Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Bibliotekoznawstwo - wykład

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WS-NH-HI-B Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Bibliotekoznawstwo - wykład
Jednostka: Instytut Nauk Historycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Punkty ECTS:

3

Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

HI2_W05,

HI2_W06,

HI2_W08,

HI2_W09

Skrócony opis:

Poziom przedmiotu: podstawowy.

Cele przedmiotu: Zapoznanie studentów z zespołem dyscyplin teoretycznych, mających za przedmiot książkę oraz procesy związane z jej podstawowymi funkcjami: utrwalaniem i przekazywaniem myśli ludzkiej.

Pełny opis:

Treści merytoryczne: W ramach wykładu omówione zostaną najpierw podstawowe zagadnienia z zakresu nauki o książce jako dyscyplinie naukowej, która bada książkę m. in. w całym jej procesie historycznym, poprzez ukazanie ewolucji wszelkich środków używanych do utrwalania (zapisywania) oraz przekazywania treści. Konsekwencją zróżnicowania typizacji książki jest jej ukazanie od czasów najdawniejszych, co pozwala prześledzić jej różne formy od starożytności, przez średniowiecze aż po czasy nowożytne (starożytny Egipt, Mezopotamia, Chiny, Grecja, Bizancjum, Rzym). Zarówno książka rękopiśmienna jak i później książka drukowana miała na celu zaspokojenie określonych potrzeb intelektualnych, duchowych i pragmatycznych. Z czasem równolegle „towarzyszyć jej będzie” historia bibliotek, które od starożytności w różnych rejonach świata poprzez całe europejskie i polskie średniowiecze oraz czasy nowożytne nierozerwalnie łączą się z dziejami książki.

Przedmiotem omówienia będą również podstawowe materiały pisarskie, elementy zdobnictwa i oprawy ksiąg rękopiśmiennych, pierwsze biblioteki średniowieczne i ich zawartość, książka drukowana (ksylograficzna, inkunabuły) i ich wpływ na rozwój myśli ludzkiej.

Ważnym zagadnieniem w ramach szeroko pojętej nauki o książce jest bibliotekoznawstwo, czyli jeden z działów nauki o książce, poświęcony dziejom bibliotek, ich organizacji, typologii bibliotek i związane z tym rozróżnieniem, odmiennie realizowane funkcje społeczne i naukowe. Bibliotekoznawstwo obejmuje cały zespół zagadnień teoretycznych, związanych z gromadzeniem materiałów bibliotecznych, ich oprawą, konserwacją, udostępnianiem oraz czytelnictwem. Jego początki sięgają czasów nowożytnych i działalności Gabriela Naude (1600-1653), francuskiego bibliotekarza i bibliografa, inicjatora otwarcia bibliotek dla szeroko pojętego czytelnika, co wyraził w wydanym przez siebie w 1627 r. dziele Advis pour dresser une bibliothec...., w którym wygłosił, iż biblioteka otwarta być musi dla wszystkich..., dla każdego człowieka, który chciałby z niej skorzystać.

Literatura:

1. Dahl S., Dzieje książki, Wrocław 1965.

2. Szwejkowska H., Głąbiowski K., Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i w średniowieczu, Warszawa-Wrocław 1983.

3. Szwejkowska H. Książka drukowana XV-XVIII. Zarys historyczny, Warszawa 1983.

4. Bieńkowska B., Chamerska H., Tysiąc lat książki i bibliotek w Polsce, Wrocław 1992.

5. Maleczyńska K., Zarys historii bibliotek od XV-XVIII wieku, Wrocław 1976.

6. Birkenmajer A., Książka rękopiśmienna, w: Aleksander Birkenmajer. Studia bibliologiczne, red. H. Więckowska, A. Birkenmajer, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975, s. 264-284.

7. Dobrowolski K. Z dziejów książki w Polsce średniowiecznej, Kraków 1924.

8. Bielawski J. Książka w świecie islamu, Wrocław 1991.

9. Ratajewski J., Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa czyli wiedza o bibliotece w róznych dawkach, Warszawa 2002.

10. M. Hornowska, H. Zdzitowiecka - Jasieńska, Zbiory rękopismienne w Polsce średnioiwecznej, Warszawa 1947,

11. E. Potkowski, Książka rękopiśmienna w kulturze Polski, Warszawa 1984,

12. E. Potkowski, Książka i pismo w średniowieczu. Studia z dziejów kultury piśmiennej i komunikacji społecznej. Pułtusk 2006.

13. C. K. Święcki, Kultura piśmienna w Polsce średniowiecznej X-XII wiek, Warszawa 2010.

14. M. Juda, przywileje drukarskie w Polsce, Lublin 1992.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

HI2_W05 - Ma szczegółową , prowadzącą do specjalizacji znajomość faktografii historii powszechnej i Polski w poszczególnych epokach.

HI2_W06 - Posiada pogłębioną, uporządkowaną wiedzę o możliwościach interpretacji faktów historycznych determinowanych różnym podłożem narodowym, religijnym i kulturowym

HI2_W08 - Ma podstawową wiedzę o głównych kierunkach rozwoju i najważniejszych nowych osiągnięciach w zakresie historii.

HI2_W09 - Zna i rozumie zaawansowane metody analizy i interpretacji źródeł historycznych, właściwe dla wybranych tradycji, teorii oraz szkół badawczych w zakresie historii.

Uzasadnienie liczby punktów ECTS:

I sem:

30 uczestnictwo w zajęciach

15 przygotowanie do zajęć

15 konsultacje

30 przygotowanie do zaliczenia semestralnego

II sem:

30 uczestnictwo w zajęciach

15 przygotowanie do zajęć

15 konsultacje

30 przygotowanie do egzaminu

Łącznie 120 godz. w ciągu dwóch semestrów.

Konsultacje na temat zagadnień poruszanych na zajęciach odbywają się na dyżurze (raz w tygodniu jedna godzina).

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceny: Zaliczenie wykładów z oceną: omówienie zadanej lektury i test końcowy z uzyskanych wiadomości w każdym z semestrów.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-31
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 40 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Jolanta Marszalska
Prowadzący grup: Jolanta Marszalska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzaminacyjny
Wykład - Egzaminacyjny
Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Zapoznanie studentów z zespołem dyscyplin teoretycznych, mających za przedmiot książkę oraz procesy związane z jej podstawowymi funkcjami: utrwalaniem i przekazywaniem myśli ludzkiej w formie rękopiśmiennej i drukowanej.

Pełny opis:

W ramach wykładu omówione zostaną najpierw podstawowe zagadnienia z zakresu nauki o książce jako dyscyplinie naukowej, która bada książkę m. in. w całym jej procesie historycznym, poprzez ukazanie ewolucji wszelkich środków używanych do utrwalania (zapisywania) oraz przekazywania treści. Konsekwencją zróżnicowania typizacji książki jest jej ukazanie od czasów najdawniejszych, co pozwala prześledzić jej różne formy od starożytności, przez średniowiecze aż po czasy nowożytne (starożytny Egipt, Mezopotamia, Chiny, Grecja, Bizancjum, Rzym). Zarówno książka rękopiśmienna jak i później książka drukowana miała na celu zaspokojenie określonych potrzeb intelektualnych, duchowych i pragmatycznych. Z czasem równolegle „towarzyszyć jej będzie” historia bibliotek, które od starożytności w różnych rejonach świata poprzez całe europejskie i polskie średniowiecze oraz czasy nowożytne nierozerwalnie łączą się z dziejami książki.

Przedmiotem omówienia będą również podstawowe materiały pisarskie, elementy zdobnictwa i oprawy ksiąg rękopiśmiennych, pierwsze biblioteki średniowieczne i ich zawartość, książka drukowana (ksylograficzna, inkunabuły) i ich wpływ na rozwój myśli ludzkiej.

Ważnym zagadnieniem w ramach szeroko pojętej nauki o książce jest bibliotekoznawstwo, czyli jeden z działów nauki o książce, poświęcony dziejom bibliotek, ich organizacji, typologii bibliotek i związane z tym rozróżnieniem, odmiennie realizowane funkcje społeczne i naukowe. Bibliotekoznawstwo obejmuje cały zespół zagadnień teoretycznych, związanych z gromadzeniem materiałów bibliotecznych, ich oprawą, konserwacją, udostępnianiem oraz czytelnictwem. Jego początki sięgają czasów nowożytnych i działalności Gabriela Naude (1600-1653), francuskiego bibliotekarza i bibliografa, inicjatora otwarcia bibliotek dla szeroko pojętego czytelnika, co wyraził w wydanym przez siebie w 1627 r. dziele Advis pour dresser une bibliothec...., w którym wygłosił, iż biblioteka otwarta być musi dla wszystkich..., dla każdego człowieka, który chciałby z niej skorzystać.

Literatura:

1. Dahl S., Dzieje książki, Wrocław 1965.

2. Encyklopedia wiedzy o książce, red. nacz. A. Birkenmajer, B. Kocowski, J. Trzynadlowski, Wrocław 1971.

3. Słownik pracowników książki polskiej, red. I. Treichel, Warszawa 1972. (oraz suplementy).

4. Chwalewik E., Zbiory polskie : archiwa, bibljoteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w porządku alfabetycznym według miejscowości ułożone, t. 1-2, Kraków 1991.

5. Dobrowolski K., Z dziejów książki w Polsce średniowiecznej, Kraków 1924.

6. Hornowska M., Zdzitowiecka – Jasieńska H., Zbiory rękopiśmienne w Polsce średniowiecznej, Warszawa 1947.

7. Birkenmajer A., Książka rękopiśmienna, w: Aleksander Birkenmajer. Studia bibliologiczne, red. H. Więckowska, A. Birkenmajer, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975, s. 264-284.

8. Maleczyńska K., Zarys historii bibliotek od XV-XVIII wieku, Wrocław 1976.

9. Szwejkowska H., Głąbiowski K., Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i w średniowieczu, Warszawa-Wrocław 1983.

10. Potkowski E., Książka rękopiśmienna w kulturze Polski, Warszawa 1984.

11. Bieńkowska B., Chamerska H., Tysiąc lat książki i bibliotek w Polsce, Wrocław 1992.

12. Ratajewski J., Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa czyli wiedza o bibliotece w różnych dawkach, Warszawa 2002.

13. Potkowski E., Książka i pismo w średniowieczu. Studia z dziejów kultury piśmiennej i komunikacji społecznej, Pułtusk 2006.

14. Święcki C. K., Kultura piśmienna w Polsce średniowiecznej X-XII wiek, Warszawa 2010.

15. Szwejkowska H., Książka drukowana XV-XVIII. Zarys historyczny, Warszawa 1983.

16. Bielawski J., Książka w świecie islamu, Wrocław 1991.

17. Żbikowska-Migoń A., Dzieje książki i jej funkcji społecznej : wiek XVIII, Wrocław 1987.

18. Żbikowska-Migoń A., Historia książki w XVIII wieku : początki bibliologii, Warszawa 1989.

19. Juda M., Przywileje drukarskie w Polsce, Lublin 1992.

20. Zbigniew Nowak, Początki sztuki drukarskiej na Pomorzu w XV wieku, Gdańsk 1976.

21. Szelińska W., Drukarstwo krakowskie : [1474-1974], Kraków 1974.

22. Książka w życiu Kościoła: zbiór studiów, red. T. Kruszewski, Toruń 2009.

23. Moskal T., Książka w kulturze sandomierskiego środowiska kolegiackiego do 1818 roku, Lublin 2013

24. Broda M., Biblioteka klasztoru cystersów w Henrykowie do końca XV wieku, Kraków 2014.

25. Rękopisy w zbiorach kościelnych, opr. T. Makowski, P. Sapały, Warszawa 2014.

26. Semkowicz W., Paleografia łacińska, Kraków 2011.

Wymagania wstępne:

Ogólna znajomość okresu nowożytnego w Polsce.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.