Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Gramatyka historyczna języka polskiego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH-FPZ-I-3-GrHisJePo
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Gramatyka historyczna języka polskiego
Jednostka: Wydział Nauk Humanistycznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się:

językoznawstwo

Poziom przedmiotu:

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się:

FP1_W09; FP1_U04; FP1_K02


Wymagania wstępne:

Zaliczenie fonetyki (semestr poprzedni) z gramatyki historycznej języka polskiego.

Pełny opis:

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z kształtowaniem się i ewolucją podsystemów języka polskiego, w szczególności podsystemu fonetycznego i morfologicznego. Gramatyka historyczna języka polskiego jest przedmiotem realizowanym w ramach diachronicznego kształcenia językoznawczego. Jego celem jest zapoznanie studentów z kształtowaniem się i ewolucją podsystemów języka polskiego. W szczególności podsystemu fonetycznego i morfologicznego. Poznanie cech właściwych dawnej polszczyźnie da podstawy do poprawnej interpretacji dawnych tekstów polskich. W toku zajęć zostaną też poruszone wybrane zagadnienia szczegółowe z zakresu historii języka, etymologii, onomastyki i dialektologii.

Efekty kształcenia i opis ECTS:

Student nazywa procesy towarzyszące kształtowaniu się języka polskiego, rozpoznaje prasłowiański tematy rzeczowników, wyjaśnia pochodzenie form zaimków typowych tylko dla języka polskiego, rozróżnia formy proste i złożone przymiotników, zna rozwój liczebników, przedstawia zagadnienia dotyczące fleksji werbalnej.

Ponadto analizuje teksty staropolskie, w charakterystyce których łączy wiedzę teoretyczną i praktyczną, porównuje formy archaiczne i współczesne i uzasadnia zmiany w nich zachodzące.

Pracuje samodzielnie nad materiałem, wyciąga wnioski z jego analizy i uzasadnia zmiany zachodzące podczas kształtowania się języka polskiego.

Przy tym student dyskutuje np. na temat demorfologizacji kategorii rodzaju gramatycznego, zachowuje otwartość na funkcjonowanie wyjątków. Stosuje wiedzę teoretyczną przy analizie konkretnych zagadnień, np. podczas zajęć w zespołach.

Metody i kryteria oceniania:

Aby zdobyć 3 pkt ECTS:

na ocenę bardzo dobrą - student spełnia kryteria na ocenę dobrą oraz rozpoznaje teksty, nazywając je, przeprowadza ich charakterystykę; potrafi wymienić procesy, podać wyjątki od nich, uzasadnić analogie i oboczności;

potrafi nazwać i zinterpretować cechy gwarowe w tekstach, umie odnieść je do współczesności;

umie przeprowadzić charakterystykę tekstów z XV i XIV w, ze szczególnym uwzględnieniem grafii, końcówek pierwotnych i wtórnych oraz gwarowych;

potrafi wyróżnić i wymienić tendencje do uproszczenia i komplikacji odmiany rzeczowników;

umie rozpoznać typy koniugacji czasowników w tekstach i odnieść je do współczesnych form;

używa sprawnie terminologii z dziedziny językoznawstwa historycznego. Rozumie konieczność uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze przez całe życie.

Na ocenę dobrą - student spełnia kryteria na ocenę dostateczną oraz dodatkowo rozpoznaje w tekstach procesy fonetyczne i morfonologiczne, rekonstruuje stan wcześniejszy wyrazu;

przy analizie tekstu wyjaśnia leksykę archaiczną;

analizuje teksty z XIV i XV wieku.

Na ocenę dostateczną - student zna podstawową terminologię z zakresu gramatyki historycznej języka polskiego;

potrafi wymienić procesy i poprzeć je przykładami;

rozpoznaje cechy gwarowe w tekstach staropolskich;

zna zasady grafii staropolskiej:

rozróżnia teksty staranne i mniej staranne;

tłumaczy teksty z XIV i XV wieku.

Rozumie konieczność uczenia się, rozwoju osobistego i uczestniczenia w kulturze przez całe życie.

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-01 - 2022-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Magdalena Bober-Jankowska, Anna Dąbrowska-Kamińska, Magdalena Partyka, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Pełny opis:

I. Wprowadzenie do fonetyki. Język polski na tle innych języków słowiańskich. Alfabety. Prasłowiański system samogłoskowy i najważniejsze polskie zmiany. Prawo sylaby otwartej. Jery (Kuraszkiewicz 1970: 63-84) (Stieber 1966:11-43, 61-81). Ćwiczenia na tekstach.

II. Zabytki języka polskiego i pisownia (Kuraszkiewicz 1970: 53-62). Procesy kompensacyjne. Iloczas. (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2001: 99-102). Grafia staropolska. Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

III. Przegłos lechicki. Anomalie i oboczności wśród przegłosu (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2001: 81-92). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

IV. Metateza. (Kuraszkiewicz 1970: 80-84) Historia i rozwój sonantów w języku prasłowiańskim i polskim (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2001: 105-113). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

V. Geneza i rozwój samogłosek nosowych. Anomalie i oboczności. Akcent (Stieber 1966: 36-49). Ćwiczenia na tekstach staropolskich (Strutyński 2000: 62-67).

VI. Prasłowiański system spółgłoskowy i najważniejsze polskie zmiany. Palatalizacje. Zmiany spółgłoskowe pod wpływem joty. (Długosz-Kurczabowa, Dubisz 2001: 138-148). Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

VII. Dyspalatalizacja. Uproszczenia w grupach spółgłoskowych. Dialekty polskie (Kuraszkiewicz 1970: 91-100). Powtórzenie materiału. Ćwiczenia na tekstach staropolskich.

VIII. SPRAWDZIAN.

Literatura:

Długosz-Kurczabowa K., Dubisz St., Gramatyka historyczna języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2001.

Kuraszkiewicz W., Podstawowe wiadomości z gramatyki historycznej języka polskiego, Warszawa 1970.

Moszyński L., Wstęp do filologii słowiańskiej, PWN, Warszawa 1984.

Stieber Z., Historyczna i współczesna fonologia języka polskiego, PWN, Warszawa 1966.

Strutyński J., Elementy gramatyki historycznej języka polskiego, Wydanie 8, Kraków 2000.

Wymagania wstępne:

Znajomość gramatyki opisowej języka polskiego.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2022/23" (zakończony)

Okres: 2023-02-01 - 2023-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Magdalena Bober-Jankowska, Anna Dąbrowska-Kamińska, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
E-Learning:

E-Learning (pełny kurs)

Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Opis ECTS:

udział w zajęciach - 15 godz.

przygotowanie do ćwiczeń -15 godz.

konsultacje -5 godzin

przygotowanie do kolokwium pisemnego - 15 godzin

suma: 50 godzin/15 ~ 3 pkt ECTS


Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2023/24" (w trakcie)

Okres: 2024-02-15 - 2024-06-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Dąbrowska-Kamińska, Joanna Zajkowska
Prowadzący grup: Anna Dąbrowska-Kamińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opis nakładu pracy studenta w ECTS:

Opis ECTS:

udział w zajęciach - 15 godz.

przygotowanie do ćwiczeń -20 godz.

konsultacje -10 godzin

przygotowanie do kolokwium pisemnego - 25 godzin

suma: 70 godzin/25 ~ 3 pkt ECTS


Typ przedmiotu:

obowiązkowy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych:

nie dotyczy

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
ul. Dewajtis 5,
01-815 Warszawa
tel: +48 22 561 88 00 https://uksw.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 7.0.3.0-1 (2024-04-02)