Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Teoria literatury

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-FPZ-I-3-TeorLite
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Teoria literatury
Jednostka: Wydział Nauk Humanistycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.50 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się:

literaturoznawstwo

Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

FP1_W03 zna podstawową terminologię nauk humanistycznych z

zakresu literaturoznawstwa

FP1_U01 potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i

poprawnie przekazywać informacje pochodzące z mediów

tradycyjnych i elektronicznych

FP1_U04 potrafi posługiwać się podstawowymi narzędziami

badawczymi z zakresu literaturoznawstwa, potrafi

samodzielnie przeprowadzić analizę i interpretację dzieła

literackiego w celu odsłonięcia jego znaczeń,

aksjologicznych horyzontów, kontekstowych odniesień do

tradycji literackiej i kulturowej, społecznych uwikłań i

miejsca w procesie historyczno-kulturowym

FP1_U07 posiada umiejętność referowania literatury przedmiotu,

merytorycznego argumentowania i formułowania

wniosków

FP1_K01 ma świadomość poziomu swojej wiedzy, rozumie potrzebę

uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze

przez całe życie

FP1_K07 uczestniczy w życiu kulturalnym, odpowiedzialnie

korzystając z mediów tradycyjnych i elektronicznych ze

świadomością wartości tradycji literackiej i językowej jako

dobra wspólnego



Wymagania wstępne:

Znajomość poetyki opisowej.

Skrócony opis:

Ćwiczenia z teorii literatury prezentują podstawowe zagadnienia tej dyscypliny w trakcie dyskusji nad lekturami, czytanymi przez studentów przed zajęciami. Studenci zapoznają się z podstawowymi problemami, pojęciami i terminami

teoretycznoliterackimi. Zajęcia mają również na celu przygotowanie do napisania pracy licencjackiej i magisterskiej (wstęp teoretyczny).

Pełny opis:

Na zajęciach teorii literatury omawianych jest kilkanaście wybranych problemów szczegółowych, widzianych na tle zarysu różnych nurtów we współczesnej teorii literatury, wspomaganej osiągnięciami językoznawstwa, logiki i filozofii. W trakcie zajęć wykorzystywane są metodologie formacji postmodernistycznej (dekonstrukcja, feminizm, kulturalizm, różne typy "studies"), ale i dawniejsze, wciąż jeszcze żywe (fenomenologia, strukturalizm, semiotyka, hermeneutyka). Pokazanie tradycji myślowej pozwala studentom poznać myśl badaczy prawdziwie wielkich, a nadto zwiększa ostrość rozumienia myśli najnowszej, niejednokrotnie ukierunkowanej polemicznie względem formacji I połowy XX i wcześniejszych.

Wiedza i umiejętności z zakresu teorii literatury są niezbędne do świadomego uczestnictwa w badaniach literatury. Są podstawą do uformowania koncepcji i do napisania pracy licencjackiej oraz magisterskiej.

Literatura:

Literatura pomocnicza

- Słownik terminów literackich, red. M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Wrocław 2000

Podręczniki:

- R. Wellek, A. Warren, Teoria literatury, przeł. M. Żurowski, Warszawa 1976;

- M.R. Mayenowa, Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Warszawa 1979

- J. Culler, Teoria literatury, przeł. M. Bassaj, Warszawa 1998;

- A. Compagnon, Demon teorii. Literatura a zdrowy rozsądek, Gdańsk 2010;

- Literatura. Teoria. Metodologia, red. Danuta Ulicka, Warszawa 2001.

- A. Burzyńska, M. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2009.

Zbiory tekstów teoretycznoliterackich:

- Stylistyka teoretyczna w Polsce, red. K. Budzyk, Warszawa 1946

- Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów "Pamiętnika Literackiego", t. I,

red. M. Głowiński i H. Markiewicz, Wrocław 1977; t. 2, red. K. Bartoszyński, M. Głowiński, H. Markiewicz, Wrocław 1988

- Problemy teorii literatury, seria 1- 4, red. H. Markiewicz, Wrocław 1967-1998

- Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, Kraków 1965-1981

- Współczesna teoria badań literackich za granicą, red. H. Markiewicz, Kraków 1965-

- Wiek teorii. Sto lat nowoczesnego literaturoznawstwa polskiego. T. 1 – monografia; t. 1-2 antologia, red. D. Ulicka, Warszawa 2020

Serie wydawnicze:

- Poetyka. Zarys encyklopedyczny, Wrocław 1966-

- Z Dziejów Form Artystycznych w Literaturze Polskiej, Zakład Narodowy Ossolineum, następnie: Katedra Teorii Literatury Uniwersytetu Warszawskiego, następnie: Instytut Badań Literackich PAN, Wrocław 1963- , tomy I - LXXXII (do roku 2000);

[W tomie 82., pt. Genologia dzisiaj, red. W. Bolecki, I. Opacki, znajduje się wykaz wszystkich poprzednio publikowanych tomów]

Ważniejsze czasopisma publikujące artykuły z teorii literatury:

- "Pamiętnik Literacki", "Teksty", "Teksty Drugie", "Zagadnienia Rodzajów Literackich", "Przegląd Humanistyczny", "Tematy i Konteksty"

Literatura obowiązkowa i uzupełniająca:

1.Czym jest teoria literatury?

a) R. Wellek, Teoria, krytyka i historia literatury, (w:) tenże, Pojęcia i problemy nauki o literaturze, Warszawa 1979;

b) S. Skwarczyńska, Miejsce teorii literatury wśród innych dyscyplin literaturoznawczych [w:] tejże, W orbicie literatury, teatru, kultury naukowej, Warszawa 1985;

c) J. Culler, Co to jest teoria? (w:) tenże, Teoria literatury, Warszawa 1998.

d) S. Greenblatt, Czym jest historia literatury?, przeł. K. Kwapisz, „Teksty Drugie” 2005, nr 1-2, s. 155-173

e) M. Saganiak, Poetyka opisowa wśród współczesnych nauk o literaturze, "Tematy i Konteksty" 2013

2. Tekst literacki

a) R. Jakobson, Poetyka w świetle językoznawstwa, "Pamiętnik Literacki " 1960, z. 2

[lub w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. H. Markiewicz, t.II, Kraków 1976 [lub w tegoż:] W poszukiwaniu istoty języka. Wybór pism, wyb. i red. nauk. M.R. Mayenowa, Warszawa 1989, t. 2

b) Janusz Sławiński, Wokół teorii języka poetyckiego [w:] Problemy teorii literatury, s. 1, wyb. H. Markiewicz, Wrocław 1987 [lub w:] J. Sławiński, Prace wybrane, t. II: Dzieło - język - tradycja, Kraków 1998.

c) H.-G. Gadamer, Semantyka i hermeneutyka [w:] tegoż, Rozum, słowo, dzieje, Warszawa 1979

d) S. Fish, Czy na tych ćwiczeniach jest tekst?, przeł. A. Szahaj [oraz] Jak rozpoznać wiersz, gdy się go widzi, przeł. A. Grzeliński, w: tegoż, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, Kraków 2002, s. 59-80, 81-98

3. Geneza dzieła:

a) Z. Freud, Pisarz i fantazjowanie, [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 1.

b) C. G. Jung, Psychologia i twórczość, tamże.

c) Maria Janion, Spór o genezę, [w:] tejże, Humanistyka, poznanie, terapia, Warszawa 1982

4. Autor:

a) A. Okopień-Sławińska, Semantyka "ja" literackiego ("Ja" tekstowe wobec "ja" twórcy), [w:] tejże, Semantyka wypowiedzi poetyckiej. (Preliminaria), Wrocław, Ossolineum, 1985 i wyd nast.; [lub w:] Teksty, r. 1981, nr 6; [lub w:] Teoretycznoliterackie tematy i problemy, oprac. J. Sławiński, Wrocław, 1986.

- Aleksandra Okopień-Sławińska, Relacje osobowe w literackiej komunikacji, [w:] tejże, Semantyka wypowiedzi poetyckiej (Preliminaria), wyd. I: Wrocław 1985 (lub II wydanie)

b) R. Barthes, Śmierć autora, "Teksty Drugie", r. 1999, nr 1-2.

c) R. Nycz, Osoba w nowoczesnej literaturze: ślady obecności, [w:] tegoż, Literatura jako trop rzeczywistości. Poetyka epifanii w nowoczesnej literaturze polskiej, Kraków, 2001; [lub w:] Osoba w literaturze i komunikacji literackiej, oprac. E. Balcerzan i in., Warszawa, 2000.

5. Literatura a język:

a) J. Sławiński, Wokół teorii języka poetyckiego, [w:] tegoż, Prace wybrane, t. 2, Kraków 1999

b) R. Ohmann a) Akt mowy a definicja literatury b) Literatura jako akt, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 2

6. Symbol, topos, archetyp i mit:

a) S. Awierincew, W poszukiwaniu symboliki mitu o Edypie, w: tegoż: Na skrzyżowaniu tradycji (szkice o literaturze i kulturze wczesnobizantyjskiej), przeł. D. Ulicka Warszawa 1988, s. 151-174

b) O. Freudenberg, Ślepiec nad urwiskiem, przeł. D. Ulicka, w: tejże, Semantyka kultury, red. D. Ulicka, Kraków 2005, s. s. 73-89

c) H. G. Gadamer, Symbol i alegoria, [w:] Symbole i symbolika, red. M. Głowiński, Warszawa: Czytelnik 1990

d) E. R. Curtius, Topika, [w:] tegoż, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Warszawa 1977, [lub] Pamiętnik Literacki 1972, z. , [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów Pamiętnika Literackiego, red. M. Głowiński i H. Markiewicz, Wrocław 1977.

e) C. Lévi-Strauss, Struktura mitów, [w:] tegoż, Antropologia strukturalna.

7. Literatura a rzeczywistość. Literackość, fikcyjność, prawdziwość.

a) E. Auerbach, Blizna Odyseusza [oraz] Świat w ustach Pantagruela, w: tegoż: Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu, przeł. Z. Żabicki, Warszawa 2004, s. 29-48, 259-278

b) Z. Mitosek, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997 (rozdziały: Mimesis, Realizm)

c) J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4

e) R. Barthes, Efekt rzeczywistości, przeł. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 2012, nr 4, s. 119-126

d) J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: tegoż, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 5-56; [także w tłum. T. Komendanta, w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wyb., oprac. R. Nycz, Kraków 1996, s. 175-189

8. Gra językowa i wyobraźnia:

a) Gaston Bachelard, Wyobraźnia poetycka, Warszawa 1975 (fragmenty)

b) Gilbert Durand, Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986, r. I, II, III (s. 33-94)

c) H.-G. Gadamer, Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (1974), Warszawa 1993

d) A. Martuszewska, Radosne gry. O grach/zabawach literackich, Gdańsk 2008

9. Odbiorca:

a) R. Ingarden, O poznawaniu dzieła literackiego [wybrane fragmenty]

b) Wolfgang Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1, [lub] [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 4, cz. 1, Kraków 1992

c) U. Eco, Dzieło otwarte, Warszawa 1973 [rozdz. Poetyka dzieła otwartego]

d) Michał Głowiński, Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego [w:] tegoż, Style odbioru, Kraków 1977 [lub] [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998

e) W. Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1

10. Intertekstualność i dialogiczność:

a) M. Bachtin, Słowo w powieści, [w:] tegoż, Problemy literatury i estetyki, Warszawa 1982 [cz. I: Współczesna stylistyka i powieść, cz. II: Słowo w poezji i słowo w powieści]

b) M. Głowiński, O intertekstualności, [w:] tegoż, Prace wybrane, Kraków 2000, t.5

c) M. Saganiak, Jak można zrozumieć Drugiego? Bachtin i Habermas, „Ethos” 33(2020) nr 1(129).

12. Historyczność:

a) F. Vodicka, Historia literatury. Jej problemy i zadania, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t.2, cz. 3, Kraków 1974

b) H. R. Jauss, Historia literatury jako prowokacja, Warszawa 1999 (szkic tytułowy)

13. Literatura a społeczeństwo:

a) A. Hauser, Społeczna historia sztuki, Warszawa 1974 [fragmenty]

b) J.-P. Sartre, Czym jest literatura?, [w:] tegoż, Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, wyb. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1968

14. Interpretacja:

a) E. D. Hirsch jr., Interpretacja obiektywna, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 3

b) P. Ricoeur, Symbol daje do myślenia [w:] tegoż, Egzystencja i hermeneutyka, Warszawa 1975

c) R. Barthes, Śmierć autora, '"Teksty Drugie" 1999, nr 1-2

d) R. Nycz, Teoria interpretacji: Problem pluralizmu, [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 1983

15. Wartościowanie:

a) W. Kayser, Ocena dzieła literackiego a jego interpretacja, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, wyb. i prac. H. Markiewicz, t. 1, Kraków 1970.

b) E. Staiger, Kilka uwag o problemie wartości, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4

16. Literatura a etyka

a) M. Saganiak, Słowo badacza wobec słowa twórcy – problemy metodologiczne i etyczne, [w:] Odpowiedzialność za słowo, red. M. Saganiak, D. Sulej, Sz. Kurpanik, W. Rychta, M. Koszewski, Warszawa 2020

b) M. Saganiak, Wyzwolenie etyki z władzy dyskursu, [w:] W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak, Warszawa 2019

Efekty kształcenia i opis ECTS:

FP1_W03 zna podstawową terminologię nauk humanistycznych z

zakresu literaturoznawstwa

FP1_U01 potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i

poprawnie przekazywać informacje pochodzące z mediów

tradycyjnych i elektronicznych

FP1_U04 potrafi posługiwać się podstawowymi narzędziami

badawczymi z zakresu literaturoznawstwa, potrafi

samodzielnie przeprowadzić analizę i interpretację dzieła

literackiego w celu odsłonięcia jego znaczeń,

aksjologicznych horyzontów, kontekstowych odniesień do

tradycji literackiej i kulturowej, społecznych uwikłań i

miejsca w procesie historyczno-kulturowym

FP1_U07 posiada umiejętność referowania literatury przedmiotu,

merytorycznego argumentowania i formułowania

wniosków

FP1_K01 ma świadomość poziomu swojej wiedzy, rozumie potrzebę

uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze

przez całe życie

FP1_K07 uczestniczy w życiu kulturalnym, odpowiedzialnie

korzystając z mediów tradycyjnych i elektronicznych ze

świadomością wartości tradycji literackiej i językowej jako

dobra wspólnego

Metody i kryteria oceniania:

Metody weryfikacji efektów kształcenia:

Wiedza - udział w dyskusji, kolokwium pisemne

Kompetencje społeczne - dyskusja, obserwacja bezpośrednia

Postawy - Obserwacja, dyskusja

Kryteria oceniania:

WIEDZA:

Ocena 2 (ndst.): brak znajomości tekstów obowiązkowych; brak rozumienia problemów omawianych podczas ćwiczeń; niedostateczna znajomość języka polskiego w mowie i w piśmie; brak umiejętności poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 3 (dost.): ogólnikowa znajomość tekstów lekturowych omawianych na ćwiczeniach; słaba umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; nieznajomość tytułów tekstów teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców; pełna frekwencja (odrobione nieobecności).

Ocena 4 (db.): znajomość tekstów z zakresu lektury obowiązkowej wraz z poprawnością rozumienia głównych tez przy ew. próbach dyskusji; znajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, a także ich osiągnięć; poprawne zrozumienie treści przekazanych podczas ćwiczeń; umiejętność poprawnego zreferowania, w mowie i w piśmie, treści przeczytanych lektur; dobra znajomość tytułów opracowań teoretycznych i nazwisk badaczy-literaturoznawców.

Ocena 5 (bdb.): bardzo dobra znajomość treści teoretycznych, dobre zrozumienie problemów literatury teoretycznej, umiejętność dostrzegania różnic między stanowiskami badaczy, samodzielna (krytyczna) interpretacja tez teoretycznych; umiejętność skorelowania wywodu teoretycznego z analizą omawianego na ćwiczeniach dzieła literackiego.

UMIEJĘTNOŚCI:

Ocena 2 (ndst.): brak umiejętności pisemnego (lub ustnego) zreferowania głównych tez rozwijanych w tych tekstach; nieznajomość nazwisk badaczy, historyków i teoretyków literatury, i ich prac; nieumiejętność zredagowania sprawdzianu pisemnego poprawnego pod względem merytorycznym, ortograficznym (3 lub więcej błędów ortograficznych), stylistycznym i interpunkcyjnym.

Ocena 3 (dost.): słaba znajomość podanej literatury przedmiotu; referowanie tekstów w miarę poprawne, ale bez głębszego ich zrozumienia; względna poprawność ortograficzna (dopuszcza się 2 błędy ortograficzne), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 4 (db.): umiejętność poprawnej lektury tekstów teoretycznych; rozumienie treści przekazywanych podczas ćwiczeń z możliwością ew. dyskusji o omawianych problemach; poprawność ortograficzna (dopuszcza się 1 błąd ortograficzny), stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych.

Ocena 5 (bdb.): samodzielna i krytyczna lektura tekstów teoretycznych, ew. umiejętność krytycznej oceny tez stawianych przez autorów; pełna poprawność ortograficzna, stylistyczna i interpunkcyjna w pracach pisemnych; samodzielność w ujęciu tematów, dyskusja czy polemika z przedkładanymi problemami.

Kompetencje:

Znajomość podanych lektur teoretycznych.

Umiejętność posłużenia się tezami teoretycznymi w analizie i interpretacji utworów literackich.

Poprawna analiza i interpretacja utworów literackich w aspekcie kategorii, którymi posługuje się teoria literatury.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Magdalena Bober-Jankowska, Magdalena Partyka, Magdalena Saganiak, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Magdalena Saganiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Ćwiczenia - 15 godz.

Przygotowanie do ćwiczeń - 30 godz.

Przygotowanie do egzaminu - 45 godz.

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Kontynuacja omawiania podstawowych problemów teorii literatury

Pełny opis:

6. Literatura a rzeczywistość. Literackość, fikcyjność, prawdziwość.

7. Symbol, topos, archetyp i mit.

8. Gra językowa i wyobraźnia.

9. Odbiorca.

10. Intertekstualność i dialogiczność.

12. Historyczność.

13. Literatura a społeczeństwo.

14. Interpretacja.

15. Wartościowanie.

16. Literatura a etyka.

Literatura:

1. Literatura a rzeczywistość. Literackość, fikcyjność, prawdziwość.

a) E. Auerbach, Blizna Odyseusza [oraz] Świat w ustach Pantagruela, w: tegoż: Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu, przeł. Z. Żabicki, Warszawa 2004, s. 29-48, 259-278

b) Z. Mitosek, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997 (rozdziały: Mimesis, Realizm)

c) J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4 [obowiązkowe]

e) R. Barthes, Efekt rzeczywistości, przeł. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 2012, nr 4, s. 119-126

d) J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: tegoż, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 5-56; [także w tłum. T. Komendanta, w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wyb., oprac. R. Nycz, Kraków 1996, s. 175-189

2. Odbiorca:

a) R. Ingarden, O poznawaniu dzieła literackiego [wybrane fragmenty]

b) Michał Głowiński, Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego [w:] tegoż, Style odbioru, Kraków 1977 [lub] [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998 [obowiązkowe]

c) U. Eco, Dzieło otwarte, Warszawa 1973 [rozdz. Poetyka dzieła otwartego]

d) Wolfgang Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1, [lub] [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 4, cz. 1, Kraków 1992

e) Hans Robert Jauss, Czytelnik jako instancja nowej historii literatury, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1

f) R. Ohmann a) Akt mowy a definicja literatury b) Literatura jako akt, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 2 [obowiązkowe]

3. Intertekstualność i dialogiczność:

a) M. Bachtin, Słowo w powieści, [w:] tegoż, Problemy literatury i estetyki, Warszawa 1982 [cz. I: Współczesna stylistyka i powieść, cz. II: Słowo w poezji i słowo w powieści] [obowiązkowe]

b) M. Głowiński, O intertekstualności, [w:] tegoż, Prace wybrane, Kraków 2000, t.5

c) M. Saganiak, Jak można zrozumieć Drugiego? Bachtin i Habermas, „Ethos” 33(2020) nr 1(129).

4. Symbol, topos, archetyp i mit:

a) S. Awierincew, W poszukiwaniu symboliki mitu o Edypie, w: tegoż: Na skrzyżowaniu tradycji (szkice o literaturze i kulturze wczesnobizantyjskiej), przeł. D. Ulicka, Warszawa 1988, s. 151-174 [obowiązkowe]

b) O. Freudenberg, Ślepiec nad urwiskiem, przeł. D. Ulicka, w: tejże, Semantyka kultury, red. D. Ulicka, Kraków 2005, s. s. 73-89

c) H. G. Gadamer, Symbol i alegoria, [w:] Symbole i symbolika, red. M. Głowiński, Warszawa: Czytelnik 1990 [obowiązkowe]

d) E. R. Curtius, Topika, [w:] tegoż, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Warszawa 1977, [lub] Pamiętnik Literacki 1972, z. , [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów Pamiętnika Literackiego, red. M. Głowiński i H. Markiewicz, Wrocław 1977.

e) C. Lévi-Strauss, Struktura mitów, [w:] tegoż, Antropologia strukturalna.

5. Gra językowa i wyobraźnia:

a) Gaston Bachelard, Wyobraźnia poetycka, Warszawa 1975 (fragmenty)

b) Gilbert Durand, Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986, r. I, II, III (s. 33-94)

c) H.-G. Gadamer, Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (1974), Warszawa 1993 [obowiązkowe]

d) A. Martuszewska, Radosne gry. O grach/zabawach literackich, Gdańsk 2008

[obowiązkowe]

6. Historyczność:

a) F. Vodicka, Historia literatury. Jej problemy i zadania, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t.2, cz. 3, Kraków 1974

b) H. R. Jauss, Historia literatury jako prowokacja, Warszawa 1999 (szkic tytułowy) [obowiązkowe]

7. Literatura a społeczeństwo:

a) A. Hauser, Społeczna historia sztuki, Warszawa 1974 [fragmenty]

b) J.-P. Sartre, Czym jest literatura?, [w:] tegoż, Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, wyb. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1968 [obowiązkowe]

8. Interpretacja:

a) E. D. Hirsch jr., Interpretacja obiektywna, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 3 [obowiązkowe]

b) R. Nycz, Teoria interpretacji: Problem pluralizmu, [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 1983 [obowiązkowe]

9. Wartościowanie:

a) W. Kayser, Ocena dzieła literackiego a jego interpretacja, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, wyb. i prac. H. Markiewicz, t. 1, Kraków 1970.

b) E. Staiger, Kilka uwag o problemie wartości, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4 [obowiązkowe]

10. Literatura a etyka

a) Odpowiedzialność za słowo, red. M. Saganiak, D. Sulej, Sz. Kurpanik, W. Rychta, M. Koszewski, Warszawa 2020 [wybrany artykuł] [obowiązkowe]

b) M. Saganiak, Wyzwolenie etyki z władzy dyskursu, [w:] W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak, Warszawa 2019

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (zakończony)

Okres: 2023-02-01 - 2023-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Magdalena Bober-Jankowska, Magdalena Saganiak, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Magdalena Saganiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs)

Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Ćwiczenia - 15 godz.

Przygotowanie do ćwiczeń - 30 godz.

Przygotowanie do egzaminu - 45 godz.

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Kontynuacja cyklu zajęć.

Pełny opis:

Na zajęciach teorii literatury omawianych jest kilkanaście wybranych problemów szczegółowych, widzianych na tle zarysu różnych nurtów we współczesnej teorii literatury, wspomaganej osiągnięciami językoznawstwa, logiki i filozofii. W trakcie zajęć wykorzystywane są metodologie formacji postmodernistycznej (dekonstrukcja, feminizm, kulturalizm, różne typy "studies"), ale i dawniejsze, wciąż jeszcze żywe (fenomenologia, strukturalizm, semiotyka, hermeneutyka). Pokazanie tradycji myślowej pozwala studentom poznać myśl badaczy prawdziwie wielkich, a nadto zwiększa ostrość rozumienia myśli najnowszej, niejednokrotnie ukierunkowanej polemicznie względem formacji I połowy XX i wcześniejszych. Wiedza i umiejętności z zakresu teorii literatury są niezbędne do świadomego uczestnictwa w badaniach literatury. Są podstawą do uformowania koncepcji i do napisania pracy licencjackiej oraz magisterskiej.

Literatura:

1. Literatura a rzeczywistość. Literackość, fikcyjność, prawdziwość.

a) E. Auerbach, Blizna Odyseusza [oraz] Świat w ustach Pantagruela, w: tegoż: Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu, przeł. Z. Żabicki, Warszawa 2004, s. 29-48, 259-278

b) Z. Mitosek, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997 (rozdziały: Mimesis, Realizm)

c) J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4 [obowiązkowe]

e) R. Barthes, Efekt rzeczywistości, przeł. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 2012, nr 4, s. 119-126

d) J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: tegoż, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 5-56; [także w tłum. T. Komendanta, w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wyb., oprac. R. Nycz, Kraków 1996, s. 175-189

2. Odbiorca:

a) R. Ingarden, O poznawaniu dzieła literackiego [wybrane fragmenty] lub tegoż, Formy poznawania dzieła literackiego, "Pamiętnik Literacki" 1933 nr 1/4,

b) Michał Głowiński, Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego [w:] tegoż, Style odbioru, Kraków 1977 [lub] [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998 [obowiązkowe]

c) U. Eco, Dzieło otwarte, Warszawa 1973 [rozdz. Poetyka dzieła otwartego]

d) Wolfgang Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1, [lub] [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 4, cz. 1, Kraków 1992

e) Hans Robert Jauss, Czytelnik jako instancja nowej historii literatury, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1

f) R. Ohmann a) Akt mowy a definicja literatury b) Literatura jako akt, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 2 [obowiązkowe]

3. Intertekstualność i dialogiczność:

a) M. Bachtin, Słowo w powieści, [w:] tegoż, Problemy literatury i estetyki, Warszawa 1982 [cz. I: Współczesna stylistyka i powieść, cz. II: Słowo w poezji i słowo w powieści] [obowiązkowe] lub Słowo w dziele Dostojewskiego, [w:] Problemy poetyki Dostojewskiego, Warszawa 1970 (zwłaszcza pierwszy podrozdział)

b) M. Głowiński, O intertekstualności, [w:] tegoż, Prace wybrane, Kraków 2000, t.5

c) M. Saganiak, Jak można zrozumieć Drugiego? Bachtin i Habermas, „Ethos” 33(2020) nr 1(129).

4. Symbol, topos, archetyp i mit:

a) S. Awierincew, W poszukiwaniu symboliki mitu o Edypie, w: tegoż: Na skrzyżowaniu tradycji (szkice o literaturze i kulturze wczesnobizantyjskiej), przeł. D. Ulicka, Warszawa 1988, s. 151-174 [obowiązkowe]

b) O. Freudenberg, Ślepiec nad urwiskiem, przeł. D. Ulicka, w: tejże, Semantyka kultury, red. D. Ulicka, Kraków 2005, s. s. 73-89

c) H. G. Gadamer, Symbol i alegoria, [w:] Symbole i symbolika, red. M. Głowiński, Warszawa: Czytelnik 1990 [obowiązkowe]

d) E. R. Curtius, Topika, [w:] tegoż, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Warszawa 1977, [lub] Pamiętnik Literacki 1972, z. , [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów Pamiętnika Literackiego, red. M. Głowiński i H. Markiewicz, Wrocław 1977.

e) C. Lévi-Strauss, Struktura mitów, [w:] tegoż, Antropologia strukturalna.

5. Gra językowa i wyobraźnia:

a) Gaston Bachelard, Wyobraźnia poetycka, Warszawa 1975 (fragmenty)

b) Gilbert Durand, Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986, r. I, II, III (s. 33-94)

c) H.-G. Gadamer, Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (1974), Warszawa 1993 [obowiązkowe]

d) A. Martuszewska, Radosne gry. O grach/zabawach literackich, Gdańsk 2008

[obowiązkowe]

6. Historyczność:

a) F. Vodicka, Historia literatury. Jej problemy i zadania, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t.2, cz. 3, Kraków 1974

b) H. R. Jauss, Historia literatury jako prowokacja, Warszawa 1999 (szkic tytułowy) [obowiązkowe]

7. Literatura a społeczeństwo:

a) A. Hauser, Społeczna historia sztuki, Warszawa 1974 [fragmenty]

b) J.-P. Sartre, Czym jest literatura?, [w:] tegoż, Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, wyb. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1968 [obowiązkowe]

8. Interpretacja:

a) E. D. Hirsch jr., Interpretacja obiektywna, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 3 [obowiązkowe]

b) R. Nycz, Teoria interpretacji: Problem pluralizmu, [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 1983 [obowiązkowe]

9. Wartościowanie:

a) W. Kayser, Ocena dzieła literackiego a jego interpretacja, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, wyb. i prac. H. Markiewicz, t. 1, Kraków 1970.

b) E. Staiger, Kilka uwag o problemie wartości, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4 [obowiązkowe]

10. Literatura a etyka

a) Odpowiedzialność za słowo, red. M. Saganiak, D. Sulej, Sz. Kurpanik, W. Rychta, M. Koszewski, Warszawa 2020 [wybrany artykuł] [obowiązkowe]

b) M. Saganiak, Wyzwolenie etyki z władzy dyskursu, [w:] W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak, Warszawa 2019

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2023/24" (w trakcie)

Okres: 2024-02-15 - 2024-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Magdalena Saganiak, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Magdalena Saganiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Ćwiczenia - 15 godz.

Przygotowanie do ćwiczeń - 30 godz.

Przygotowanie do egzaminu - 45 godz.

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Kontynuacja cyklu zajęć.

Pełny opis:

Na zajęciach teorii literatury omawianych jest kilkanaście wybranych problemów szczegółowych, widzianych na tle zarysu różnych nurtów we współczesnej teorii literatury, wspomaganej osiągnięciami językoznawstwa, logiki i filozofii. W trakcie zajęć wykorzystywane są metodologie formacji postmodernistycznej (dekonstrukcja, feminizm, kulturalizm, różne typy "studies"), ale i dawniejsze, wciąż jeszcze żywe (fenomenologia, strukturalizm, semiotyka, hermeneutyka). Pokazanie tradycji myślowej pozwala studentom poznać myśl badaczy prawdziwie wielkich, a nadto zwiększa ostrość rozumienia myśli najnowszej, niejednokrotnie ukierunkowanej polemicznie względem formacji I połowy XX i wcześniejszych. Wiedza i umiejętności z zakresu teorii literatury są niezbędne do świadomego uczestnictwa w badaniach literatury. Są podstawą do uformowania koncepcji i do napisania pracy licencjackiej oraz magisterskiej.

Literatura:

1. Literatura a rzeczywistość. Literackość, fikcyjność, prawdziwość.

a) E. Auerbach, Blizna Odyseusza [oraz] Świat w ustach Pantagruela, w: tegoż: Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu, przeł. Z. Żabicki, Warszawa 2004, s. 29-48, 259-278

b) Z. Mitosek, Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997 (rozdziały: Mimesis, Realizm)

c) J. Landwehr, Fikcyjność i fikcjonalność, "Pamiętnik Literacki" 1983, z. 4 [obowiązkowe]

e) R. Barthes, Efekt rzeczywistości, przeł. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 2012, nr 4, s. 119-126

d) J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: tegoż, Symulakry i symulacja, Warszawa 2005, s. 5-56; [także w tłum. T. Komendanta, w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wyb., oprac. R. Nycz, Kraków 1996, s. 175-189

2. Odbiorca:

a) R. Ingarden, O poznawaniu dzieła literackiego [wybrane fragmenty] lub tegoż, Formy poznawania dzieła literackiego, "Pamiętnik Literacki" 1933 nr 1/4,

b) Michał Głowiński, Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego [w:] tegoż, Style odbioru, Kraków 1977 [lub] [w:] tegoż, Prace wybrane, t. III: Dzieło wobec odbiorcy. Szkice z komunikacji literackiej, Kraków 1998 [obowiązkowe]

c) U. Eco, Dzieło otwarte, Warszawa 1973 [rozdz. Poetyka dzieła otwartego]

d) Wolfgang Iser, Apelatywna struktura tekstów. Nieokreśloność jako warunek oddziaływania prozy literackiej, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1, [lub] [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 4, cz. 1, Kraków 1992

e) Hans Robert Jauss, Czytelnik jako instancja nowej historii literatury, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 1

f) R. Ohmann a) Akt mowy a definicja literatury b) Literatura jako akt, "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 2 [obowiązkowe]

3. Intertekstualność i dialogiczność:

a) M. Bachtin, Słowo w powieści, [w:] tegoż, Problemy literatury i estetyki, Warszawa 1982 [cz. I: Współczesna stylistyka i powieść, cz. II: Słowo w poezji i słowo w powieści] [obowiązkowe] lub Słowo w dziele Dostojewskiego, [w:] Problemy poetyki Dostojewskiego, Warszawa 1970 (zwłaszcza pierwszy podrozdział)

b) M. Głowiński, O intertekstualności, [w:] tegoż, Prace wybrane, Kraków 2000, t.5

c) M. Saganiak, Jak można zrozumieć Drugiego? Bachtin i Habermas, „Ethos” 33(2020) nr 1(129).

4. Symbol, topos, archetyp i mit:

a) S. Awierincew, W poszukiwaniu symboliki mitu o Edypie, w: tegoż: Na skrzyżowaniu tradycji (szkice o literaturze i kulturze wczesnobizantyjskiej), przeł. D. Ulicka, Warszawa 1988, s. 151-174 [obowiązkowe]

b) O. Freudenberg, Ślepiec nad urwiskiem, przeł. D. Ulicka, w: tejże, Semantyka kultury, red. D. Ulicka, Kraków 2005, s. s. 73-89

c) H. G. Gadamer, Symbol i alegoria, [w:] Symbole i symbolika, red. M. Głowiński, Warszawa: Czytelnik 1990 [obowiązkowe]

d) E. R. Curtius, Topika, [w:] tegoż, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Warszawa 1977, [lub] Pamiętnik Literacki 1972, z. , [lub w:] Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów Pamiętnika Literackiego, red. M. Głowiński i H. Markiewicz, Wrocław 1977.

e) C. Lévi-Strauss, Struktura mitów, [w:] tegoż, Antropologia strukturalna.

5. Gra językowa i wyobraźnia:

a) Gaston Bachelard, Wyobraźnia poetycka, Warszawa 1975 (fragmenty)

b) Gilbert Durand, Wyobraźnia symboliczna, Warszawa 1986, r. I, II, III (s. 33-94)

c) H.-G. Gadamer, Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto (1974), Warszawa 1993 [obowiązkowe]

d) A. Martuszewska, Radosne gry. O grach/zabawach literackich, Gdańsk 2008

[obowiązkowe]

6. Historyczność:

a) F. Vodicka, Historia literatury. Jej problemy i zadania, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, red. S. Skwarczyńska, t.2, cz. 3, Kraków 1974

b) H. R. Jauss, Historia literatury jako prowokacja, Warszawa 1999 (szkic tytułowy) [obowiązkowe]

7. Literatura a społeczeństwo:

a) A. Hauser, Społeczna historia sztuki, Warszawa 1974 [fragmenty]

b) J.-P. Sartre, Czym jest literatura?, [w:] tegoż, Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, wyb. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1968 [obowiązkowe]

8. Interpretacja:

a) E. D. Hirsch jr., Interpretacja obiektywna, "Pamiętnik Literacki" 1977, z. 3 [obowiązkowe]

b) S. Fish, Czy na tych ćwiczeniach jest tekst?, przeł. A. Szahaj [oraz] Jak rozpoznać wiersz, gdy się go widzi, przeł. A. Grzeliński, w: tegoż, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, Kraków 2002, s. 59-80, 81-98

c) R. Nycz, Teoria interpretacji: Problem pluralizmu, [w:] tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Kraków 1983 [obowiązkowe]

9. Wartościowanie:

a) W. Kayser, Ocena dzieła literackiego a jego interpretacja, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, wyb. i prac. H. Markiewicz, t. 1, Kraków 1970.

b) E. Staiger, Kilka uwag o problemie wartości, "Pamiętnik Literacki" 1985, z. 4 [obowiązkowe]

10. Literatura a etyka

a) Odpowiedzialność za słowo, red. M. Saganiak, D. Sulej, Sz. Kurpanik, W. Rychta, M. Koszewski, Warszawa 2020 [wybrany artykuł] [obowiązkowe]

b) M. Saganiak, Wyzwolenie etyki z władzy dyskursu, [w:] W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak, Warszawa 2019

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0-1 (2024-04-02)