposób powołania. Odpowiedzialność.

III.4 Korporacyjne organy pomocy prawnej

1.Adwokatura. Ustrój i organizacja. Samorząd adwokatury. Organy adwokatury. Zadania adwokata. Adwokaci i aplikanci adwokaccy. Odpowiedzialność dyscyplinarna adwokata. Aplikacja adwokacka. Adwokat w postępowaniu karnym, cywilnym i administracyjnym. Adwokat przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym.

2.Radcostwo prawne. Ustrój i organizacja. Wykonywanie zawodu radcy prawnego. Samorząd radców prawnych. Radcy prawni i aplikanci radcowscy. Odpowiedzialność dyscyplinarna radcy prawnego. Aplikacja radcowska. Zadania radcy prawnego. Kompetencje radcy prawnego w postępowaniu karnym.

3.Notariat. Ustrój notariatu. Organizacja notariatu. Powoływanie i odwoływanie notariuszy. Zadania notariuszy. Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody. Samorząd notariatu. Aplikacja notarialna. Aplikanci i asesorzy notarialni. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Charakterystyka czynności notarialnych.

4.Doradcy podatkowi. Organizacyjne formy zrzeszania. Samorząd doradców podatkowych. Zakres uprawnień doradców podatkowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna doradców podatkowych.

5.Komornicy sądowi. Podstawy prawne organizacji. Kompetencje komornika. Powoływanie i odwoływanie komornika. Nadzór nad komornikami. Samorząd komorniczy. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Koszty działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii. Komornicy i asesorzy komorniczy.

6.Rzecznicy patentowi. Organizacyjne formy działania. Zasady i warunki wykonywania zawodu. Samorząd rzeczników patentowych. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Aplikacja rzecznikowska. Zakres kompetencji rzeczników patentowych.

III.5 Organy zastępstwa procesowego

1.Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Struktura instytucjonalna. Cele działania. Pojęcie interesu Skarbu Państwa. Zadania Prokuratorii Generalnej. Radcowie i starsi radcowie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

III.6 Organy policji administracyjnej

1. Urzędy i agencje wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Urząd Dozoru Technicznego, Urząd Regulacji Energetyki, Urząd Żeglugi Śródlądowej, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, Urząd Transportu Kolejowego, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Polska Agencja Żeglugi Powietrznej.

2.Inspekcje państwowe wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Handlowa, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Transportu Drogowego, Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcja Ochrony Środowiska, Inspektorzy Rybołówstwa Morskiego, Inspekcja Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwowa Inspekcja Sanitarna.

3.Państwowe służby specjalistyczne wyposażone w prerogatywy policji administracyjnej: SŁUŻBY FUNKCJONALNO-ORGANIZACYJNE(Służba Celna, Służba Więzienna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, Służba Geodezyjna i Kartograficzna, Generalny Konserwator Zabytków), SŁUŻBY FUNKCJONALNO-PREWENCYJNE(Służba Parków Narodowych, Służba Leśna, Służba Medycyny Pracy, Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna, Państwowa Służba Hydrogeologiczna).

4.Straże z uprawnieniami policji administracyjnej: Straż Graniczna, Straż Ochrony Kolei, Państwowa Straż Pożarna, Straże Gminne, Straż Leśna, Państwowa Straż Rybacka, Państwowa Straż Łowiecka, Lotniskowa Służba Ratowniczo-Gaśnicza.

III.7.Organy kontroli administracji samorządowej

1.Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Historia powstania i założenia ustawowe. Miejsce SKO jako organ wyższego stopnia. Ustrój SKO. Decyzje wydawane przez SKO. Kompetencje i zadania SKO.

2.Regionalna Izba Obrachunkowa. Podstawa Prawna. Organizacja i funkcjonowanie. Przeznaczenie. Charakterystyka postępowania.

Literatura:

LITERATURA PODSTAWOWA

J. Bodio, G. Borkowski, T. Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej. Część szczegółowa, Warszawa 2016.

M. Paździor, B. Szmulik (red.), Instytucje bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2012.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

S. Serafin, B. Szmulik, Organy ochrony prawnej RP, Warszawa 2010.

Wymagania wstępne:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 16 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Wielec
Prowadzący grup: Marcin Wielec
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Wykład - Egzaminacyjny
Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.